Diyarbakır’da 3 yaşındaki bir çocuğun kedi tarafından ısırılmasının ardından kuduz testinin pozitif çıkması, hastalığın bulaş yollarına ilişkin uyarıları gündeme getirdi. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı ve Hayvan Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Hasan İçen, kuduzun kedilerin tırmalamasıyla da bulaşabileceğini söyledi. İçen, kuduz şüphesi bulunan hayvan tarafından ısırılma veya tırmalanma halinde yaranın bol sabunlu suyla temizlenmesi, ardından tentürdiyot uygulanması ve yaranın kapatılmaması gerektiğini belirtti. Uzman isim, 24 ila 48 saat içerisinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini ifade etti.
ÇOCUĞUN KUDUZ TESTİ POZİTİF ÇIKTI
Diyarbakır’ın merkez Sur ilçesine bağlı kırsal Büyükkadı Mahallesi’nde yaklaşık 4 ay önce 3 yaşındaki N.K. adlı kız çocuğu bir kedi tarafından ısırıldı. 10 Ağustos’ta rahatsızlanması üzerine hastaneye götürülen çocuk, kedi tarafından ısırıldığının bildirilmesinin ardından tedavi altına alındı. Hastadan alınan numunelerin incelenmesi sonucunda 13 Ağustos’ta kuduz testi pozitif çıktı. Bunun üzerine Valilik koordinasyonunda İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü ve Sur İlçe Sağlık Müdürlüğü ekipleri tarafından gerekli çalışmalar başlatıldı. Entübe edilen çocuğun tedavisinin ise devam ettiği belirtildi.
KUDUZU KİMLER BULAŞTIRABİLİYOR?
Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı ve fakültenin Hayvan Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Hasan İçen, kedi, köpek ve ısıran diğer etçil hayvanların kuduzu bulaştırabileceğini söyledi. Her kedinin kuduz bulaştırmadığının altını çizen İçen, bir kedinin kuduz bulaştırabilmesi için öncelikle kendisinin kuduz olması ve mutlaka kuduz bir hayvan tarafından ısırılması gerektiğini belirtti. "Tırmalayan ve ısıran her hayvan kuduz değildir. Dolayısıyla panik yapmaya gerek yok" diyen İçen, kedilerin köpeklere göre daha az kuduz taşıdığını ifade etti. İçen, "Kediler, köpeklere göre çok daha az kuduz taşır. Kedilerin kuduz vakası da köpeklere göre farklıdır. Çünkü köpekler kuduz belirtileri göstermeye başladıktan sonra 10 gün içerisinde telef olurken, kedilerde bu süre 2 ila 6 gün içerisindedir. Kediler, kuduza yakalandıklarında çok kızgın olurlar. Ellerinde sanki bir fareye saldırıyormuş gibi patileriyle havada saldırganlık hareketleri yaparlar. Etrafa müthiş derecede korku salacak gibi olurlar" dedi.
KUDUZ ŞÜPHESİNDE YARA HEMEN TEMİZLENMELİ
Prof. Dr. İçen, her kediye durup dururken kuduz şüphesiyle yaklaşmanın doğru olmadığını ancak tanınmayan veya bilinmeyen bir hayvan tarafından ısırılma durumunda kuduzun ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi. "Kuduzun riskli bir dönemi vardır" diyen İçen, kuduz veya şüpheli bir hayvan tarafından ısırılma ya da tırmalanma halinde yapılması gerekenleri, "Ama tanımadığımız, bilmediğimiz bir hayvan tarafından ısırıldığımızda kuduz asla ihmale gelecek bir hastalık değildir. Çünkü kuduzun riskli bir dönemi vardır. Kuduz veya şüpheli bir hayvan tarafından ısırılıp veya tırmalandığınızda mutlaka bölgenin yara kısmının bol sabunlu suyla temizlenmesi lazım. Devamında tentürdiyotla temizlenmesi lazım. Yara bölgesine dikiş atılmaması, kapatılmaması gerekir ve 24 ile 48 saat içerisinde en yakın sağlık kuruluşuna gidip aşılama işlemlerinin başlatılması gerekir" diye aktardı.
