Van'da yaz mevsiminin başlamasıyla birlikte küçükbaş hayvanlarda kırkım dönemi başladı. Hayvanların sıcak havalardan daha az etkilenmesi amacıyla gerçekleştirilen kırkımın ardından ortaya çıkan yünlerin bir bölümü değerlendirilirken, bazı besicilerin tonlarca yapağıyı doğaya bırakması çevre kirliliğine neden oluyor.
KIRKIM SONRASI YÜNLER DOĞAYA BIRAKILIYOR
Türkiye'de küçükbaş hayvan varlığı bakımından ilk sırada yer alan Van'da, özellikle Çatak ilçesine bağlı Yukarı Narlıca Mahallesi yaylalarında bazı besicilerin kırkım sonrası ortaya çıkan yünleri akarsu kenarlarına ve yol çevrelerine bıraktığı görüldü.
ÇEVRESEL RİSKLERE DİKKAT ÇEKİLDİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Ana Bilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Nurcan Avşin, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde, özellikle Van'da küçükbaş hayvancılığın yaygın olduğunu belirterek, her yıl yaz aylarında koyunların bakımını sağlamak ve sıcaklardan korunmalarına yardımcı olmak amacıyla kırkım yapıldığını söyledi. Kırkım döneminde çevre kirliliğinin arttığını ifade eden Avşin, doğal bir malzeme olan yapağının kontrolsüz şekilde doğaya bırakılmasının önemli çevresel sorunlara neden olabileceğini belirtti.
YANGIN RİSKİNİ ARTIRABİLECEĞİ BELİRTİLDİ
Yapağının biyolojik olarak parçalanabilen bir malzeme olduğunu ancak doğada tamamen ayrışmasının uzun zaman aldığını ifade eden Avşin, "Görüntü kirliliğinin yanı sıra aylarca hatta bazı durumlarda yıllarca doğada kalmaları yaşam alanlarını olumsuz etkiliyor. Doğal bir ürün olduğu düşüncesiyle çevreye bırakılabilmektedir. Ancak fazla miktarda bırakılması önemli çevresel sorunlara neden olmaktadır. Son yıllarda artan sıcaklıklar ve iklim değişikliğinin etkisiyle orman ve arazi yangınları açısından da risk oluşturmaktadır. Özellikle kurak ve yarı kurak alanlarda biriken yapağılar yangın riskini artırabilmektedir. Ayrıca ayrışma sürecinde mikroorganizmaların çoğalmasına neden olarak doğal ekosistemin dengesini olumsuz etkileyebilmektedir" dedi.
SU KAYNAKLARINI OLUMSUZ ETKİLİYOR
Yapağıların akarsu kenarlarına bırakılmasının su kaynaklarında da çeşitli sorunlara yol açabileceğini ifade eden Avşin, organik madde yükünün artmasının en önemli sorunlardan biri olduğunu söyledi. Avşin, "Bu süreçte çoğalan mikroorganizmalar sudaki çözünmüş oksijeni tüketiyor. Dolayısıyla sudaki oksijen miktarı azalıyor ve bu durum sucul yaşam alanlarının bozulmasına neden oluyor. Bunun dışında yapağıların üzerinde bulunan ilaç kalıntıları, hayvansal dışkılar ve dış parazitler de su kalitesini düşürebilir. Yapağılar ayrıca su akışını engelleyerek tıkanıklıklara yol açabilir. Tüm bu nedenlerle yapağıların kırkım döneminde kontrolsüz ve fazla miktarda doğaya bırakılması, su kaynakları, toprak, tarımsal verimlilik ve genel çevre açısından dikkatle ele alınması gereken bir konudur" ifadelerini kullandı.
"DOĞAL BİR MALZEME"
Yapağıların dokumacılık, el sanatları, keçecilik ve tekstil sektöründe kullanılabileceğini belirten Avşin, doğal yapıları nedeniyle yün ürünlerin tercih edildiğini söyledi. Sentetik ürünlerin yaygınlaşması ve işleme maliyetlerinin yüksek olması nedeniyle kullanım alanlarının azaldığını ifade eden Avşin, "Çok bilinmeyen ancak önemli bir kullanım alanı da yalıtım malzemesi olarak değerlendirilebilmesidir. Yapağı, ısı ve ses yalıtımında oldukça etkili doğal bir malzemedir. Bu nedenle çeşitli projelerle halk desteklenmeli ve teşvik edilmelidir. Yapağının doğaya bırakılması yerine tek merkezde toplanarak farklı sektörlerde değerlendirilmesi hem çevre hem de ekonomi açısından faydalı olacaktır." dedi.
ÇOBANLAR ÇÖZÜM ÇAĞRISINDA BULUNDU
Narlıca Mahallesi'nde çobanlık yapan Sadullah Kıpçak ise koyun yünlerinin geçmişte yorgan yapımında değerlendirildiğini belirterek, "Şimdi ise para etmediği için genelde atılıyor. Yazık oluyor. Yünlerin değerlendirilmesi ve kullanılmasının teşvik edilmesi gerekiyor. Yünlerin doğaya bu şekilde bırakılması, toprağa, suya ve çevreye zarar vererek kirliliğe neden oluyor. Buna bir çözüm bulunmasını, yünlerin toplanıp değerlendirilmesini istiyoruz" diye aktardı.
