Yaz aylarında kafelerde kullanılan buzların uygun hijyen şartlarında üretilip muhafaza edilmediği takdirde ciddi sağlık riskleri oluşturabileceğini belirten Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Mehtap Yücel, buzun doğrudan tüketildiği için yalnızca donmuş su değil, aynı zamanda bir gıda olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Yücel: "Buzun üretiminden taşınmasına, depolanmasından servis edilmesine kadar tüm aşamalarda gıda güvenliği kurallarına uyulması gerekiyor. Hazır buzlar güvenilir ve denetlenen işletmeler tarafından içme suyu kalitesindeki suyla üretilmişse uygun şartlarda paketlenmiş, taşınmış ve saklanmışsa genel olarak güvenli kabul edilir. Ancak burada risk buzun sadece üretildiği sudan kaynaklanmaz. Buz üretildikten sonra da kirlenebilir. Örneğin buz makinesinin düzenli temizlenmemesi, buz kovasının veya buz küreğinin kirli olması, çalışanların buza çıplak elle temas etmesi ya da buzun açıkta bekletilmesi çapraz bulaşa neden olabilir" dedi.
Toplumda buzun donmuş olduğu için mikropları öldürdüğü yönünde yaygın bir inanış bulunduğunu ifade eden Yücel, bunun doğru olmadığını söyledi.
Dondurma işleminin mikroorganizmaların çoğalmasını yavaşlattığını veya durdurduğunu ancak tamamen yok etmediğini belirten Yücel: "Dondurma işlemi mikroorganizmaların çoğalmasını yavaşlatır veya durdurur. Ancak birçok bakteri ve virüsü tamamen yok etmez. Buz eridiğinde bu mikroorganizmalar tekrar aktif hale gelerek enfeksiyonlara neden olabilir. Bu nedenle kafelerde kullanılan buzlarla ilgili en önemli nokta işletmenin genel hijyenidir. Buzun kapalı ve temiz şartlarda saklanması, servis edildikten sonra temiz maşa veya buz küreği kullanılması, buz makinesinin düzenli temizlenmesi, buzun içme suyu kalitesindeki sudan üretilmiş olması gerekir. Ayrıca ambalajlı hazır buz kullanılıyorsa ambalajın sağlam, üreticisinin belli ve uygun şartlarda muhafaza edilmiş olması önemlidir" diye konuştu.
HİJYENİK OLMAYAN BUZLAR MİDE-BAĞIRSAK ENFEKSİYONLARINA NEDEN OLABİLİYOR
Temiz olmayan suyla üretilen veya uygun koşullarda saklanmayan buzların özellikle mide-bağırsak sistemi enfeksiyonlarına yol açabileceğini belirten Yücel, bu durumlarda en sık görülen belirtilerin ishal, bulantı, kusma, karın ağrısı, halsizlik ve ateş olduğunu söyledi.
Hijyenik olmayan buzlarda çeşitli mikroorganizmaların bulunabileceğini ifade eden Yücel: "Bu durumda en sık gördüğümüz belirtiler ishal, bulantı, kusma, karın ağrısı, halsizlik ve ateştir. Hijyenik olmayan buzlarda norovirüs, salmonella, shigella veya E.coli gibi mikroorganizmalar bulunabilir. Bunlar özellikle yaz aylarında gıda kaynaklı enfeksiyonların önemli nedenleri arasında yer almaktadır. Çünkü sıcak havalarda hem dışarıdan yiyecek içecek tüketimi artmakta hem de uygun olmayan şartlarda mikroorganizmaların çoğalma riski yükselmektedir. Burada özellikle çocuklar, yaşlılar, gebeler, kronik hastalığı olanlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler daha dikkatli olmalıdır. Çünkü bu gruplarda ishal ve kusmaya bağlı sıvı kaybı daha hızlı gelişebilir ve hastalıklar normalinden daha ağır seyredebilir. Buradaki bir başka önemli nokta da buzun görüntüsünden güvenli olup olmadığını anlayamayacağımızdır. Buzun şeffaf, berrak veya temiz görünüyor olması onun mikrobiyolojik olarak güvenli olduğu anlamına gelmez. Mikroorganizmalar gözle görülemeyen varlıklar. Bu nedenle asıl belirleyici olan buzun hangi sudan üretildiği, nasıl saklandığı ve servis edildiğidir" dedi.
RİSK GRUBUNDAKİ KİŞİLER İÇİN UYARI
Uzmanlar, çocuklar, yaşlılar, gebeler, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde hijyenik olmayan buzların neden olabileceği enfeksiyonların daha ağır seyredebildiğine dikkat çekti.
İshal ve kusmaya bağlı sıvı kaybının bu gruplarda daha hızlı gelişebileceğini belirten uzmanlar, özellikle yaz aylarında dışarıda tüketilen soğuk içeceklerde kullanılan buzların hijyen koşullarına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.