Nihat AK/EGE TELGRAF- Bir zamanlar bayram öncesi noterlerde sıra, galerilerde izdiham olurdu; şimdi vitrindeki araçlar müşteri beklerken, sabit giderler yükseliyor. Otomobil yatırım aracı olmaktan çıkarken, vatandaş “satın almak mı, uzaktan bakmak mı” ikilemine düşmek yerine kiralamayı tercih eder oldu. Sektör temsilcileri ise artan maliyetler ve düşen alım gücü arasında direksiyonu kırmadan ayakta kalmaya çalışıyor.
‘HEDEFİN ALTINDA’
Önceki dönem bayram hareketinin çok gerisinde kalındığına dikkati çeken İzmir Oto Galericiler Odası Başkanı Ethem Hiçüşenmez, “Yaklaşan Kurban Bayramı öncesinde ikinci el otomotiv piyasasında geçmiş yıllardaki canlılığın oluşmadığını görüyoruz. Önceki bayram dönemlerinde galerilerimizde ciddi bir hareketlilik yaşanır, satış hacimleri artar, noterlerde yoğunluk oluşurdu. Bu yıl ise normal günlere kıyasla sınırlı bir hareketlenme olsa da sektörün beklentilerinin oldukça altında kalan bir tabloyla karşı karşıyayız. Bu durgunluğun birkaç temel nedeni bulunuyor. İlk olarak, ABD-İsrail-İran hattında yükselen jeopolitik tansiyon piyasalardaki belirsizliği artırdı. Buna bağlı olarak akaryakıt fiyatlarında yukarı yönlü hareket yaşandı. Enerji maliyetlerindeki artış hem tüketici güvenini zayıflattı hem de enflasyon beklentilerini yeniden yukarı çekti. İkinci olarak, bir süredir düşüş eğiliminde olan mevduat faizlerinde trendin tersine dönmesi, vatandaşın tasarruf tercihini değiştirdi. Mevduat getirilerinin yeniden cazip hale gelmesiyle birlikte otomobil, kısa vadeli yatırım aracı özelliğini önemli ölçüde kaybetti. Özellikle 9 günlük bayram tatili öncesinde birçok vatandaş birikimlerini araç alımında kullanmak yerine mevduatta değerlendirmeyi tercih etti. Üçüncü ve en önemli başlık ise taşıt kredilerindeki yüksek maliyetlerdir. Mevcut kredi koşulları vatandaşın araç erişimini ciddi şekilde zorlaştırıyor. Bugün bir tüketici en fazla 300 bin TL civarında kredi kullanabiliyor. Ancak 36 ay vadeli bir finansmanda toplam geri ödeme tutarı yaklaşık 900 bin TL seviyelerine ulaşıyor. Bu tablo, krediyle araç almayı ekonomik açıdan sürdürülebilir olmaktan çıkarıyor” diye konuştu.
‘ARAÇLAR KAPANMASIN'
Araç kapatma cezalarının sektörlerini olumsuz etkilediğini savunan Başkan Hiçüşenmez, “Araç kiralama sektöründe faaliyet gösteren üyelerimizin en büyük sorunlarından biri, trafik cezaları sonrası uygulanan araç kapatma işlemleridir. Elbette iki ay süreyle trafikten men edilen aracın maliyeti kiralamayı yapan kişiden tahsil ediliyor. Ancak burada asıl mesele yalnızca maddi kayıp değildir. Önemli olan, üyelerimizin müşterilerine kesintisiz ve sürdürülebilir hizmet sunabilmesidir. Bir aracın direksiyonunda hatayı yapan kişi belliyken, cezanın doğrudan araca ve dolayısıyla işletmeye yansıması sektör açısından ciddi mağduriyet oluşturuyor. Çünkü kiralık araç ekmek kapısıdır; kontak kapandığında sadece araç değil, hizmet de durur, ticaret de yara alır. Bu nedenle cezai yaptırım uygulanırken sorumluluk sürücü üzerinde kalmalı, kiralık araçlara yönelik kapatma cezaları yeniden değerlendirilmelidir” şeklinde konuştu.
