HATİCE KÖYLÜ-EGETELGRAF/ Evcil hayvan sahiplerinin en çok merak ettiği konular arasında dişi köpeklerin regl olup olmadığı yer alıyor. Uzmanlara göre dişi köpeklerde insanlardaki adet döngüsüne benzer bir süreç yaşansa da bu durum biyolojik olarak farklı işliyor. Köpeklerde görülen süreç "östrüs döngüsü" olarak adlandırılıyor ve üreme sisteminin doğal bir parçası olarak kabul ediliyor. Dişi köpekler regl olur mu? Ne kadar sürer? Regl olan köpeğe nasıl davranılmalı?
KÖPEKLERDE REGL DÖNGÜSÜ
İnsanlarda her ay gerçekleşen menstrüasyon döngüsünün aksine köpeklerde östrüs adı verilen farklı bir üreme döngüsü yaşanıyor. Bu süreç boyunca hormonal değişimler meydana gelirken köpeklerde hem fiziksel hem de davranışsal belirtiler ortaya çıkabiliyor. Uzmanlar, dişi köpeklerde görülen kanamanın insanlardaki regl süreciyle birebir aynı olmadığını, ancak halk arasında bu dönemin genellikle "regl" veya "adet dönemi" olarak ifade edildiğini belirtiyor.
DÖRT FARKLI EVRE YAŞANIYOR
Dişi köpeklerde östrüs döngüsü dört temel evreden oluşuyor. Bunlar, Proöstrüs, Östrüs, Diöstrüs ve Anestrüs olarak sıralanıyor. Her evre farklı sürelerde devam ederken köpeğin davranışları ve hormonal yapısı da buna bağlı olarak değişiyor.
PROÖSTRÜS DÖNEMİ BAŞLIYOR
Kızgınlık döneminin ilk aşaması olan proöstrüs evresinde vulvada şişlik ve kanlı akıntı görülüyor. Ortalama 9 gün süren bu dönemde erkek köpekler dişi köpeklere ilgi göstermeye başlasa da dişiler çiftleşmeyi kabul etmiyor. Bu süreçte, iştah artışı görülebiliyor, daha sık idrara çıkılabiliyor, huzursuzluk yaşanabiliyor ve davranış değişiklikleri ortaya çıkabiliyor.
ÖSTRÜS DÖNEMİ
Östrüs evresi, dişi köpeğin çiftleşmeye açık olduğu dönem olarak biliniyor. Ortalama 4 ila 24 gün arasında sürebilen bu evrede kanlı akıntı azalıyor veya tamamen sona eriyor. Dişi köpekler bu dönemde kuyruklarını yana doğru kaldırarak ve farklı vücut hareketleri sergileyerek erkek köpeklerin dikkatini çekmeye çalışıyor. Uzmanlara göre köpeklerin büyük bölümü yılda iki kez östrüs dönemine giriyor. Ancak bu süre ırka göre değişebiliyor.
DİÖSTRÜS EVRESİ DEVAM EDİYOR
Östrüs sonrasında başlayan diöstrüs dönemi yaklaşık iki ay sürüyor. Bu aşamada dişi köpeklerin erkek köpeklere olan ilgisi azalıyor. Hormonal değişimler nedeniyle bazı köpeklerde yalancı gebelik belirtileri ortaya çıkabiliyor. Bu süreçte, iştah artışı, kilo alımı, yuva hazırlama davranışları ve anne içgüdüsüne benzer hareketler görülebiliyor.
ANESTRÜS DÖNEMİ
Anestrüs, iki kızgınlık dönemi arasındaki dinlenme evresi olarak tanımlanıyor. Yaklaşık 4 ila 6 ay sürebilen bu dönemde herhangi bir akıntı görülmüyor ve üreme sistemi bir sonraki döngüye hazırlanıyor.
İLK KIZGINLIK DÖNEMİ NE ZAMAN BAŞLIYOR?
Dişi köpeklerde ilk östrüs dönemi köpeğin ırkına ve vücut büyüklüğüne göre değişiklik gösteriyor. Küçük ırklarda ilk kızgınlık genellikle 6 ila 10 aylık dönemde görülürken, büyük ve dev ırklarda bu süre 18 ila 24 aya kadar uzayabiliyor. Uzmanlar, ilk kızgınlık döneminde çiftleştirmenin önerilmediğini, sağlıklı bir üreme süreci için en az ikinci döngünün beklenmesi gerektiğini belirtiyor.
IRKLARA GÖRE SÜRELER FARKLILIK GÖSTERİYOR
Bazı köpek ırklarında döngü sıklığı ve başlangıç yaşı değişiklik gösterebiliyor. Örneğin: Chihuahua türlerinde ilk döngü 6-9 ay arasında başlayabiliyor. German Shepherd ırklarında ilk kızgınlık 10-18 ay arasında görülebiliyor. Great Dane gibi dev ırklarda ilk döngü 18-24 aya kadar gecikebiliyor. Basenji ve Tibetan Mastiff gibi bazı ırklar ise yılda yalnızca bir kez kızgınlık dönemi yaşayabiliyor.
ADET BELİRTİLERİ NELERDİR?
Köpeklerde kızgınlık döneminin en yaygın belirtileri arasında, vulvada şişlik, kanlı veya pembe renkli akıntı, sık idrara çıkma, huzursuzluk, ilgi ve sevgi arayışında artış, erkek köpeklere karşı davranış değişiklikleri veya kuyruğu yana taşıma davranışı belirtilerin şiddeti her köpekte farklılık gösterebiliyor.
BAKIM SÜRECİNDE DİKKATLİ OLUN
Uzmanlar, kızgınlık dönemindeki köpeklerin bakımında hijyenin önemli olduğuna dikkat çekiyor. Ev ortamında koruyucu ped veya özel köpek bezleri kullanılabiliyor. Ayrıca kaçma riskine karşı yürüyüşlerin tasma ile yapılması ve köpeğin kontrol altında tutulması öneriliyor.
UZUN SÜREN KANAMALARA DİKKAT
Kanamanın 21 günden uzun sürmesi, kötü kokulu akıntı oluşması, yoğun halsizlik, kusma veya çok sık tekrarlayan döngüler gibi durumlarda veteriner hekim kontrolü tavsiye ediliyor. Uzmanlara göre düzenli takip ve kayıt tutulması, köpeğin üreme sağlığının izlenmesinde önemli rol oynuyor.