Dünyada konut fiyatlarının en fazla artış gösterdiği ilk üç şehir sırasıyla: Ankara, İzmir ve İstanbul olmuştur. Ev sahibi olmanın hayalin ötesine geçtiği ülkemizde, bu fiyat artışlarına bağlı olarak ev sahipliği oranı düşerken kiralanan ev oranında artış yaşanmaktadır. Son 15 yıllık süre zarfında ev sahipliği oranı yaklaşık yüzde 7 değer kaybetmiştir. Bu durum Türkiye’de hem ekonomik hem de toplumsal olarak büyük bir sorunu işaret etmekte, alınmaya çalışılan önlemlere yenilerinin eklenmesi gerekmektedir. Ticaret Bakanlığı 1 Eylül’den itibaren ilan platformlarındaki satılık gayrimankul ilanları için inceleme başlatmış, "kayıt dışı ve manipülasyon amaçlı ilan paylaşan" 545 kişiye toplamda 54 milyon 500 bin TL para cezası kesmiştir.
İpotekli satış olarak adlandırılan kredili konut satışlarının toplam satışlara oranı: 2013 yılında yüzde 40’larda iken; konut alımında finansmana ulaşımın neredeyse imkânsız olduğu son dönemde düşüş ivmesini hızlandırarak yüzde 19’lara gerilemiştir. Son on yılda toplam konut satışında ise yabancılara yapılan konut satışlarının etkisi ile yüzde 28 oranında artış gerçekleşmiştir.
Kaynak: TÜİK Konut Satış İstatistikleri, Ağustos 2023
Kiracı sayısının artmasıyla birlikte kira fiyatları da yükselmektedir. İnsanlar, günden güne daha fazla kira ödemek zorunda kalmakta, bu da ailelerin bütçelerini ciddi şekilde zorlamaktadır.Ekim ayı itibari ile İstanbul’da ortalama kira fiyatı 16 bin Türk Lirası seviyesine gelmiş olup, 2023 yılının sonunda 20 bin Türk Lirası’na yükselmesi beklenmektedir. Gençler arasında ev sahibi olma hayali giderek yok olmaktadır. Bu durum, gençlerin geleceklerine güvensizlik duymaları sonucunu doğurmaktadır. Kiracıların ya da ev sahiplerinin haklarına dair net yasal düzenlemeler eksik veya yetersizdir ve kira artışları ile ilgili alınan yeni kararlarda kontrol mekanizması bulunmadığından uygulamada sorunlar çıkmaktadır.
Kiracıların sayısının artması, toplumsal dengeleri de etkilemekte, özellikle ekonomik olarak zor durumda olan ailelerin, uygun fiyatlı kiralık evlere erişimleri sınırlı hale geldiğinden gelir eşitsizliğini derinleştirmektedir. Ev sahibi olma oranındaki düşüş, uzun vadede ekonomik büyümeyi ve yatırım fırsatlarını da olumsuz etkileme potansiyeline sahiptir. İnsanların ev sahibi olma imkanlarının kısıtlanması, tasarruf yapma tercihlerini sınırlandıracaktır.
Tüm bu veriler ve sorunlar göz önüne alındığında, Türkiye'de ev sahipliği oranının düşüşü ve kiracı sayısının artması, ciddi bir konu haline gelmiştir. Bu sorunun çözümü için hem kamu hem de özel sektörün iş birliği yapması gerekmektedir. Özellikle kira hukuku reformları ve daha fazla uygun fiyatlı konut inşası gibi adımlar atılmalıdır. Ev sahibi olma hayalini gerçekleştirmek isteyen gençler için daha fazla fırsat yaratılmalıdır. Ayrıca, toplumsal dengeleri korumak ve ekonomik büyümeyi desteklemek için bu sorunun üstesinden gelinmesi oldukça önemlidir.
Gelecek hafta verilerin açıklanacağı takvimden önemli olanları aşağıda paylaşıyorum.
Ekonomik Veri Takvimi
16 Ekim 2023, Pazartesi Türkiye Bütçe Dengesi
16 Ekim 2023, Pazartesi Euro Bölgesi Dış Ticaret Verileri
17 Ekim 2023, Salı ABD Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
18 Ekim 2023, Çarşamba Çin Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
18 Ekim 2023, Çarşamba İngiltere TÜFE (Aylık-Yıllık)
18 Ekim 2023, Çarşamba Euro Bölgesi TÜFE (Aylık-Yıllık)
19 Ekim 2023, Perşembe Euro Bölgesi Cari İşlemler Dengesi
20 Ekim 2023, Cuma Çin Faiz Oranı
20 Ekim 2023, Cuma İngiltere Kredi Notu
20 Ekim 2023, Cuma Almanya Kredi Notu
Ekonomi ve Finans Sözlüğü
Konut Satışları: TÜİK, yayınladığı bül¬tenle il ve ilçelerde tapu devri ile el değiştiren konut¬ların sayısını aylık rapor olarak yayımlamaktadır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nden alı¬nan bilgilere göre düzenlenen istatis¬tiklerde satışlar ve kat karşılığı temlik¬ler de kapsanır.
İpotekli Satış: Banka ve Finans Kurumlarından borçlanarak satın alınan konutun kredi teminatını oluşturmak için, yine aynı konutun teminat olarak gösterilmesidir.
Diğer Satış: Konut edinme sebebi ipo¬tekli olarak gerçekleşmeyen satışlardır.
Hale Tok Savaşer
İletişim: [email protected]
