Yaşın ilerlemesiyle birlikte solunum sisteminde meydana gelen fizyolojik değişimler, akciğerlerin enfeksiyonlarla mücadelesini zorlaştırabiliyor. Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık, özellikle 65 yaş sonrasında akciğer kapasitesinin azalması ve bağışıklık yanıtının zayıflamasıyla enfeksiyon riskinin arttığını belirtti. Zatürrenin ileri yaştaki kişilerde her zaman klasik belirtilerle ortaya çıkmadığını vurgulayan Işık, bazı değişimlerin hastalığın habercisi olabileceği konusunda uyardı.
YAŞ İLERLEDİKÇE AKCİĞER KAPASİTESİ AZALIYOR
Vücuttaki diğer organlar gibi solunum sisteminin de yaşla birlikte değişime uğradığını belirten Dr. Merda Erdemir Işık, akciğer dokusunun esnekliğinin azalması ve hava keseciklerinin genişlemesi sonucunda gaz alışverişi kapasitesinin düşebildiğini ifade etti. Göğüs kafesindeki kıkırdakların kireçlenmesi, kaburgaların sertleşmesi ve solunum kaslarının güç kaybetmesi de akciğerlerin çalışma kapasitesini sınırlandırıyor. Bu değişimlerin vücudun solunum rezervini azaltabildiğini belirten Işık, bağışıklık sistemindeki zayıflamayla birlikte grip ve zatürre gibi enfeksiyonların daha ciddi tablolara dönüşebileceğini kaydetti. Özellikle akciğerin gaz alışverişini sağlayan işlevsel dokusuna yayılan enfeksiyonların solunum yetmezliği riskini artırabildiğine dikkat çekti.
KENDİNİ TEMİZLEME MEKANİZMASI YAVAŞLIYOR
İleri yaşlarda göğüs kafesinin esnekliğinin azalması ve diyafram kasının güç kaybetmesi, nefes alıp verme sürecini zorlaştırabiliyor. Dr. Işık, bu değişimlerin yanı sıra akciğerlerin hava yollarını mikroplardan temizlemeye yardımcı olan mekanizmaların da yaşla birlikte yavaşladığını belirtti. Sağlıklı akciğerlerde mukus ve silia adı verilen tüysü yapılar, solunum yollarına giren yabancı maddelerin uzaklaştırılmasına yardımcı oluyor. Ancak yaş ilerledikçe bu yapıların hareketleri yavaşlayabiliyor, öksürük refleksi zayıflayabiliyor ve salgılar koyulaşabiliyor. Bunun sonucunda balgamın dışarı atılması zorlaşırken mikropların hava yollarında tutunması kolaylaşabiliyor. Işık, ileri yaşlarda enfeksiyonların neden daha ağır sonuçlara yol açabildiğini "İleri yaşla birlikte bu tüysü yapıların hareketi belirgin şekilde yavaşlar, öksürük refleksi zayıflar, salgılar koyulaşır ve balgamın dışarı atılması zorlaşır. Temizleme mekanizması aksadığı için mikroplar hava yollarına daha kolay tutunur. Gençlerde güçlü kas yapısı ve yüksek akciğer rezervi sayesinde hafif bir istirahatle atlatılabilen basit bir virüs, ileri yaşta sınırlı kapasite ve ek kronik hastalıklarla birleşerek hızla hayati risk oluşturan bir tabloya dönüşebilir" diye anlattı.
ZATÜRRE YÜKSEK ATEŞ OLMADAN DA GÖRÜLEBİLİYOR
İleri yaştaki kişilerde bağışıklık yanıtının farklılaşması, enfeksiyon belirtilerinin alışılmışın dışında ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Dr. Merda Erdemir Işık, zatürrenin her zaman yüksek ateş, şiddetli öksürük ve yoğun balgamla kendini göstermeyebileceğine dikkat çekti. Ani bilinç bulanıklığı, sersemlik, açıklanamayan halsizlik ve düşme vakalarında artış gibi belirtilerin de zatürreyle ilişkili olabileceğini belirten Işık, bazı durumlarda ateşin yükselmesi yerine vücut sıcaklığının düşebildiğini ifade etti. Belirtilerin silik seyretmesinin tanıda gecikmelere yol açabileceğini kaydeden Işık, yaşlı bireylerde aniden ortaya çıkan sağlık ve davranış değişikliklerinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Işık "İleri yaştaki bireylerde bağışıklık yanıtı farklı olduğu için zatürre her zaman klasik yüksek ateş, şiddetli öksürük ve bol balgamla seyretmeyebilir. Çoğu zaman ani bilinç bulanıklığı, sersemlik, sebepsiz halsizlik, düşme vakalarında artış veya ateş yükselmesi yerine vücut sıcaklığının düşmesi gibi silik belirtilerle ortaya çıkar. Bu gizli belirtiler tanı gecikmelerine neden olabileceğinden, yaşlı bireydeki ani durum değişiklikleri derhal akciğer enfeksiyonu yönünden değerlendirilmelidir" ifadelerini kullandı.
YAŞLILIĞIN DOĞAL SONUCU OLARAK GÖRMEYİN
Yaş ilerledikçe fiziksel kapasitede bazı değişimler yaşanabilse de günlük aktiviteler sırasında ortaya çıkan nefes darlığının normal kabul edilmemesi gerektiğini belirten Dr. Işık, bu durumun tıbbi açıdan değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Merdiven çıkarken, düz yolda yürürken veya giyinmek gibi basit günlük işleri yaparken nefes almakta zorlanmanın altında bir sağlık sorunu bulunabileceğini ifade eden Işık, belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini kaydetti.
HANGİ ÖNLEMLER ALINMALI?
Akciğer sağlığının korunmasında yaşam alışkanlıklarının ve aşı takibinin önemli bir yeri olduğunu belirten Dr. Merda Erdemir Işık, sigaranın bırakılmasının her yaşta fayda sağlayabileceğini söyledi. Düzenli yürüyüş ve yeterli sıvı tüketiminin de solunum yollarının sağlığını destekleyebileceğini ifade etti. Işık, koruyucu önlemlerle ilgili "Sigara hangi yaşta bırakılırsa bırakılsın akciğerdeki enfeksiyon riski düşer ve kan oksijenlenme düzeyi iyileşir. Akciğer sağlığını korumak adına 65 yaş üzeri herkese zatürre ve her yıl sonbaharda grip aşıları önerilmektedir. Bunun yanı sıra düzenli tempolu yürüyüşler yapmak ve bol sıvı tüketmek solunum yollarının temiz kalmasını sağlar” diye konuştu.
İKİ HAFTADAN UZUN SÜREN ÖKSÜRÜĞE DİKKAT
Solunum yolu belirtilerinin uzun sürmesi veya tekrarlaması durumunda uzman değerlendirmesinin geciktirilmemesi gerektiğini belirten Dr. Işık, özellikle bazı belirtilerin göğüs hastalıkları uzmanına başvurmayı gerektirdiğini ifade etti. Işık; iki haftadan uzun süren öksürük, hırıltılı solunum, balgam renginde değişiklik veya bir yıl içinde ikiden fazla tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonu görülmesi durumunda vakit kaybetmeden göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğini bildirdi.
