PELİN PEKEDİS - EGE TELGRAF - Çocuğun okuldan sonra tablete sarılması, çoğu zaman gün içinde yaşadığı yoğunluğun ardından hızlı bir rahatlama arayışıdır. Tablet, çocuğa kuralsız gibi görünen, anında ödül veren ve zihni başka bir yere taşıyan bir alan sunar. Oyunlar, videolar ve çizgi filmler çocuğun dikkatini hızla çeker; böylece çocuk okulun yorgunluğunu kısa sürede unutmuş gibi hisseder.
Ancak bu davranış sürekli hale geldiyse yalnızca “çocuk ekran seviyor” demek yeterli olmayabilir. Çocuğun gün içinde ne kadar yorulduğu, okuldan nasıl döndüğü, aç olup olmadığı, dinlenmeye fırsat bulup bulmadığı ve evde sınırların nasıl kurulduğu birlikte değerlendirilmelidir.
OKUL SONRASI ÇOCUKLAR NEDEN HIZLI RAHATLAMA ARAR?
Çocuklar okulda saatlerce dikkatlerini toplamak zorunda kalır. Sınıfta oturmak, yönerge takip etmek, arkadaşlarla uyum sağlamak, kurallara uymak ve dersleri anlamaya çalışmak zihinsel olarak yorucudur. Çocuk eve geldiğinde artık daha az çaba gerektiren bir şeye yönelmek ister.
Tablet bu ihtiyaca çok hızlı cevap verir. Çocuk düşünmeden izler, zorlanmadan oynar, beklemeden eğlenir. Bu yüzden okul sonrası ekran kullanımı çocuk için kolay bir kaçış alanına dönüşebilir. Özellikle gün içinde kendini çok kontrol etmiş çocuklar, eve gelince kontrolsüz şekilde ekrana yönelme eğilimi gösterebilir.
TABLET ÇOCUK İÇİN BİR KAÇIŞ ALANI OLABİLİR
Bazı çocuklar okuldan sonra tablete yalnızca eğlenmek için değil, gün içinde yaşadığı zor duygulardan uzaklaşmak için de yönelir. Arkadaşıyla sorun yaşamış olabilir, derste zorlanmış olabilir, öğretmeninden uyarı almış olabilir ya da kendini sınıfta dışlanmış hissetmiş olabilir.
Çocuk bu duyguları anlatmak yerine ekrana kaçar. Çünkü tablet ona soru sormaz, eleştirmez, bekleme gerektirmez ve hemen dikkatini başka yöne çeker. Bu nedenle okul sonrası yoğun ekran isteği bazen çocuğun anlatamadığı duyguların sessiz işareti olabilir.
HER TABLET İSTEĞİ BAĞIMLILIK ANLAMINA GELMEZ
Çocuğun okuldan sonra tablet istemesi tek başına bağımlılık anlamına gelmez. Çocuklar oyun oynamayı, video izlemeyi ve dijital içeriklerle vakit geçirmeyi sevebilir. Burada önemli olan ekranın çocuğun hayatında ne kadar yer kapladığıdır.
Eğer çocuk tableti bırakamıyor, ekran kapatıldığında büyük kriz yaşıyor, başka hiçbir etkinlikten keyif almıyor, ödevini, uykusunu, yemeğini ve sosyal ilişkilerini aksatıyorsa durum daha dikkatli değerlendirilmelidir. Ancak ekran belirli sınırlar içinde kullanılıyorsa ve çocuk farklı aktivitelerden de keyif alıyorsa tablo daha yönetilebilir olabilir.
ÇOCUK OKULDAN YORGUN DÖNÜYOR OLABİLİR
Okuldan gelen çocuk her zaman enerjik olmaz. Özellikle küçük yaş grubundaki çocuklar okul günü boyunca fiziksel ve zihinsel olarak yorulur. Servis, kalabalık sınıf, teneffüs koşuşturması, dersler, ödevler ve sosyal ilişkiler çocuğun enerjisini düşürebilir.
Yorgun çocuk, uğraş gerektiren oyunlara ya da sohbetlere hemen hazır olmayabilir. Tablet ise çocuğun hiçbir çaba göstermeden vakit geçirebildiği bir alan olduğu için cazip hale gelir. Bu nedenle okuldan gelir gelmez ekrana yönelen çocuk önce dinlenmeye ihtiyaç duyuyor olabilir.
AÇLIK VE KAN ŞEKERİ DÜŞÜŞÜ EKRAN İSTEĞİNİ ARTIRABİLİR
Çocuk okuldan aç döndüğünde daha sabırsız, huzursuz ve kontrolsüz davranabilir. Açlık, çocuğun duygularını yönetmesini zorlaştırabilir. Bu durumda tablet isteği daha ısrarcı hale gelebilir. Çünkü çocuk hem yorgundur hem açtır hem de hızlı bir rahatlama arar.
Okul sonrası ilk adım her zaman ders ya da ekran tartışması olmamalıdır. Çocuğun su içmesi, sağlıklı bir ara öğün yemesi ve kısa süre dinlenmesi ekran krizlerini azaltabilir. Aç ve yorgun bir çocukla sınır koymak daha zor hale gelir.
OKULDAN GELİR GELMEZ “ÖDEV YAP” DEMEK TERS ETKİ YAPABİLİR
Bazı çocuklar eve girer girmez “Hadi ödevini yap” cümlesiyle karşılaşır. Bu durum çocukta baskı hissi yaratabilir. Gün boyu okulda kurallara uymuş çocuk, eve geldiğinde yeniden görevle karşılaşınca tablete daha güçlü şekilde kaçmak isteyebilir.
Okul sonrası kısa bir geçiş süresi tanımak önemlidir. Çocuk kıyafetini değiştirmeli, ellerini yıkamalı, bir şeyler yemeli, biraz dinlenmeli ve ardından ödev rutinine geçmelidir. Dinlenmeden ödeve zorlanan çocuk için tablet daha güçlü bir kaçış aracı haline gelir.
ÇOCUK GÜN BOYU KENDİNİ TUTMUŞ OLABİLİR
Okulda çocuk birçok davranışını kontrol eder. Söz almadan konuşmamaya çalışır, sınıfta oturur, öğretmenin yönergelerini dinler, arkadaşlarıyla uyumlu olmaya çalışır. Bu yoğun kontrol hali eve gelince gevşer. Çocuk kendini bırakmak ister.
Tablet bu gevşeme ihtiyacını hızlıca karşılar. Çünkü ekran karşısında çocuk çok fazla sosyal çaba göstermek zorunda değildir. Bu nedenle okuldan sonra tablete sarılmak bazen “artık yoruldum, kimse benden bir şey istemesin” duygusunun davranışa dönüşmüş hali olabilir.
