Dünyaca ünlü Çingene Kızı Mozaiği'nin de sergilendiği Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi'ni ziyaret eden Medical Point Gaziantep Hastanesi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Sedat Işıkay, müzenin ikinci katında bulunan Telete-Dört Mevsim Mozaiği'ndeki bir figürün ayağındaki sıra dışı duruşu fark etti.
Roma dönemine ait olan ve MS. 2-3. yüzyıla tarihlenen yaklaşık 1800 yıllık mozaikte Dionysos'un kızı Telete, dört mevsimin alegorik tasvirleriyle birlikte betimleniyor. Figürlerden birinin ayağının ise normal anatomik duruştan farklı biçimde aşağı doğru yöneldiği görüldü.
Prof. Dr. Işıkay, çıplak gözle fark edilmesi güç olan bu ayrıntıyı tıbbi açıdan incelemeye aldı. Görüntünün, özellikle ayak bileğinin aşağı doğru bükülmesiyle karakterize edilen "ekinus" tipi bir ayak deformitesini düşündürebileceği değerlendirildi.
"KESİN OLARAK ÇARPIK AYAK TANISI KOYAMAYIZ"
Prof. Dr. Sedat Işıkay, mozaikteki tasvir üzerinden kesin bir hastalık tanısı konulamayacağına dikkat çekti.
Yaklaşık 1800 yıllık sanat eserinin günümüze ulaşan bölümünün ayağın tüm anatomik özelliklerini değerlendirmek için yeterli olmadığı belirtildi. Ayrıca karşı ayağın yeterince korunmamış olması ve anatomik yapıların tamamının görülememesi de kesin tanı konulmasını engelleyen unsurlar arasında gösterildi.
Roma sanatında figürlerin estetik veya sembolik amaçlarla anatomik açıdan farklı biçimlerde tasvir edilmiş olabileceği de dikkate alındı. Bu nedenle bulgunun kesin bir "çarpık ayak" tanısı olarak değerlendirilmemesi, bunun yerine "olası ekinus tipi ayak deformitesi" şeklinde tanımlanmasının daha doğru olduğu belirtildi.
ANTİK MOZAİKTEKİ BULGU BİLİMSEL LİTERATÜRE TAŞINDI
Prof. Dr. Sedat Işıkay'ın literatür değerlendirmesinin ardından hazırlanan bilimsel çalışma, uluslararası çocuk ortopedisi alanındaki dergi Journal of Pediatric Orthopaedics B tarafından yayımlanmak üzere kabul edildi.
Böylece Zeugma'da yaklaşık 1800 yıl önce yapılan bir Roma mozaiği, sanat ve arkeoloji alanlarının yanı sıra tıp tarihine ilişkin olası bir gözlem açısından da bilimsel literatüre taşındı.
Çalışmanın yayımlandığı Journal of Pediatric Orthopaedics B, çocuk ortopedisi alanındaki bilimsel yayınların takip edilebildiği akademik kaynaklardan biri olarak gösterildi.
ANTİK SANAT ESERLERİ GEÇMİŞTEKİ FİZİKSEL FARKLILIKLARA İŞARET EDEBİLİYOR
Prof. Dr. Sedat Işıkay, antik sanat eserlerindeki fiziksel tasvirlerin geçmiş toplumlarda hastalıkların ve farklılıkların nasıl algılandığına ilişkin bilgiler sağlayabileceğini belirtti.
Işıkay: "Tıp ve sanat tarihinin kesiştiği bu tür çalışmalar, geçmiş toplumlarda hastalıkların ve fiziksel farklılıkların nasıl algılandığı ve sanat eserlerine nasıl yansıdığı konusunda önemli ipuçları sağlayabiliyor. Tarih boyunca yapılan resim, heykel ve mozaiklerde çeşitli kas-iskelet sistemi hastalıklarını veya fiziksel farklılıkları düşündüren tasvirler bilimsel araştırmalara konu olurken, uzmanlar bu eserlerin modern bir tıbbi görüntüleme yöntemi gibi değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Zeugma’daki mozaik de bu açıdan dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. Eserdeki ayak görüntüsünün kesin bir hastalık tanısı koydurmadığı, ancak modern tıp açısından anlamlandırılabilecek anatomik bir ayrıntıyı koruduğu değerlendiriliyor" dedi.
AYNI MOZAİK BUNDAN SONRA FARKLI BİR DETAYLA DA DİKKAT ÇEKECEK
Her yıl çok sayıda yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlayan Zeugma Mozaik Müzesi'ndeki Telete-Dört Mevsim Mozaiği, Çingene Kızı Mozaiği'nin hemen yakınında bulunuyor.
Yaklaşık 1800 yıllık eserdeki ayak tasviri, Prof. Dr. Sedat Işıkay tarafından tıbbi bakış açısıyla yeniden değerlendirildi ve bilimsel çalışmaya konu edildi.
Işıkay: "Binlerce kişinin önünden geçti, tıbbi gözle fark edildi" dedi.
Telete-Dört Mevsim Mozaiği'ndeki anatomik ayrıntının modern tıp perspektifiyle incelenmesi sonucunda hazırlanan çalışma, Journal of Pediatric Orthopaedics B'de yayımlanmak üzere kabul edildi.
