AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU – EGE TELGRAF/ İzmir’de hafta sonu için rota arayanların aklına çoğu zaman sahil kasabaları, Şirince’nin taş sokakları ya da kalabalık çarşılar geliyor. Oysa kentin doğusunda, Bozdağlar’ın eteklerinde geçmişten bugüne uzanan bir başka yerleşim daha var. Ödemiş ilçesine bağlı Birgi, tarihi konakları, camileri, çeşmeleri ve geleneksel evleriyle ziyaretçilerine günün her saatinde farklı bir manzara sunuyor. Cumbalı evlerin arasından geçen sokaklar, ahşap kapılar ve duvarların ardında saklanan avlular, köyü acele etmeden keşfetmek isteyenleri bekliyor. İzmir’e yaklaşık 120 kilometre, Ödemiş ilçe merkezine ise yaklaşık 9 kilometre uzaklıkta bulunan Birgi, hem günübirlik bir gezi hem de konaklamalı bir hafta sonu planı için değerlendirilebilecek rotalar arasında yer alıyor.
BİR ZAMANLAR BEYLİĞİN BAŞKENTİYDİ
Bugün sakin sokaklarıyla ziyaretçilerini karşılayan Birgi’nin geçmişi, yüzyıllar öncesine uzanıyor. Frigler, Lidyalılar, Persler, Romalılar ve Bizanslılar gibi farklı uygarlıkların hâkimiyetinde kalan yerleşim, Anadolu Beylikleri döneminde de önemli bir merkez oldu. Birgi, 13. ve 14. yüzyıllarda Aydınoğulları Beyliği’ne başkentlik yaptı. 1426 yılında Osmanlı hâkimiyetine giren yerleşim, farklı dönemlerden kalan yapılarıyla tarih boyunca üstlendiği rolün izlerini bugün de taşıyor. Köyde dolaşırken bir yanda eski bir konağın penceresine, birkaç sokak sonra yüzyıllardır ayakta duran bir camiye ya da çeşmeye rastlayabilirsiniz. Birgi’yi özel kılan da tam olarak bu: Tarihi yalnızca bir müzede değil, günlük yaşamın sürdüğü sokakların içinde görmek mümkün.
DÜNYANIN EN İYİ TURİZM KÖYLERİ ARASINA GİRDİ
Birgi’nin tarihi dokusu ve kültürel mirası uluslararası alanda da dikkat çekti. Yerleşim, 2022 yılında Dünya Turizm Örgütü’nün “En İyi Turizm Köyleri” listesine girdi. Ayrıca 2012 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Birgi’de, 200’ün üzerinde tescilli eser bulunuyor. Konaklar, türbeler, medreseler, camiler, çeşmeler ve hamamlar, bu tarihi yerleşimin farklı köşelerine dağılıyor. Birgi’nin UNESCO listesinde geçici listede bulunduğunu da belirtelim. Bu, yerleşimin Dünya Mirası Listesi’ne aday olarak sunulduğu anlamına geliyor.
TAŞ SOKAKLARDA GEÇMİŞE YOLCULUK
Birgi’ye geldiğinizde geziye başlamak için belirli bir güzergâh seçmeniz şart değil. Köyün sokaklarında yürümeye başladığınızda geleneksel evler, ahşap pencereler ve tarihi yapıların arasından geçen yollar sizi kendiliğinden başka bir zamana götürüyor. Bazı evlerin cumbaları sokağa doğru uzanırken bazı kapıların ardında avlular bulunuyor. Bir köşede eski bir çeşmeye, başka bir köşede tarihi bir yapının taş duvarlarına rastlamak mümkün. Özellikle fotoğraf çekmeyi sevenler için Birgi’nin sokakları başlı başına bir gezi rotası. Ancak köyün aynı zamanda insanların yaşadığı bir mahalle olduğunu unutmadan, evlerin ve özel alanların mahremiyetine dikkat ederek dolaşmak gerekiyor.
BİR KONAĞIN DUVARLARINDA İKİ ŞEHİR
Birgi denildiğinde akla gelen ilk yapılardan biri, Çakırağa Konağı. Üç katlı konak, ahşap süslemeleri, kalem işi bezemeleri ve duvarlarını süsleyen şehir manzaralarıyla Ege’deki Osmanlı sivil mimarisinin dikkat çekici örnekleri arasında gösteriliyor. Konağın en merak uyandıran ayrıntılarından biri ise duvarlarındaki İzmir ve İstanbul panoramaları. Kültür Portalı’nda aktarılan hikâyeye göre, konağı yaptıran kişinin İzmirli ve İstanbullu eşleri memleket özlemi çekmesin diye odalara bu iki şehrin görüntüleri resmedildi. Bu anlatı, konağın yalnızca mimarisini değil, duvarlarında yaşattığı hikâyeyi de merak edenlerin ilgisini çekiyor. Odaları gezerken bir yandan ahşap işçiliğini inceleyebilir, diğer yandan geçmişte İzmir ve İstanbul’un nasıl tasvir edildiğine bakabilirsiniz.
