MEMDUH GÜNEY - EGE TELGRAF / Sayıştayın Ekim 2026 tarihli Çiğli Belediyesi 2025 Yılı Denetim Raporu’nda, belediyenin mali yapısından taşınmaz yönetimine, ihale süreçlerinden sosyal hizmetlere kadar çok sayıda alanda eksiklik ve mevzuata aykırılık tespit edildi. Denetim görüşünün dayanağını oluşturan yedi bulgu ile diğer bulgular bölümündeki 37 tespitin yer aldığı raporda, özellikle borç yükü ve bütçe açığının belediye hizmetlerinin sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.
BÜTÇEDEKİ AÇIK 969 MİLYON LİRAYA DAYANDI
Belediyenin 2025 yılı bütçe gelirleri 2 milyar 393 milyon 885 bin 103 lira, giderleri ise 3 milyar 362 milyon 807 bin 692 lira olarak gerçekleşti. Gelirlerle giderler arasındaki fark, 968 milyon 922 bin 589 liralık bütçe açığı oluşturdu. Sayıştay, 2020–2025 döneminde belediyenin her yıl bütçe açığı verdiğini belirtti. 2020 yılında 88 milyon 738 bin lira düzeyindeki açığın, 2025 sonunda nominal olarak yaklaşık 11 katına çıktığı kaydedildi. Belediyenin gelirlerinin giderlerini karşılama oranı ise yüzde 71,19’da kaldı. 2025 yılı sonu itibarıyla belediyenin bilançosundaki toplam borç 2 milyar 566 milyon 131 bin 956 liraya ulaştı. Borcun 2 milyar 221 milyon 90 bin liralık bölümünü kısa vadeli, 345 milyon 41 bin liralık bölümünü ise uzun vadeli yükümlülükler oluşturdu. Toplam borcun yıllık gelire oranı yüzde 107,20 olarak hesaplandı. Bir yıl içinde ödenmesi gereken borçların yıllık gelirin yüzde 92,78’ine ulaşması, raporda mali sürdürülebilirliği etkileyen unsurlar arasında gösterildi. Borçların taşınmazlar üzerindeki etkisi de denetim bulgularına yansıdı. Raporda, belediyenin envanterinde bulunan 1.040 gayrimenkulün 842’si üzerinde haciz bulunduğu belirtildi. Belediye şirketlerinin kamu kurumlarına olan borçları da ayrıca değerlendirildi. Bu borçların anaparası 1 milyar 999 milyon 626 bin lira, faiz ve gecikme zamları 1 milyar 906 milyon 17 bin lira, toplamı ise 3 milyar 905 milyon 644 bin lira olarak gösterildi. Raporda belediye için konsolide bilanço üretilmediğine dikkat çekilerek şirket borçlarından kaynaklanan ek yüklerin de mali değerlendirmede dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
GELİRLERİN YÜZDE 84’ÜNE ULAŞAN PERSONEL GİDERİ
Vergi ve sosyal güvenlik primleri dâhil toplam personel giderleri, 2025 yılında 2 milyar 14 milyon 774 bin liraya çıktı. Bu tutar, belediyenin toplam giderlerinin yüzde 59,91’ine, toplam gelirlerinin ise yüzde 84,16’sına karşılık geldi. Raporda, belediyenin personel şirketindeki çalışan sayısının 2020 yılı başında 843 iken 2025 yılı sonunda 1.166’ya yükseldiği belirtildi. Personel giderlerinin yüksekliği, kurumun mali yapısını zorlayan başlıca etmenlerden biri olarak değerlendirildi. Personel giderlerine ilişkin yasal sınırın incelendiği ayrı bulguda ise ilgili bütçe kalemleri üzerinden 1 milyar 302 milyon 2 bin liralık gider hesaplandı. Bu tutarın, yeniden değerleme uygulanmış önceki yıl gelirlerine oranının yüzde 52,47 olduğu ve yüzde 40’lık sınırın aşıldığı tespit edildi. Belediye, yanıtında SGK hacizleri nedeniyle arsa satışı yapılamaması ve ekonomik koşulların gelirleri sınırladığını, ücret artışlarının ise yeniden değerleme oranının üzerinde gerçekleştiğini bildirdi. Personel gider oranının yasal sınıra indirilmesi için gelir artırıcı çalışmalar yürütüldüğü belirtildi.
