Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde çocukların ağız ve diş sağlığına ilişkin önemli bir uyarı geldi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Arife Kaptan, okul dönemi başlamadan önce çocukların diş hekimi kontrolünden geçirilmesini önerdi. Kaptan, henüz herhangi bir belirti göstermeyen diş çürükleri ve diğer ağız-diş problemlerinin rutin kontroller sırasında erken aşamada tespit edilebileceğini belirtti. Diş kaynaklı problemlerin yalnızca fiziksel sağlıkla sınırlı kalmadığını ifade eden Kaptan, özellikle diş ağrısının çocukların uyku düzenini, derslere odaklanmasını ve okul devamlılığını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.
“ÇOCUĞU PEK ÇOK ALANDA ETKİLER”
Kaptan, "Okullar açılmadan önce yapılacak bir diş kontrolü, henüz belirti vermeyen çürükleri ve diğer ağız-diş problemlerini erken fark etmemizi sağlar. Çünkü diş ağrısı yaşayan bir çocuk gece rahat uyuyamayabilir, ertesi gün derslerine odaklanmakta zorlanabilir ve hatta okula devamında aksaklıklar yaşayabilir. Bunun yanında özellikle ön dişlerde görülen belirgin çürükler, çocuğun gülümsemesini ve özgüvenini etkileyebilir; sosyal ortamda arkadaşları tarafından alay edilme veya akran zorbalığına maruz kalma riskini de artırabilir. Bu nedenle çocuklarımızın yeni eğitim yılına sağlıklı bir ağız ve rahat bir başlangıçla başlamaları çok önemli" dedi.
SÜT DİŞLERİ GEÇİCİ AMA GÖREVLERİ ÖNEMLİ
Çocukların diş hekimiyle ilk tanışmasının herhangi bir ağrı ya da çürük ortaya çıkmasını beklemeden yapılması gerektiğini belirten Kaptan, ilk süt dişinin çıkmasının ardından en geç 1 yaş civarında diş hekimi ziyaretinin gerçekleştirilmesini tavsiye etti. Süt dişlerinin geçici olması nedeniyle ihmal edilmesinin doğru olmadığını vurgulayan Kaptan, bu dişlerin çocukların beslenmesi ve konuşmasında önemli rol üstlendiğini, aynı zamanda daimi dişler için yer tuttuğunu söyledi. Kaptan, "Süt dişleri çocuğun beslenmesine ve konuşmasına yardımcı olur, aynı zamanda daimi dişler için yer tutar. Süt dişlerini erken kaybetmek, ileride daimi dişlerin sürmesinde ve diziliminde sorunlara yol açabilir. Yani süt dişleri geçici ama görevleri çok önemli" ifadelerini kullandı.
ŞEKERİN TÜKETİM SIKLIĞINA DİKKAT
Çocukluk döneminde diş çürüklerinin yaygın görülebildiğini aktaran Kaptan, özellikle okul öncesi dönemde süt dişleri nedeniyle çürüklerle daha sık karşılaşıldığını belirtti. Şekerli ve yapışkan gıdaların sık tüketilmesi, yetersiz ağız bakımı ve düzenli diş hekimi kontrollerinin aksatılması çürük oluşumunda öne çıkan nedenler arasında gösterildi. Kaptan, "Çürük çocukluğun her döneminde görülebilir; özellikle süt dişlerinin bulunduğu okul öncesi dönemde oldukça sık karşılaşıyoruz. En önemli nedenler ise şekerli ve yapışkan gıdaların sık tüketilmesi, ağız bakımının yeterli olmaması ve düzenli diş hekimi kontrollerinin yapılmaması. Burada özellikle şunu vurgulamak isterim: Çürük açısından sadece tüketilen şeker miktarı değil, tüketim sıklığı da çok önemli" dedi. Yeni eğitim döneminde çocukların beslenme çantalarının içeriğine de dikkat edilmesi gerektiğini belirten Kaptan; su, süt, peynir, yoğurt, meyve ve mümkünse şekersiz kuruyemişlerin tercih edilebileceğini söyledi. Şekerli içeceklerin yanı sıra şekerleme, çikolata, kek ve bisküvi gibi ürünlerin ise mümkün olduğunca sınırlandırılması gerektiğini ifade etti.
