Patlıcan, mutfakta en çok kullanılan sebzelerden biri olsa da doğru saklanmadığında kısa sürede buruşabiliyor. Özellikle açıkta bekletme, sıcak ortam, buzdolabında yanlış bölümde saklama, hava teması ve nem kaybı patlıcanın diri yapısını bozarak kabuğunun kırışmasına neden olabiliyor.
Patlıcanın daha uzun süre taze kalması için serin ortamda saklanması, doğrudan güneşten uzak tutulması, ezilmemesi ve fazla bekletilmeden tüketilmesi gerekiyor. Buruşma her zaman bozulma anlamına gelmese de yumuşama, kötü koku, küf ya da iç kısmında kararma varsa patlıcan tüketilmemeli.
PATLICAN NEDEN BURUŞUR?
Patlıcanın buruşmasının en temel nedeni nem kaybıdır. Patlıcanın büyük bölümü sudan oluşur ve uygun koşullarda saklanmadığında içindeki nemi kaybetmeye başlar. Bu nem kaybı kabuğun gerginliğini azaltır ve patlıcanın dış yüzeyinde kırışıklıklar oluşur.
İlk başta hafif bir buruşma gibi görünen durum, zamanla patlıcanın yumuşamasına ve pişirme kalitesinin düşmesine neden olabilir. Bu nedenle patlıcan alındıktan sonra uzun süre açıkta bırakılmamalıdır.
AÇIKTA BEKLETME PATLICANI HIZLA SOLDURABİLİR
Patlıcanı mutfak tezgahında uzun süre açıkta bırakmak buruşmayı hızlandırabilir. Özellikle sıcak havalarda ya da güneş alan bir mutfakta patlıcan kısa sürede nem kaybeder. Kabuğu matlaşır, sap kısmı kurur ve yüzeyinde kırışıklıklar oluşur.
Patlıcan birkaç saat içinde bozulmasa da günlerce açıkta bekletildiğinde tazeliğini kaybedebilir. Bu nedenle tüketilmeyecek patlıcanlar uygun saklama koşullarına alınmalıdır. Açıkta bırakmak, özellikle yaz aylarında daha hızlı buruşmaya neden olabilir.
SICAK ORTAM NEM KAYBINI ARTIRIR
Patlıcan sıcak ortamda daha hızlı yumuşayabilir ve buruşabilir. Ocak yakını, güneş alan tezgah, fırın çevresi ya da sıcak mutfak dolapları patlıcan için uygun saklama alanları değildir. Sıcaklık arttıkça sebzenin içindeki su daha hızlı azalır.
Bu durum patlıcanın hem görüntüsünü hem de lezzetini etkileyebilir. Buruşmuş patlıcan pişirildiğinde daha süngerimsi bir dokuya sahip olabilir. Bu nedenle patlıcan serin ve doğrudan ısıdan uzak bir yerde tutulmalıdır.
DOĞRUDAN GÜNEŞ IŞIĞI PATLICANI YIPRATIR
Patlıcan güneş ışığına maruz kaldığında kabuğu daha hızlı matlaşabilir ve buruşabilir. Güneş, sebzenin dış yüzeyindeki nemi azaltır. Bu da patlıcanın daha kısa sürede pörsümesine neden olabilir.
Patlıcanlar pencere önü, balkon ya da güneş gören tezgah üzerinde bekletilmemelidir. Kısa süreli bile olsa sıcak ve güneşli ortam, özellikle ince kabuklu patlıcanlarda buruşmayı hızlandırabilir.
BUZDOLABINDA YANLIŞ SAKLAMA DA SORUN OLABİLİR
Patlıcanı buzdolabına koymak her zaman tek başına yeterli değildir. Çok soğuk bölgede saklanan patlıcanın dokusu bozulabilir. Buzdolabının arka kısmında, soğuk hava çıkışına yakın bekleyen patlıcanlarda yumuşama, lekelenme ya da doku değişimi görülebilir.
Patlıcan buzdolabında saklanacaksa sebzelik bölümü tercih edilebilir. Ancak uzun süre bekletilmemelidir. Patlıcan hassas bir sebze olduğu için fazla soğukta da fazla sıcakta da tazeliğini kaybedebilir.
PATLICAN POŞETTE TERLEYEBİLİR
Patlıcanı hava almayan plastik poşette saklamak da doğru olmayabilir. Kapalı poşet içinde nem birikir ve patlıcanın yüzeyinde terleme oluşabilir. Bu durum bazı bölgelerin yumuşamasına, lekelenmesine ve bozulmanın hızlanmasına neden olabilir.
