Yaz akşamlarında sıkça tercih edilen mangal sofraları, doğru seçimler yapılmadığında kalp sağlığı açısından bazı riskleri beraberinde getirebiliyor. Anadolu Sağlık Ataşehir Tıp Merkezi’nden Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, mangal hazırlığında kullanılan besinlerden pişirme yöntemlerine, soslardan porsiyonlara kadar birçok ayrıntının önemli olduğunu belirtti. Prof. Dr. Koylan, fazla yağlı etler, işlenmiş ürünler, yüksek tuz tüketimi ve yanlış pişirme yöntemlerinin hipertansiyon, kolesterol yüksekliği ve damar hastalıkları açısından risk oluşturabileceğini söyledi.
MANGAL SOFRASINDA SEÇİMLERİN ÖNEMİ ARTIYOR
Küçük değişikliklerle mangal sofralarının lezzetten büyük ölçüde ödün vermeden daha kalp dostu hale getirilebileceğini ifade eden Prof. Dr. Nevrez Koylan, asıl sorunun mangalın kendisinden çok sofrada yapılan seçimlerden kaynaklanabildiğini belirtti. Prof. Dr. Koylan, “Önemli olan sofrayı tamamen değiştirmek değil; kullanılan içerikleri, pişirme yöntemlerini ve porsiyonları daha bilinçli seçmek. Çünkü çoğu zaman sorun mangalın kendisinden değil, işlenmiş et ürünleri, aşırı tuzlu soslar, yanmış ve kömürleşmiş etler, şekerli içecekler ve büyük porsiyonlardan kaynaklanıyor. Amerikan Kalp Derneği’ne göre aşırı sodyum ve doymuş yağ tüketimi hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalık riskini artırıyor. Bu nedenle mangalda ne kadar yediğiniz kadar, neyi nasıl hazırladığınız da önemli” dedi.
DOĞRU PROTEİNLER TERCİH EDİLMELİ
Sağlıklı bir mangal sofrasının temelinde protein seçiminin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Koylan, ızgara balık, derisiz tavuk, hindi eti ve az yağlı kırmızı etin daha uygun seçenekler arasında yer aldığını ifade etti. Sucuk, salam, sosis ve diğer işlenmiş et ürünlerinin ise daha sınırlı tüketilmesi öneriliyor. Özellikle işlenmiş etlerin yüksek sodyum ve koruyucu içerikleri nedeniyle kalp sağlığı açısından daha fazla risk taşıyabildiği belirtiliyor.
ET YÜKSEK ATEŞTE KÖMÜRLEŞTİRİLMEMELİ
Mangalda etin doğrudan yüksek alevle ve uzun süre temas ettirilmesinin en sık yapılan hatalardan biri olduğu belirtiliyor. Yüksek sıcaklıkta kömürleşen etlerde heterosiklik aminler (HCA) ve polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) adı verilen bileşiklerin oluşabildiğine dikkat çekiliyor. Daha uygun bir pişirme yöntemi için etin doğrudan alevle temas ettirilmemesi, orta ısıda pişirilmesi ve sık sık çevrilmesi öneriliyor. Kömürleşmiş bölümlerin tüketilmemesi de dikkat edilmesi gereken noktalar arasında yer alıyor. Limon, sarımsak, zeytinyağı ve baharatlarla hazırlanan marinasyonların ise hem lezzet sağlayabildiği hem de zararlı bileşiklerin oluşumunu azaltmaya yardımcı olabildiği ifade ediliyor.
SEBZELER SOFRADA DAHA FAZLA YER ALMALI
Mangal sofralarında çoğu zaman et ürünlerinin yanında geri planda kalan sebzelerin de daha fazla tüketilmesi öneriliyor. Kabak, biber, domates, soğan, patlıcan ve mantar gibi sebzeler lif ve antioksidan içerikleriyle öne çıkıyor. Sebzelerin öğüne eklenmesinin daha uzun süre tokluk hissine katkı sağlayabileceği ve öğünün kalori yoğunluğunu azaltabileceği belirtiliyor. Akdeniz tipi beslenme yaklaşımının da sebze ağırlıklı beslenmenin kalp sağlığı üzerindeki olumlu etkilerini desteklediği aktarılıyor.
SOS VE TUZ TÜKETİMİ SINIRLANDIRILMALI
Mangal sofralarında kullanılan sosların içeriklerine de dikkat edilmesi gerekiyor. Hazır barbekü sosları, ketçaplar ve işlenmiş çeşniler yüksek miktarda tuz, şeker, katkı maddesi ve doymuş yağ içerebiliyor. Bunun yerine zeytinyağı, yoğurt bazlı hafif soslar, limon, kekik, kimyon, sarımsak ve taze otların tercih edilebileceği belirtiliyor. Özellikle hipertansiyonu bulunan kişiler açısından aşırı sodyum tüketiminin kan basıncını yükseltebileceği ifade ediliyor.
ŞEKERLİ İÇECEKLER YERİNE DAHA UYGUN SEÇENEKLER
Mangal sofralarında gazlı ve şekerli içeceklerin de sık tüketildiğine dikkat çekiliyor. Bu içeceklerin gereksiz kalori yükü oluşturabileceği, kan şekerini hızlı şekilde yükseltebileceği ve trigliserit seviyelerini artırabileceği belirtiliyor. Limonlu su, naneli ayran, şekersiz soğuk çay, maden suyu ve salatalıklı su daha uygun seçenekler arasında gösteriliyor. Yaz aylarında sıvı kaybının da dikkate alınması gerektiği ve düzenli su tüketiminin ihmal edilmemesi gerektiği vurgulanıyor.
PORSİYONLAR DA KONTROL EDİLMELİ
Mangal sofrasında sağlıklı besinleri seçmek kadar tüketilen miktarın da önemli olduğu belirtiliyor. Porsiyonların kontrol edilmesi için tabağın yarısının sebzelerden oluşturulması, etin yavaş yenmesi ve küçük tabakların tercih edilmesi öneriliyor. Sürekli atıştırmak yerine düzenli beslenmenin de porsiyon kontrolüne yardımcı olabileceği ifade ediliyor. Kalp dostu beslenmenin tamamen yasaklardan oluşmadığı, temel yaklaşımın dengeli seçimler yapmak olduğu belirtiliyor.