GÜNDE EN AZ İKİ KEZ FIRÇALANMALI
Çocukların dişlerini günde en az iki kez, yaklaşık 2 dakika boyunca fırçalaması gerektiğini belirten Kaptan, özellikle gece yatmadan önce gerçekleştirilen fırçalamanın önemine dikkat çekti. Küçük yaştaki çocuklarda diş fırçalama sürecinin ebeveynler tarafından takip edilmesi gerektiğini söyleyen Kaptan, ağız bakımının ilk dişin çıkmasıyla birlikte başlaması gerektiğini ifade etti. Kaptan, "Özellikle gece yatmadan önce yapılan fırçalama çok önemli. Küçük çocuklarda ise ailelerin fırçalamayı mutlaka takip etmesi gerekiyor. Diş fırçalama alışkanlığı belli bir yaşta değil, ilk dişin çıkmasıyla birlikte başlatılmalı. Çocuk kendi dişini fırçalamayı öğrenebilir ama küçük yaşlarda tek başına etkili bir temizlik yapmasını beklememeliyiz. Bu nedenle aile desteği uzun süre devam etmeli" diye konuştu. Yaşa uygun florür içeren diş macunlarının kullanılması gerektiğini belirten Kaptan, diş fırçalarının genel olarak 3 ila 6 ay arasında değiştirilmesini önerdi. Fırçanın kıllarında yıpranma görülmesi halinde ise değiştirme zamanı beklenmemesi gerektiğini söyledi.
KORKUYU ÖNLEMEK İÇİN AİLELERE ÖNERİ
Çocukların diş hekimine yönelik korku geliştirmemesinde ebeveynlerin kullandığı dilin önemli bir rol oynadığını vurgulayan Kaptan, çocuklarla konuşurken korkutucu ifadelerden uzak durulması gerektiğini belirtti. Kaptan, "Diş hekimiyle ilgili ‘canın acıyacak’, ‘iğne yapılacak’ gibi korkutucu ifadeler kullanılmamalı; bunun yerine yaşına uygun, olumlu ve sakin bir dille anlatım yapılmalı. Ayrıca ilk diş hekimi ziyaretini çocuğun dişi ağrıdığında ya da acil bir problem olduğunda yapmak yerine, herhangi bir şikayet yokken gerçekleştirmek çok daha doğru. Böylece çocuk, diş hekimini ağrı ve korkuyla değil, sağlığını koruyan bir hekim olarak tanımış olur" dedi.
BAŞKA SORUNLAR DA KONTROL EDİLMELİ
Çocukluk döneminde yalnızca diş çürüklerinin değil, diş travmaları, erken süt dişi kayıpları, dişlerin sürmesine ilişkin problemler ve ortodontik sorunların da görülebileceğini aktaran Kaptan, düzenli kontroller sayesinde bu problemlerin önemli bir bölümünün erken dönemde fark edilebileceğini söyledi. Kaptan, çocuklarda ağız ve diş sağlığı açısından asıl hedefin sorun ortaya çıktıktan sonra tedavi uygulamak yerine, problemleri oluşmadan önlemek olduğunu belirtti. Kaptan, "Diş sağlığında en önemli nokta, problem ortaya çıktıktan sonra tedavi etmekten çok, problem oluşmadan önlem almaktır. Düzenli diş fırçalama, sağlıklı beslenme ve rutin diş hekimi kontrollerini ihmal etmeyelim. Çocuklarımız yeni eğitim yılına sağlıklı bir ağız ve güzel bir gülümsemeyle başlasın" dedi.