Poşet tamamen kapatılmamalı, patlıcanın hava alması sağlanmalıdır. Eğer buzdolabında saklanacaksa gevşek kapatılmış bir poşet ya da uygun sebze saklama alanı tercih edilebilir. Amaç patlıcanı hem kurumadan hem de nem içinde boğmadan saklamaktır.
FAZLA NEM DE PATLICANI BOZABİLİR
Patlıcanın buruşmasını önlemek için nem önemli olsa da fazla nem de sorun çıkarabilir. Islak bırakılan ya da nemli poşette bekleyen patlıcan yumuşayabilir ve çürümeye başlayabilir. Bu nedenle patlıcan yıkandıktan sonra saklanmamalıdır.
Patlıcan kullanılacağı zaman yıkanmalıdır. Yıkanmış patlıcan saklanacaksa mutlaka iyice kurulanmalıdır. Islak yüzey, özellikle kapalı ortamda bozulmayı hızlandırabilir.
PATLICANI YIKAYIP SAKLAMAYIN
Patlıcanı eve gelir gelmez yıkayıp buzdolabına koymak sık yapılan hatalardan biridir. Yıkama sonrası kabukta kalan nem, patlıcanın daha hızlı yumuşamasına neden olabilir. Bu da buruşma ve çürüme riskini artırabilir.
Patlıcanı saklamadan önce yıkamamak daha doğru olabilir. Kullanılacağı zaman yıkanıp hazırlanmalıdır. Eğer üzerinde toprak ya da kir varsa kuru bir bezle hafifçe silmek yeterli olabilir.
EZİLEN PATLICAN DAHA HIZLI BURUŞUR
Patlıcan narin bir sebzedir. Üzerine ağır ürünler konulduğunda ya da poşet içinde sıkıştığında ezilebilir. Ezilen bölgelerde doku bozulur, kabuk yumuşar ve buruşma daha hızlı gelişir.
Buzdolabında patlıcanın üzerine ağır sebzeler, kavanozlar ya da kaplar yerleştirilmemelidir. Patlıcan rahat durabileceği bir alanda saklanmalıdır. Ezilme yalnızca görüntüyü değil, pişirme kalitesini de etkileyebilir.
SAP KISMI KURUYORSA TAZELİK AZALIYOR OLABİLİR
Patlıcanın sap kısmı, tazeliği anlamak için önemli ipuçlarından biridir. Taze patlıcanın sapı daha diri ve canlı görünür. Sap kısmı kurumuş, kahverengileşmiş ya da büzüşmüşse patlıcan beklemiş olabilir.
Sapın kuruması tek başına patlıcanın bozulduğu anlamına gelmez. Ancak kabuk buruşması, yumuşama ve iç kararma ile birlikte görülüyorsa dikkat edilmelidir. Patlıcan kullanılmadan önce bütün olarak kontrol edilmelidir.
KABUĞU MATLAŞAN PATLICAN BEKLEMİŞ OLABİLİR
Taze patlıcanın kabuğu genellikle parlak ve gergin olur. Zamanla nem kaybı başladığında bu parlak görünüm azalabilir. Kabuk matlaşır, buruşur ve esnekliğini kaybeder.
Kabuğu hafif buruşmuş patlıcan bazı yemeklerde kullanılabilir; ancak iç kısmı mutlaka kontrol edilmelidir. Kötü koku, küf, aşırı yumuşama ya da yapışkanlık varsa tüketilmemelidir.
PATLICANIN İÇİ KARARMIŞSA DİKKAT EDİN
Buruşan patlıcan kesildiğinde iç kısmında kararma görülebilir. Hafif renk değişimi beklemeye bağlı olabilir; ancak yoğun kararma, kötü koku ve süngerimsi bozulma varsa patlıcan tüketilmemelidir.
Patlıcanın iç dokusu çok yumuşamış, çekirdekleri koyulaşmış ve kokusu değişmişse risk alınmamalıdır. Dıştan sadece buruşmuş gibi görünen patlıcanın içi bazen daha fazla bozulmuş olabilir.
KÖTÜ KOKU VARSA TÜKETMEYİN
Taze patlıcanın rahatsız edici bir kokusu olmaz. Ekşi, çürük, ağır ya da alışılmadık bir koku varsa patlıcan bozulmuş olabilir. Buruşma kötü kokuyla birlikte görülüyorsa patlıcan kullanılmamalıdır.
Kötü kokulu sebzeleri pişirmek güvenli hale getirmez. Patlıcanın kokusunda belirgin değişiklik varsa tüketmemek en doğru seçenektir. Özellikle yumuşama ve renk değişimi de varsa dikkat edilmelidir.