ÇAKIRAĞA KONAĞI ÜCRETLİ Mİ?
Birgi’nin sokaklarında dolaşmak ücretsiz olsa da Çakırağa Konağı müze olarak ziyaret ediliyor ve yetişkinler için giriş ücretli. Turkish Museums sayfasında yetişkin Türk vatandaşları için ücret 200 TL olarak listeleniyor. Aynı sayfada 18 yaş altı ve 65 yaş üstü Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için ücretsiz ziyaret bilgisi de yer alıyor. Müze, resmî sayfaya göre pazartesi günleri kapalı. 31 Ekim’e kadar geçerli yaz döneminde 08.30-19.00 saatleri arasında, 1 Kasım’dan itibaren kış döneminde ise 08.30-17.30 saatleri arasında ziyaret edilebiliyor. Gişe kapanış saati daha erken olduğu için geziyi buna göre planlamak gerekiyor. Ücret ve ziyaret saatleri değişebileceğinden yola çıkmadan kontrol edebilirsiniz.
YÜZYILLARDIR AYAKTA DURAN BİR MİRAS
Birgi’de görülmesi gereken bir diğer yapı ise Aydınoğlu Mehmet Bey Camii, bilinen adıyla Birgi Ulu Camii. Yapımı 1312 yılında tamamlanan cami, Beylikler Dönemi’nden günümüze ulaşan önemli eserlerden biri. Caminin ahşap işçiliğiyle dikkat çeken minberi, yapının en özel ayrıntıları arasında yer alıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın aktardığı bilgilere göre kündekâri tekniğiyle yapılan minber, ustası tarafından yedi yılda tamamlandı. Caminin güneydoğu köşesinde bulunan aslan yontusu da yapıyı gezerken gözden kaçırılmaması gereken ayrıntılardan. Birgi’de ayrıca İmam Birgivi Türbesi, Dervişağa Camii, Sandıkoğlu Konağı ve Ümmü Sultan Şah Türbesi gibi tarihi yapılar da bulunuyor. Ziyaret saatleri ve yapıların açık olup olmadığı değişebileceği için gezi öncesinde kontrol etmekte fayda var.
SOKAKLARIN ARDINDAN EGE LEZZETLERİNE MOLA
Birgi gezisinin en keyifli taraflarından biri de tarihi sokakları dolaştıktan sonra yöresel lezzetler için mola vermek. Köydeki işletmelerde kahvaltı yapabilir, gözleme gibi seçeneklere bakabilir ya da bir kahve eşliğinde dinlenebilirsiniz. Birgi’ye kadar gitmişken Ödemiş köftesi ve Ödemiş’in patatesli lezzetleri de çevredeki yemek seçenekleri arasında değerlendirilebilir. Köyde ve Ödemiş merkezindeki işletmelerin menüleri ve fiyatları değişebileceği için gitmeden önce güncel bilgileri kontrol etmek iyi olur. Sokaklarda yerel üreticilerin sunduğu ürünlere rastlamak da mümkün. Geziyi küçük bir alışveriş molasıyla tamamlamak isteyenler, tezgâhlarda mevsimine göre sunulan ürünlere göz atabilir.
BİR GÜN YETMEZ DİYENLERE KONAKLAMA SEÇENEĞİ
Birgi, İzmir’den günübirlik gezilebilecek bir rota olsa da tarihi atmosferin içinde daha fazla vakit geçirmek isteyenler için konaklamalı bir plan da yapılabilir. Köy ve çevresindeki konaklama işletmelerini değerlendirerek geziyi hafta sonuna yaymak mümkün. Böyle bir plan yapanlar ilk gün Birgi’nin sokaklarını ve tarihi yapılarını gezebilir; ikinci gün ise Ödemiş merkezini ve çevresini keşfetmek için zaman ayırabilir. Konaklama ücretleri, müsaitlik ve işletmelerin hizmetleri döneme göre değiştiğinden rezervasyon öncesinde doğrudan bilgi almak gerekiyor
BİRGİ’YE NASIL GİDİLİR?
Özel araçla İzmir’den yola çıkanlar Torbalı ve Bayındır üzerinden Ödemiş’e ulaşabilir. Birgi, Ödemiş ilçe merkezinden yaklaşık 9 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Yolculuk süresi çıkış noktasına ve trafik durumuna göre değişiyor. Trenle gitmek isteyenler için de İzmir’den Ödemiş’e demiryolu ulaşımı bulunuyor. Ödemiş’e vardıktan sonra Birgi’ye geçmek için yerel ulaşım seçenekleri değerlendirilebilir. Tren ve bağlantılı ulaşım saatlerini yola çıkmadan önce kontrol etmek gerekiyor. Sokaklarında ücretsiz dolaşabileceğiniz, tarihi yapıları yakından görebileceğiniz ve Ege lezzetleriyle gününüze mola ekleyebileceğiniz Birgi; İzmir’den çok uzaklaşmadan farklı bir hafta sonu geçirmek isteyenler için güçlü bir seçenek.
