Kölelik, resmi olarak dünyanın hemen her ülkesinde yasaklanmış durumda olsa da farklı biçimleri günümüzde de varlığını sürdürüyor. Coğrafi keşifler ve sömürgecilikle birlikte hız kazanan köle ticareti, milyonlarca insanın yurtlarından koparılmasına ve farklı bölgelerde zorla çalıştırılmasına neden oldu. Batılılar tarafından sömürülen Afrika asıllı kölelerin özgürlük mücadelesi ise 23 Ağustos 1791'de Fransız sömürge yönetimine karşı başladı.
HAİTİ DEVRİMİ KÖLELERİN ÖZGÜRLÜĞÜNÜ GETİRDİ
Yaklaşık 5 yıl süren mücadelenin ardından köleler özgürlüklerini kazandı. Özgürlük mücadelesinin ardından bağımsız bir devlet kuran köleler, köleliği de resmen ortadan kaldıran ilk siyasi yapıyı oluşturdu. Tarihe "Haiti Devrimi" olarak geçen bu süreç, dünya genelindeki kölelik karşıtı hareketlere de ilham verdi.
23 AĞUSTOS ULUSLARARASI ANMA GÜNÜ İLAN EDİLDİ
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), 1998 yılında Haiti Devrimi'nin başladığı 23 Ağustos'u "Uluslararası Köle Ticaretinin Anılması ve Köleliğin Kaldırılması Günü" olarak ilan etti. Bu tarihten itibaren her 23 Ağustos'ta farklı ülkelerde düzenlenen etkinliklerle kölelik ve köle ticaretinin insanlık tarihindeki yeri hatırlatılıyor.
MODERN KÖLELİK FARKLI BİÇİMLERDE SÜRÜYOR
Köleliğin resmi olarak yasaklanmasına rağmen günümüzde farklı uygulamalarla devam ettiği belirtiliyor. Birleşmiş Milletlere göre "modern kölelik" yasada tanımlanmış bir kavram olmamakla birlikte "zorla çalıştırma, zorla evlilik ve insan ticareti" gibi uygulamaları kapsayan genel bir terim olarak kullanılıyor. Modern kölelik kavramı; tehdit, şiddet, zorlama veya aldatma nedeniyle kişinin reddedemediği ya da terk edemediği sömürü durumlarını ifade ediyor.
MODERN KÖLELİK KOŞULLARINDA 50 MİLYON KİŞİ YAŞIYOR
Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) tahminlerine göre 2016-2021 döneminde zorla çalıştırma ve zorla evlendirme vakalarında önemli ölçüde artış yaşandı. Veriler, 2021 yılına gelindiğinde modern kölelik koşullarında yaşayanların sayısının 10 milyon artarak dünya genelinde 50 milyona ulaştığını gösterdi. Kadınlar ve çocukların da bu koşullar karşısında orantısız şekilde savunmasız durumda olduğu belirtildi. Modern köleliğin dünyanın hemen hemen her ülkesinde görüldüğü aktarılırken, zorla çalıştırmadan elde edilen yıllık küresel karın 236 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
UNESCO KÖLE GÜZERGAHI PROJESİNİ YÜRÜTÜYOR
UNESCO, insanlık tarihinin "kara bir mirası" olarak nitelendirilen kölelik ve köle ticaretinin hafızalarda canlı tutulması amacıyla "Köle Güzergahı" adlı projeyi yürütüyor. Proje kapsamında her yıl 23 Ağustos'ta sanatçılar ve araştırmacılar, kölelik ve köle ticareti konusunda ortak bir bilinç oluşturulmasına katkı sağlamak amacıyla bir araya geliyor. Bu kapsamda fotoğraf, video ve enstalasyon sergileri düzenlenirken tarih, inceleme ve röportaj yayınları da gerçekleştiriliyor. UNESCO tarafından oluşturulan "uluslararası bilim komitesi" de tarihçi ve uzmanlardan oluşuyor. Komite, düzenlediği periyodik toplantılarla kölelik ve köle ticareti konusunun uluslararası akademik gündemde canlı tutulmasına yönelik çalışmalar yürütüyor.