KÜF BELİRTİSİ VARSA PATLICAN ATILMALI
Patlıcanın kabuğunda beyaz, yeşil, siyah ya da pamuksu küf oluşumu varsa tüketilmemelidir. Küflü bölgeyi kesip kalan kısmı kullanmak güvenli olmayabilir. Çünkü bozulma yalnızca görünen yüzeyle sınırlı kalmayabilir.
Küf fark edilen patlıcan diğer sebzelerden hemen ayrılmalıdır. Saklandığı alan da kontrol edilmelidir. Küflü ürünler, özellikle kapalı poşetlerde çevresindeki sebzeleri de etkileyebilir.
PATLICAN NASIL SAKLANMALI?
Patlıcan mümkünse serin, kuru ve doğrudan güneş almayan bir yerde saklanmalıdır. Kısa sürede tüketilecekse oda sıcaklığında ama sıcak kaynaklarından uzak şekilde bekletilebilir. Daha uzun süre saklanacaksa buzdolabının sebzelik bölümü tercih edilebilir.
Buzdolabında saklarken patlıcan çok sıkı poşete kapatılmamalıdır. Hava alabilecek şekilde tutulmalı ve fazla bekletilmemelidir. Patlıcan alındıktan sonra birkaç gün içinde tüketilirse daha diri ve lezzetli olur.
PATLICANI DİĞER SEBZELERLE SIKIŞTIRMAYIN
Sebzelik çekmecesinde patlıcanın başka sebzelerle sıkışık durması buruşma ve ezilmeyi artırabilir. Özellikle ağır sebzeler patlıcanın üzerine baskı yaparsa yüzeyde yumuşak lekeler oluşabilir.
Patlıcan mümkün olduğunca üstte ve rahat bir alanda tutulmalıdır. Ezilen bölgeler daha hızlı kararabilir ve bozulabilir. Saklama düzeni, patlıcanın tazeliğini doğrudan etkileyebilir.
KESİLMİŞ PATLICAN DAHA HIZLI BOZULUR
Patlıcan kesildikten sonra hava ile temas eder ve kısa sürede kararabilir. Kesilmiş patlıcan bütün patlıcana göre daha hızlı nem kaybeder ve dokusu bozulabilir. Bu nedenle patlıcan mümkünse pişirileceği zaman doğranmalıdır.
Doğranmış patlıcan uzun süre bekletilecekse uygun şekilde saklanmalıdır. Ancak çok bekletmek lezzet ve doku kaybına neden olabilir. Kesildikten sonra kötü koku, yapışkanlık ya da koyu renkli bozulma varsa tüketilmemelidir.
DOĞRANMIŞ PATLICAN AÇIKTA BEKLETİLMEMELİ
Patlıcan doğrandıktan sonra açıkta beklediğinde hem kararır hem de nem kaybeder. Bu durum özellikle ince doğranmış patlıcanlarda daha hızlı görülür. Doğranan patlıcan pişirme öncesi kısa sürede kullanılmalıdır.
Açıkta bekleyen doğranmış patlıcanın yüzeyi kuruyabilir. Yemekte istenen yumuşak ve dengeli doku kaybolabilir. Bu nedenle hazırlık sırasında patlıcanı en sona bırakmak daha doğru olabilir.
BURUŞMUŞ PATLICAN YENİR Mİ?
Hafif buruşmuş patlıcan her zaman bozulmuş demek değildir. Eğer patlıcanın kokusu normalse, küf yoksa, içi çok kararmamışsa ve dokusu aşırı yumuşamamışsa bazı pişmiş yemeklerde değerlendirilebilir.
Ancak patlıcan yapışkan, kötü kokulu, küflü, aşırı yumuşak ya da içten çürümüş görünüyorsa tüketilmemelidir. Buruşmuş patlıcanı kullanmadan önce dışı ve içi dikkatle kontrol edilmelidir.
PATLICAN SAKLARKEN KÜÇÜK DETAYLAR TAZELİĞİ BELİRLER
Patlıcanı uzun süre taze tutmak için büyük işlemlere gerek yoktur. Doğru yerde saklamak, ezilmesini önlemek, nem dengesine dikkat etmek ve fazla bekletmemek çoğu zaman yeterlidir.
Açıkta bırakılan, sıcakta bekleyen ya da ıslak şekilde poşete konulan patlıcan kısa sürede buruşabilir. Bu küçük hatalardan kaçınmak, patlıcanın daha diri kalmasına ve yemeklerde daha iyi sonuç vermesine yardımcı olur.
