PELİN PEKEDİS – EGE TELGRAF/ Bilgisayar, telefon ve tablet kullanımının artmasıyla birlikte mavi ışık filtreli gözlükler de yaygınlaşmaya başladı. Bu gözlüklerin ekranlardan yayılan mavi ışığı süzerek göz yorgunluğunu azalttığı, görme kalitesini koruduğu ve göz hastalıklarını önlediği öne sürülüyor. Ancak bilimsel araştırmalar bu iddiaların önemli bir bölümünü desteklemiyor. Cochrane tarafından 2023 yılında yayımlanan sistematik derlemede 619 kişinin katıldığı 17 araştırma incelendi. Değerlendirme sonucunda mavi ışık filtreli gözlüklerin kısa süreli bilgisayar kullanımına bağlı göz yorgunluğunu azaltmada belirgin bir avantaj sağlamayabileceği belirtildi. Amerikan Oftalmoloji Akademisi de bilgisayar ekranlarından gelen ışığın gözlere kalıcı zarar verdiğini gösteren bilimsel kanıt bulunmadığını ve bilgisayar kullanımı için özel mavi ışık gözlüğü önermediğini açıkladı.
UYKU KALİTESİNE ETKİSİ KESİN OLARAK KANITLANMADI
Mavi ışığın özellikle akşam saatlerinde vücudun biyolojik saatini ve melatonin hormonunun salgılanmasını etkileyebildiği biliniyor. Bu nedenle mavi ışık filtreli gözlüklerin uykuya geçişi kolaylaştırabileceği düşünülüyor. Ancak gözlüklerin bu konuda sağladığı faydaya ilişkin araştırmalar kesin sonuç vermiyor. Cochrane incelemesinde uyku kalitesiyle ilgili çalışmaların sonuçları birbirinden farklı bulundu. 2025 yılında yayımlanan ve rastgele kontrollü araştırmaları değerlendiren başka bir incelemede de mavi ışık filtreli gözlüklerin uykuya dalma süresi ve toplam uyku süresi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme sağlamadığı bildirildi.
GÖZ SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Uzmanların dikkat çektiği temel konulardan biri, ekran karşısında uzun süre kalındığında göz kırpma sıklığının azalması. Bu durum göz kuruluğu, yanma, bulanık görme ve geçici göz yorgunluğuna neden olabiliyor. Göz sağlığını korumak için 20-20-20 kuralı uygulanabiliyor. Bu kurala göre her 20 dakikada bir, yaklaşık 6 metre uzaklıktaki bir noktaya 20 saniye boyunca bakılması öneriliyor. Ayrıca ekran parlaklığının ortam ışığına göre ayarlanması, düzenli mola verilmesi ve yatmadan önceki 2-3 saat içinde ekran kullanımının azaltılması fayda sağlayabiliyor. Bilimsel veriler, mavi ışık filtreli gözlüklerden ziyade doğru ekran kullanımı alışkanlıklarının göz konforu açısından önem taşıdığını gösteriyor.