KAFAYA YAKIN ISIRIKLARDA ANTİKOR UYGULANIYOR
Isırılan bölgenin kafaya yakın olması halinde kuduz belirtilerinin daha kısa sürede ortaya çıkabileceğini belirten İçen, bu nedenle söz konusu bölgeye ayrıca antikor uygulandığını söyledi. İçen, ısırılma veya tırmalanma sonrasında hayvanın da takip edilmesi gerektiğini belirterek, "Dolayısıyla işin daha az bir şekilde riskini ortaya koyarlar. Büyük oranla bu hastalığın çıkacak belirtilerinin önüne geçmiş olurlar. Isırılırsanız veya tırmanılırsanız o kedi ve köpeğin mutlaka takip edilmesi lazım. Eğer kedi veya köpek, 2 ila 6 gün içerisinde telef olmuşsa kesin tanı için laboratuvara gönderilmesi lazım. O laboratuvar sonuçlarına göre de hastanın takibinin yapılması lazım. Ama her ne sebeple olursa olsun eğer ısırılmışsak veya tırmalanmışsak ve bilinmeyen bir hayvan tarafından ise bizim için iki hastalık çok önemli. Birincisi kuduz, ikincisi tetanos. Bir de kedilerden geçen tırmık hastalığı dediğimiz bir hastalık var. Bunlara dikkat ettiğimiz sürece kedilerden çok fazla korkmamıza gerek yok. Mümkün mertebe tanıdığımız, bildiğimiz kedilerle muhatap olmamız lazım." ifadelerini kullandı.
TIRMIK HASTALIĞINA DA DİKKAT ÇEKİLDİ
Prof. Dr. İçen, bilinmeyen bir hayvan tarafından ısırılma veya tırmalanma halinde kuduz ve tetanosun yanı sıra kedilerden geçen tırmık hastalığına da dikkat edilmesi gerektiğini belirtti. İçen ayrıca kedi ve köpeklerle temas eden, bu hayvanlarla çalışan meslek grupları ile hayvan barınaklarında görev yapan kişilerin düzenli kuduz aşılarını yaptırmasını önerdi.
KUDUZ BELİRTİLERİ SES VE IŞIĞA TEPKİYLE BAŞLAYABİLİYOR
Kuduz belirtileri gösteren hayvanların öncelikle sese ve ışığa karşı tepki verdiğini belirten İçen, davranış değişikliklerinin devamında kudurma belirtilerinin görüldüğünü söyledi. "Bu işle uğraşan meslektaşlarımız ve hayvan barınaklarında çalışanların mutlaka düzenli kuduz aşılarını yaptırmalarını öneririz" diyen İçen, kuduz belirtilerine ilişkin, "Kuduz belirtilerinde ısırılan bir hayvanın mutlaka önce sese, ışığa karşı tepki gösterdiğini belirten İçen, "Sonra sahibine karşı komutları dinlememe, evden uzaklaşma, karanlığa geçme ve sudan korkma gibi belirtiler gösterir. Bunlardan sonra kudurma belirtileri gösterir. Kudurma belirtileri gösterdikten sonra zaten ölüm yaklaşmıştır. Köpeklerin aksine kedilerin tırmalamayla bulaşma ihtimali var. Çünkü kediler, kendilerini sürekli yaladıkları için hatta klinik belirtiler ortaya çıkmadan iki gün öncesinde kedilerin tükürüğünde de mikrop bulunabileceği için o yüzden tırmalamayla da bulaşma ihtimali var. Kedide hem tırmalama, hem ısırma vakası olur. Bir de bu işle uğraşan meslektaşlarımız ve hayvan barınaklarında çalışanların mutlaka düzenli kuduz aşılarını yaptırmalarını öneririz" açıklamasında bulundu.