YENİ KULLANIM KÜLTÜRÜ
Ekonomideki şartların araç kiralamaya ilgiyi arttırdığını belirten Karaca Rent a Car'ın sahibi Mustafa Kara, “Pandemi döneminde hızla yükselen ikinci el araç fiyatları, otomobili bir dönem güçlü bir yatırım aracına dönüştürmüştü. Ancak bugün geldiğimiz noktada ne ikinci elde olağanüstü bir kazanç var ne de sıfır araç piyasasında geniş kesimlerin ulaşabileceği bir tablo bulunuyor. Özellikle alım gücündeki düşüş nedeniyle sıfır araç artık birçok aile için ihtiyaçtan çok uzaklaşan bir hayale dönüştü. Bugün asgari ücretle geçinen, emekli maaşıyla yaşam mücadelesi veren, kira ödeyen ve çocuk okutmaya çalışan vatandaşlarımız için sıfır otomobil sahibi olmak ekonomik gerçeklerin oldukça üzerinde kaldı. Sadece bireyler değil, şirketler de artık sermayelerini binek araca bağlamayı verimli görmüyor. Firmalar 2-3 milyon lirayı bir araca yatırmak yerine üretime, ticarete ve işlerini büyütmeye yönlendirmeyi tercih ediyor. Tam da bu nedenle araç kiralama sektörü son dönemde daha rasyonel ve ekonomik bir alternatif haline geldi. Özellikle 9 günlük bayram tatili gibi dönemlerde vatandaş satın almak yerine ihtiyaç kadar kullanmayı tercih ediyor. Bu yıl da kiralık araç talebinde ciddi bir yoğunluk yaşandı. Öyle ki zaman zaman kendi kullandığımız araçları dahi sürekli müşterilerimizin taleplerini karşılayabilmek için kiraya vermek durumunda kaldık. Bayram dönemlerinde bizler açısından en önemli konu, araçların atıl kalmaması ve talebin doğru yönetilmesidir. Bugün gelinen noktada otomobil artık yalnızca bir sahiplik meselesi değil; ekonomik şartların şekillendirdiği yeni bir kullanım kültürünün parçası haline gelmiştir” dedi.
KAR İLE ZARAR YARIŞIYOR
Sektörde bir daralma yaşandığına vurgu yapan Karlık Otomotiv’in sahibi Fahri Karlık, “Bugün oto galerilerimizde vitrinde duran araçlar, vatandaşlarımızın emanetidir. Bizler o araçları sadece satışa sunmuyor, her gün bakımını yapıyor, temizliyor, değerini korumak için büyük emek veriyoruz. Ancak ne yazık ki piyasada beklenen hareketlilik oluşmuyor. Eskinin bayram arefelerindeki canlılığı artık hasretle anar hale geldik.
Öte yandan işletme giderleri sektörümüzün belini büküyor. Kira, personel, elektrik ve su maliyetleri her geçen gün katlanarak artıyor. Resmî artış oranları farklı açıklansa da sahada birçok işletme yüzde yüze varan kira zamlarıyla karşı karşıya kalıyor. Dün 30 bin lira olan bir iş yerinin kirası bugün 60 bin liraya çıkabiliyor. Bu nedenle bazı meslektaşlarımız kepenk kapatıyor, bazıları ise faaliyetlerini home ofis modeliyle sürdürmeye çalışıyor.
Oysa oto galericilik sadece ticaret değil, ikinci el piyasasının düzenini ayakta tutan önemli bir sistemdir. Giderlerin makul seviyelerde tutulması gerekiyor ki sektör sürdürülebilir olsun. Aksi halde kayıt dışılık artar, ikinci el araç alım satımlarında güven ve düzen zarar görür. Bizler istiyoruz ki hem esnaf ayakta kalsın hem vatandaş güvenli ticaret yapmaya devam etsin” diye konuştu.
