İspanya'daki Ramon Llull Üniversitesi bünyesinde görev yapan araştırmacılar, ses dalgalarının hareketini kontrol ederek yankıyı azaltabilen yeni bir sistem geliştirdi. “Sonik kara delik” olarak adlandırılan cihaz, ses dalgalarının ilerledikçe yavaşlaması ve enerjilerinin dağıtılması prensibiyle çalışıyor. Ses kontrolü teknolojileri açısından dikkat çeken sistem, sesin geri yansımasını önemli ölçüde azaltmayı hedefliyor. Laboratuvar ortamında test edilen cihazın sesi tamamen ortadan kaldırmadığı, ancak yankıyı büyük ölçüde azaltabildiği belirtildi.
SES DALGALARININ ENERJİSİNİ DAĞITIYOR
Uzaydaki kara delikler, güçlü kütleçekimleri nedeniyle ışığın dahi kaçamadığı bölgeler oluşturuyor. Araştırmacıların geliştirdiği sistem ise gerçek bir kara delik değil. Cihaz, ses dalgalarının belirli koşullarda giderek yavaşlaması ve enerji kaybetmesi prensibinden yararlanıyor. Sisteme giren ses dalgaları ilerledikçe yavaşlıyor ve dalga boyları kısalıyor. Bu süreçte enerjileri belirli bölgelerde yoğunlaşıyor. Ardından hava ile cihazın yüzeyleri arasındaki sürtünme ve ısı alışverişi sayesinde ses enerjisi dağıtılıyor. Bu mekanizma, sesin önemli bir bölümünün geldiği yöne geri dönmesini engelliyor. Böylece oluşan yankı önemli ölçüde azaltılabiliyor.
29 HALKADAN OLUŞAN PROTOTİP ÜRETİLDİ
Araştırmacılar, geliştirdikleri sistemin çalışma prensibini test etmek amacıyla üç boyutlu yazıcı kullanarak 15 santimetre uzunluğunda bir prototip hazırladı. Cihaz, merkezi bir çubuk üzerine yerleştirilen ve boyutları kademeli olarak değişen 29 halkadan oluşuyor. Halkalar arasındaki boşluklar, ses dalgalarının hareketini değiştirerek enerjilerinin dağıtılmasına yardımcı oluyor.
LABORATUVAR TESTLERİNDE YANKI AZALDI
Prototipin performansını değerlendirmek için cihaz özel bir test borusuna yerleştirildi. Hoparlör aracılığıyla farklı frekanslarda ses dalgaları gönderilirken mikrofonlar yardımıyla geri yansıyan ses miktarı ölçüldü. Deneylerin sonuçları, sistemin yankıyı önemli ölçüde azaltabildiğini gösterdi. Bununla birlikte araştırmacılar, cihazın sesi tamamen ortadan kaldırmadığını ve belirli miktarda ses yansımasının devam ettiğini belirtti.
MEVCUT BORUYA TAKILABİLECEK
Yeni tasarımın öne çıkan özelliklerinden biri, mevcut boru ve havalandırma sistemlerine sonradan eklenebilecek şekilde geliştirilmesi oldu. Geleneksel sonik kara delik tasarımlarında ses dalgalarını yavaşlatan yapılar, boruların iç duvarlarına yerleştiriliyor. Bu yöntem, sistemlerin üretimini ve mevcut tesisatlara uygulanmasını zorlaştırabiliyor. Yeni cihaz ise bağımsız olarak üretilebiliyor ve mevcut boruların içerisine doğrudan yerleştirilebiliyor. Böylece geleneksel tasarımlarda karşılaşılan uygulama güçlüklerinin azaltılması amaçlanıyor. Bilgisayar simülasyonları da yeni tasarımın, geleneksel modellere kıyasla daha geniş bir frekans aralığında etkili olabileceğine işaret ediyor.
