Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı "Merkezi Yönetim Bütçesinden Araştırma Geliştirme Faaliyetleri İçin Ayrılan Ödenek ve Harcamalar-2026" bültenine göre, merkezi yönetim bütçesinden 2025 yılında araştırma ve geliştirme faaliyetleri için 253 milyar 544 milyon lira harcama gerçekleştirildi. Bu tutar, merkezi yönetim bütçesinin yüzde 1,58'ini oluştururken, 63 trilyon 20 milyar 906 milyon lira olarak hesaplanan gayri safi yurt içi hasılanın ise yüzde 0,4'üne karşılık geldi. İzmir'de faaliyet gösteren üniversiteler, teknoloji geliştirme bölgeleri, AR-GE merkezleri ve inovasyon ekosistemi açısından da açıklanan veriler dikkat çekti.
EN BÜYÜK PAY ÜNİVERSİTELERE AYRILDI
Verilere göre 2025 yılında merkezi yönetim bütçesinden yapılan AR-GE harcamalarının yüzde 64,9'u genel bilgi gelişimi kapsamında üniversitelere yönlendirildi. Bunu yüzde 11,5 ile endüstriyel üretim ve teknoloji, yüzde 5 ile genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen), yüzde 4,4 ile tarım ve yüzde 4,4 ile eğitim takip etti. Bütçe başlangıç ödeneklerine göre 2026 yılında da en yüksek payın yüzde 69,5 ile üniversitelere ayrılması öngörülürken, endüstriyel üretim ve teknoloji yüzde 8,9 ile ikinci sırada yer aldı. Tarım, savunma ve diğer bilgi geliştirme faaliyetleri de bütçeden pay alacak alanlar arasında bulunuyor.
ULUSLARARASI AR-GE PROGRAMLARI
Merkezi yönetim bütçesinden 2025 yılında uluslararası AR-GE programlarına 1,82 milyar lira kaynak ayrıldı. Bu kapsamda Avrupa çapında yürütülen AR-GE programları 987 milyon lirayla ilk sırada yer alırken, ikili veya çok taraflı kamu AR-GE programları için 435 milyon lira, uluslararası AR-GE faaliyeti yürüten kuruluşlara ise 402 milyon lira kamu fonu sağlandı. 2026 yılı bütçe başlangıç ödeneğine göre ise uluslararası AR-GE programlarına 1,95 milyar lira tahsis edilmesi planlanıyor. Bu veriler, başta İzmir olmak üzere araştırma altyapısı güçlü üniversiteler ile teknoloji ve inovasyon odaklı kurumların desteklenmeye devam edeceğine işaret ediyor.
