Tarihi bir yapının çatısının onarılması, dış cephesinin boyanması ya da ahşap doğramalarının yenilenmesi sıradan bir tadilat çalışması gibi görünse de kültür varlığı niteliğindeki yapılarda gerçekleştirilen her uygulama özel bir denetim sürecinden geçiyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Koruma Uygulama ve Denetim Şube Müdürlüğü (KUDEB), tarihi yapıların özgün mimarisini, kullanılan malzemeleri ve kültürel kimliğini korumak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. 2021 yılında kurulan ve 2022 yılından itibaren fiilen hizmet vermeye başlayan müdürlük, Konak ilçesi dışında İzmir’in 29 ilçesinde faaliyet gösteriyor. Koruma Bölge Kurulları ile yerel yönetimler arasında koordinasyonu sağlayan KUDEB, tarihi yapıların korunmasına yönelik işlemlerin daha hızlı yürütülmesini amaçlıyor.
TADİLAT ÇALIŞMALARI İNCELENİYOR
KUDEB’in çalışmaları yalnızca restorasyon projeleriyle sınırlı kalmıyor. Kentsel sit alanlarında bulunan tescilli ve tescilsiz yapılarda gerçekleştirilecek basit bakım ve onarım işlemleri de uzman ekipler tarafından yerinde denetleniyor. Çatı onarımları, dış cephe boyaları, pencere doğramalarının yenilenmesi ve derz onarımları gibi birçok işlem öncesinde, yapılacak müdahalelerin özgün mimari özellikleri koruyacak şekilde planlanması sağlanıyor. Uygun bulunan çalışmalar için “Onarım Uygunluk Belgesi” düzenlenirken, sahadaki uygulamalar da takip ediliyor. Denetimler sırasında yapının kapsamlı bir restorasyona ihtiyaç duyduğunun belirlenmesi halinde çalışmalar durdurularak süreç Koruma Bölge Kurulu’na taşınıyor.
TARİHİ ÇEVRE DE KORUMA KAPSAMINDA
Müdürlüğün görev alanı yalnızca tescilli yapılarla sınırlı değil. Tarihi bölgelerde gerçekleştirilen altyapı çalışmaları, kazılar, yıkımlar ile ağaç kesimi ve dikimi gibi uygulamalar da uzman ekipler tarafından inceleniyor. Bu denetimlerle, kentte yürütülen yatırımların devam etmesi sağlanırken tarihi dokunun zarar görmemesi hedefleniyor. Ayrıca izinsiz uygulamalar tespit edilerek gerekli yasal işlemler başlatılıyor ve risk oluşturan yapılarda can ve mal güvenliğine yönelik önlemler alınıyor.
İKİ YILDA 2 BİNİ AŞKIN İŞLEM YAPILDI
64 personel ve 31 KUDEB uzmanıyla görev yapan müdürlük, Eylül 2023’ten bu yana kültürel mirasın korunmasına yönelik çok sayıda çalışma yürüttü. Bu kapsamda 291 basit bakım ve onarım başvurusu değerlendirildi. Ayrıca 281 tescilsiz yapı için mimari proje kontrolü yapılırken, 186 restorasyon projesi denetlendi. Bunun yanı sıra 526 izinsiz uygulama incelendi, 152 yapı için güvenlik önlemi denetimi gerçekleştirildi. Tarihi alanlarda 178 yıkım denetimi ve 108 altyapı çalışması kontrol edilirken, kazı, temizlik, ağaç kesimi ve dikimi gibi 248 farklı uygulama incelendi. Müdürlük ayrıca 196 kurum görüşü hazırladı.
HEDEF KORUMA KÜLTÜRÜNÜ YAYGINLAŞTIRMAK
Denetim faaliyetlerinin yanı sıra KUDEB, tarihi yapı sahiplerine bakım ve onarım süreçlerinde teknik destek ve rehberlik hizmeti de veriyor. Yürütülen çalışmalarla yalnızca tarihi yapıların korunması değil, kent genelinde koruma bilincinin güçlendirilmesi de amaçlanıyor. Bu kapsamda İzmir’in tarihi evleri, hanları, camileri, kiliseleri, sokakları ve anıtsal yapılarının özgün kimlikleri korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.