KEDİNİN 2 İLA 6 GÜN İÇİNDE TELEF OLMASI BEKLENİYOR
Kuduz tanısı konulan bir hastanın kedi tarafından ısırılması halinde hayvanın takip edilmesi gerektiğini belirten İçen, kedilerin 2 ila 6 gün içerisinde telef olduğunu ifade etti. İçen, "O kedinin 4 ay yaşaması mümkün değildir. Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği sürenin dışında yaşayanlar kuduz negatif olarak kabul edilir. Köpeklerde maksimum 13 güne kadar çıkar. 13 gün içinde bunlar yüzde yüz telef olurlar. Bu hayvanların mutlaka karantinaya alınıp, gözlemlerinin yapılması lazım. Bunlar belirtilen sürede telef olur, otopsi yapılıp beyinlerinde ya da diğer tanı yöntemleriyle tanı konulursa o zaman hastanın mutlaka gözlem altında olup, gerektiği zaman yeniden beşeri hekimlikte uygulanması gereken uygulamaların devam etmesi lazım. Bizi hayvansal kısmı ilgilendirir. Diğer kısmı da insan hekimliğini ilgilendirir. Ama koruyucu hekimlik bizde başlar" ifadelerini kullandı.
BELİRTİLERİN ORTAYA ÇIKMA SÜRESİ DEĞİŞİYOR
Kuduz aşılarının düzenli şekilde yaptırılması halinde hastalığın ortadan kaldırılabileceğini belirten Prof. Dr. İçen, aksi durumda vakaların görülmeye devam edeceğini söyledi. İçen, ısırılan bölgenin hastalığın ortaya çıkış süresinde etkili olduğunu belirterek, ayaktan ısırılmalarda sürenin yıllara kadar uzayabileceğini, kafaya yakın bölgelerden ısırılmalarda ise belirtilerin daha kısa sürede görülebileceğini ifade etti. İçen, "Ama aksi takdirde bu hastalıktan kurtulmamız mümkün değil. Böyle istenmeyen arada bir de olsa, belirli aralıklarla da olsa bu tür vakalar karşımıza çıkmaya devam edecektir. Eğer ayaktan ısırılmışsa bu süre 1-3 yıla kadar uzayabilir. Ama eğer kafaya yakın bir bölgeden ısırılmışsa bu 2 ila 4 ay arasındadır. 2 ila 4 ay arasında bu belirtiler ortaya çıkar ve Allah göstermesin bu belirtiler ortaya çıktıktan sonra da maalesef geri dönüşü yoktur. Literatürde ayak parmağından ısırılıp, 11 yıl sonra kuduran bir vaka bildirilmiştir. Bunun dışında bu kadar uzun süreli bir vaka bildirimi yoktur. Ama 2 ila 3 yıl sonra bildirilen vakalar mevcuttur" dedi.
KEDİ KUDUZA NASIL YAKALANIR?
Sahipli kedilerden korkulmaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Hasan İçen, kedilerin başka bir hayvan tarafından ısırılmadığı sürece kuduz bulaştırmayacağını ifade etti. İçen, "Çünkü sahipli kediler başka bir kedi tarafından, kuduzlu bir hayvan tarafından veya kuduz şüpheli bir hayvan tarafından ısırılmadığı sürece bunlara kuduz bulaşmaz. Düzenli aşılar yapılmışsa korkmaya gerek yok. Tırmık ve tetanos hastalıklarına karşı insanların tedbir alması gerekir. Çünkü bunlarda kediler ve köpekler tarafından ısırılma ve tırmalamayla bulaşabilir. Korunma, bin tedaviden daha ileridir diye bir şiarımız var. Devletimiz aşılama konusunda ciddi bir destek sağlıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı kuduz aşılarını bütün hayvanlar için ücretsiz yapıyor. O yüzden etrafınızda sahipsiz bir hayvan bile varsa bu hayvanlardan size bir zarar gelmesin diye mutlaka bunları kayıt altına aldırıp, aşılanması gerektiğini unutmamalıyız. O kedi, mutlaka başka bir hayvan tarafından ısırılmıştır. 4-5 ay öncesinde oradan bildirilen bir kuduz vakası yoksa o zaman yaban hayvanlarından kuduz bulaşma ihtimali yüksektir. Bu, tilkiden olur, kurttan olur, diğer et oburlardan olur. Şüpheli olanlardan birisi bu hayvanı ısırmıştır. Bu şekilde bu hayvana kuduz bulaşmıştır. Yoksa kendi kendine kedide kuduz mikrobu oluşmaz. Kedi, hangi hayvanı ısırırsa ısırsın ona bulaştırabilir" diye aktardı.
