AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU – EGE TELGRAF/ Bornova’nın Erzene Mahallesi’nde bulunan Fernand Pagy Köşkü, şehrin kalabalığı içerisinde geçmişten kalmış sessiz bir yapı gibi görünüyor. Ancak köşkün kapısından içeri girildiğinde ziyaretçileri iki farklı zaman karşılıyor. Alt katta günümüzün sanat üretimleri sergilenirken üst katta İzmir’in Levanten geçmişinden kalan yaşam izleri görülebiliyor. Bu özelliği, yapıyı yalnızca tarihî bir ev veya yalnızca sergi salonu olmaktan çıkarıyor. Ziyaretçiler aynı binada hem çağdaş sanatla hem de eski İzmir’in gündelik hayatıyla karşılaşabiliyor.
19. YÜZYILDAN BUGÜNE ULAŞAN KÖŞK
Fernand Pagy Köşkü, Bornova’da 19. yüzyılda inşa edilen sayılı Levanten konutları arasında bulunuyor. Yapının kayıtlara geçen ilk sahiplerinin, İzmir’in tanınmış Levanten ailelerinden Whittall Ailesi olduğu belirtiliyor. Köşk daha sonra Pagy Ailesi tarafından kullanılmaya başlandı. Yapı, 2020 yılında Bir Arada Yaşarız Eğitim ve Toplumsal Araştırmalar Vakfı tarafından satın alındı. Gerçekleştirilen restorasyonun ardından 6 Mayıs 2023’te BAYETAV Sanat adıyla ziyarete açıldı.
ÜST KATTA BİR AİLENİN HAYATI DURUYOR
Köşkün üst katında İzmir’in 300-400 yıllık Levanten kültürünü anlatan özel bir bölüm bulunuyor. Burada dönemin yaşam biçimini yansıtan mobilyalar, ev eşyaları ve farklı nesneler sergileniyor. Dijital anlatımlar ise ziyaretçilerin yalnızca eşyalara bakmasını değil, bu eşyaların ait olduğu hayatı da anlamasını sağlıyor. Odaların düzeni, klasik müze vitrinlerinden farklı olarak bir zamanlar burada yaşayan insanların evine konuk olunmuş hissi oluşturuyor. İzmir’in çok kültürlü geçmişi; duvarlar, eski eşyalar ve aile hafızası üzerinden görünür hâle geliyor.
ALT KATTA ZAMAN BİR ANDA BUGÜNE DÖNÜYOR
Üst kattaki tarihî atmosferden alt kata inildiğinde köşkün hikâyesi tamamen değişiyor. Bu bölüm, geçici sergilere ve kültür-sanat etkinliklerine ayrılmış durumda. Köşkte şu anda Vahap Avşar’ın “Force Majeure” adlı kişisel sergisi ziyaretçilerle buluşuyor. Hukuki bir kavram olan “mücbir sebep” anlamındaki Force Majeure, insan iradesinin dışında gelişen ve önlenemeyen olayları ifade ediyor. Sanatçı bu kavramı yaşam, zaman, hafıza ve sanat üretimi üzerinden yeniden düşünmeye açıyor.
35 YIL SONRA İZMİR’E DÖNDÜ
Sergi, Vahap Avşar’ın farklı dönemlerde hazırladığı çalışmalarını aynı çatı altında bir araya getiriyor. Kişisel hafıza ile toplumsal hafıza, geçmiş ile bugün ve yaşam ile sanat arasındaki ilişki serginin temelini oluşturuyor. “Force Majeure”, sanatçının 35 yılı aşkın bir sürenin ardından İzmir’de gerçekleştirdiği ilk kişisel sergi olma özelliği taşıyor. Sergi aynı zamanda Vahap Avşar’ın yaşamında önemli bir yeri bulunan Bornova’ya dönüşünün hikâyesini anlatıyor. Ziyaretçiler böylece bir yandan 19. yüzyıldan kalan köşkü gezerken diğer yandan güncel sanatın hafıza ve zamanla kurduğu ilişkiyi inceleyebiliyor.
YAĞMURLU GÜNDE İKİ AYRI GEZİ
Fernand Pagy Köşkü’nü yağmurlu günler için farklı kılan ayrıntı, ziyaretin tek bir sergiyle sınırlı kalmaması oluyor. Alt kattaki güncel sergi tamamlandıktan sonra üst kattaki Levanten yaşam bölümü gezilebiliyor. Köşkün tarihî mimarisi de başlı başına ziyaretin bir parçasına dönüşüyor. BAYETAV Sanat içerisinde bir kültür kafe de bulunuyor. Böylece sergi ve köşk gezisinin ardından aynı yapı içerisinde mola vermek mümkün oluyor. Dışarıdaki yağmur dinene kadar sanat, tarih ve eski İzmir hikâyeleri arasında birkaç saat geçirilebiliyor.
GİRİŞ İÇİN PARA ÖDENMİYOR
BAYETAV Sanat’a ve devam eden “Force Majeure” sergisine giriş ücretsiz gerçekleştiriliyor. Sergi 19 Aralık 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilecek. Köşk pazartesi günleri kapalı bulunuyor. Salı, çarşamba, perşembe, cuma, cumartesi ve pazar günleri ise 11.00 ile 19.00 saatleri arasında ziyaretçi kabul ediyor. Çalışma saatlerinde veya etkinlik programında değişiklik yaşanabileceği için yola çıkmadan önce güncel duyuruların kontrol edilmesi öneriliyor.
METRODAN OTOBÜSE AKTARMA YAPILABİLİYOR
Fernand Pagy Köşkü, Bornova’nın Erzene Mahallesi 80 Sokak No:26 adresinde bulunuyor. Toplu taşımayla gelecek ziyaretçiler İzmir Metrosu ile Evka 3 İstasyonu’na ulaşabilir. İstasyondan köşke yürüyüş yaklaşık 17 dakika sürüyor. Yağmurun kuvvetli olduğu günlerde ise otobüse aktarma yapmak daha rahat bir seçenek oluşturuyor. Evka 3 ile Bornova Metro arasında çalışan 314 numaralı ESHOT hattı kullanılabiliyor. Ata durağında indikten sonra köşke yaklaşık dört dakikalık bir yürüyüşle ulaşılabiliyor. Suphi Koyuncu ve Hükümet Konağı durakları da yapıya yakın seçenekler arasında bulunuyor.
