Ege Üniversitesi ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğretim üyelerinin iş birliği ile İzmir'in Karaburun ilçesindeki Akdağ'da gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda, 'çoban iğnesi' olarak bilinen bitki grubuna ait yeni bir alt tür keşfedildi. 'Erodium sibthorpianum subsp. akdagensis' adıyla literatüre giren bitkiye Türkçe olarak 'Akdağ İğneliği' ismi verildi. Araştırma, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Doç. Dr. Ademi Fahri Pirhan, Dr. Tuğkan Özdöl ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Dilek Oskay tarafından yürütüldü. Tanımlanan bitki, Türkiye’de bu türün 16’ncı endemik örneği olarak kayıtlara geçti. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, keşiflerinden dolayı araştırma ekibini tebrik etti.
“CİDDİ RİSKLER OLUŞTURUYOR”
Keşfedilen bitki hakkında bilgi veren Prof. Dr. Hasan Yıldırım, "Bu bitkiyi yakın akrabalarından ayıran en önemli özelliklerden biri, sahip olduğu poligam (çok eşli) üreme sistemidir. Ayrıca çiçek yapıları, tüylenme özellikleri ve meyve yüzeyi gibi birçok karakter birlikte değerlendirildiğinde, bunun ayrı bir alt tür olduğu açıkça ortaya çıkmaktadır. Akdağ İğneliği'nin yayılışı son derece sınırlı bir alanı kapsıyor. Bu bitki yalnızca İzmir Karaburun'daki Akdağ'ın zirve kesimlerinde, kireçtaşı kayalıkların dar çatlaklarında yetişiyor. Yaklaşık 1100-1200 metre yükseltilerde, sadece iki küçük noktada bulunan tek bir popülasyon söz konusu. Yaklaşık 0,05 kilometrekarelik bir alanda bulunuyor. Bu nedenle uluslararası kriterlere göre 'kritik tehlike altında' olarak değerlendirildi. Bölgede yoğun otlatma baskısı var. Bunun yanında geçmiş madencilik faaliyetleri, yol çalışmaları ve yerleşim baskısı da habitatı olumsuz etkiliyor. Bu durum hem yaşam alanının kalitesinde hem de birey sayısının azalmasına neden olabilecek ciddi riskler oluşturuyor" diye konuştu.
BİLİMSEL VE EKOLOJİK AÇIDAN ÖNEM TAŞIYOR
Türkiye’nin Erodium cinsi açısından önemli bir çeşitlilik merkezi olduğu belirtildi. Prof. Dr. Hasan Yıldırım konuya ilişkin, "Erodium cinsi, dünya genelinde oldukça geniş bir yayılışa sahiptir ve Antarktika hariç hemen hemen tüm kıtalarda görülmektedir. Bununla birlikte tür çeşitliliğinin en yoğun olduğu bölge Akdeniz Havzası'dır. Dünya genelinde bu cinse ait yaklaşık 75 civarında tür bulunmaktadır. Türkiye ise bu cins için önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir. Yapılan çalışmalara göre Türkiye'de 31 tür bulunmakta olup, bunların 16'sı ülkemize endemiktir. Bu durum, Anadolu'nun Erodium cinsi açısından küresel ölçekte önemli bir çeşitlenme merkezi olduğunu göstermektedir. Akdağ İğneliği'nin bilim dünyasına kazandırılması, Türkiye'nin bitki çeşitliliğinin halen tam olarak ortaya konmadığını ve özellikle dar yayılışla türlerin korunmasının bilimsel ve ekolojik açıdan büyük önem taşıdığını bir kez daha ortaya koymaktadır" ifadelerini kullandı.