YATIRIMIN BÜTÇEDEKİ PAYI YÜZDE 2,14’TE KALDI
Mali yapıdaki sorunların belediyenin yatırım ve hizmetlerine ayırabildiği kaynakları da etkilediği ifade edildi. 2025 yılında yatırım harcamaları 71 milyon 993 bin 779 lira olurken, toplam bütçe giderleri içindeki payı yüzde 2,14 olarak gerçekleşti. Bu oran 2020 yılında yüzde 5,72 düzeyindeydi. Bununla birlikte 2024’te yüzde 0,95’e kadar gerileyen yatırım payının, 2025’te yeniden yükseldiği görüldü.
BORÇLANMADA 35,5 MİLYON LİRALIK ONAY EKSİĞİ
2025’in ocak-mayıs dönemindeki iç borçlanmaların incelenmesinde, belediye meclisi kararıyla yapılabilecek borçlanma sınırının hesaplanmasında yanlış yıl gelirlerinin esas alındığı belirtildi. Rapora göre belediyenin söz konusu dönemde yalnızca meclis kararıyla borçlanabileceği tutar 211 milyon 75 bin 869 lira iken, toplam borçlanma 246 milyon 590 bin 857 liraya ulaştı. Aradaki 35 milyon 514 bin 988 liralık bölüm için gerekli bakanlık onayının alınmadığı tespit edildi. Belediye, sonraki borçlanmalarda rapordaki hususların dikkate alınacağını bildirdi.
KADIN KONUKEVİ AÇILMAMIŞ, SOSYAL YARDIM KONTROLLERİ EKSİK KALMIŞ
Sayıştay, raporda esas alınan nüfus verileri doğrultusunda Çiğli Belediyesinin kadın ve çocuk konukevi açma yükümlülüğü bulunduğunu, ancak böyle bir tesisin açılmadığını tespit etti. Belediye, bütçe imkânları ve öncelikleri çerçevesinde çalışmaların sonuçlandırılacağını belirtti. Sosyal yardımlarda ise başka kurumların verilerinden yeterince yararlanılmadığı ve yardım alan kişilerin durumlarındaki değişikliklerin düzenli kontrol edilmediği kaydedildi. Belediye, İzmir Büyükşehir Belediyesiyle veri paylaşımı ve ortak takibe yönelik protokol imzalandığını bildirdi. Sahipsiz hayvanlara ilişkin bulguda da yeterli barınma kapasitesi oluşturulmadığı ve ayrılan kaynağın tamamının kullanılmadığı belirtildi. Belediye, 784 bin 738 liralık ödeneğin çeşitli nedenlerle kullanılamadığını ve doğal yaşam alanı kurulmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı.
ÇAMLIKENT YAPI KOOEPERATİF DOSYASI
Çamlıkent Yapı Kooperatif dosyası da raporda yer aldı. Raporda yapılan değerlendirmeye göre Belediyeye ait arsalar için 1998 yılında yüzde 23 paylı kat karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalandığı, ancak sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmediği belirtildi. Süreçteki son belirlemelere göre belediyenin payına 146 mesken ve sekiz dükkân düşmesine rağmen taşınmazlar teslim alınamadı. Raporda, ilgili inşaat seviyesinin yüzde sıfır olduğu, tamamlanma tarihi olarak belirtilen 27 Ağustos 2005’in üzerinden 2025 sonuna kadar yaklaşık 247 ay geçtiği kaydedildi. Sayıştay, konunun 2014, 2015 ve 2016 yılı denetim raporlarında da yer aldığını hatırlattı. Buna rağmen sözleşmenin feshedilmediği, cezai yaptırımların uygulanmadığı ve 18 Mart 2024’te önceki dönem belediye başkanının onayıyla yüklenici kooperatife 31 Aralık 2028’e kadar süre verildiği belirtildi. Belediye, teslim edilmeyen dairelerden kaynaklanan zararlar için 2026 yılında sözleşmeye dayalı tazminat davası açıldığını ve davanın devam ettiğini bildirdi. Sayıştay ise sözleşmenin feshi, gecikme cezalarının tahsili ve oluşan zararların giderilmesine ilişkin işlemlerin önemine dikkat çekti.
