Pazar ve market tezgahlarında yerini alan eriklerin mevsimi yavaş yavaş sona ererken, kışlık hazırlık yapmak isteyenlerin de telaşı başladı. Taze erikleri doğru şekilde kurutarak aylarca saklamak mümkün olurken, bu işlemin lezzetli bir sonuç vermesi için birkaç püf noktasını bilmek gerekiyor. Kurutmalık erik seçerken meyvenin olgunluğu, sertliği ve üzerindeki lekeler büyük önem taşıyor. Üstelik erikleri yalnızca güneşe bırakmak yeterli değil yıkama, hazırlama, kurutma, saklama ve nem kontrolü gibi aşamalar da sonucun kalitesini doğrudan etkiliyor. Peki kurutmalık erik nasıl seçilir, erik en kolay nasıl kurutulur ve uzun süre bozulmadan nasıl saklanır?
Yazın bereketi tezgahlardan çekilmeden önce erikleri kışa hazırlamanın tam zamanı. Mevsiminde alınan taze erikler doğru yöntemle kurutulduğunda aylarca saklanabiliyor, üstelik ortaya bambaşka aromaya sahip nefis bir atıştırmalık çıkıyor.
Kurutulmuş erik, yalnızca kış aylarında tüketilen geleneksel bir lezzet değil, aynı zamanda mutfakta farklı şekillerde değerlendirilebilen pratik bir ürün. Ancak güzel bir sonuç almak için işin sırrı yalnızca kurutma aşamasında değil, daha erikleri seçerken başlıyor.
KURUTMALIK ERİK NASIL SEÇİLİR?
Her erik kurutmaya aynı şekilde uygun olmayabilir. Kurutmalık erik seçerken öncelikle meyvenin sağlam, olgun ve mümkün olduğunca lekesiz olmasına dikkat etmek gerekiyor. Çok sert erikler yeterince aromalı bir sonuç vermeyebilirken, aşırı yumuşamış ve ezilmiş erikler ise kurutma sırasında su kaybederek kolayca bozulabilir. Bu nedenle ideal erik, olgunluğa ulaşmış ancak şeklini koruyan meyvelerden seçilmesi gerekiyor.
ÇÜRÜK ERİKLERİ AYIRMAK ŞART
Erikleri kurutmadan önce tek tek kontrol etmek önemli. Üzerinde çürük, küf, derin ezik veya çatlak bulunan meyveler diğerlerinden mutlaka ayrılmalı. Çünkü tek bir bozuk meyve, saklama sırasında diğer kurutulmuş eriklerin de kalitesini etkileyebilir. Bu nedenle kurutma işleminden önce yapılacak küçük bir ayıklama, aylar sürecek saklama döneminde büyük fark yaratabilir.
YIKADIKTAN SONRA NE YAPILMALI?
Seçilen erikler öncelikle bol suyla güzelce yıkanmalı ve üzerlerindeki toz ile kir tamamen temizlenmeli. Ancak yıkama işleminin ardından meyveleri doğrudan güneşe bırakmak yerine yüzeylerindeki suyun iyice uzaklaştırılması gerekiyor. Temiz bir bez veya kağıt havlu yardımıyla eriklerin fazla suyu alınabilir. Meyvelerin yüzeyinde fazla nem kalması, kurutma süresini uzatabileceği gibi istenmeyen sonuçlara da yol açabilir.
ERİK ÇEKİRDEKLİ Mİ KURUTULMALI?
Erikleri çekirdekli veya çekirdeksiz kurutmak mümkün. Burada tercih, hem kullanılacak erik çeşidine hem de kurutulmuş eriğin daha sonra nasıl tüketileceğine göre değişebilir. Çekirdeği çıkarılmış erikler daha kısa sürede kuruyabilir ve özellikle yemeklerde veya tatlılarda kullanmak isteyenler için daha pratik olabilir. Bütün olarak kurutulan erikler ise geleneksel yöntemleri tercih edenlerin favorileri arasında yer alır.
ORTADAN BÖLMEK KURUTMAYI KOLAYLAŞTIRIR
Erikleri ortadan ikiye bölmek, içerisindeki nemin daha kolay dışarı çıkmasına yardımcı olabilir. Özellikle ev ortamında kurutma yapılırken bu yöntem süreci daha kontrollü hale getirebilir. Ancak erikleri bölerken meyvenin tamamen dağılmamasına dikkat etmek gerekir. Çok küçük parçalara ayrılan erikler kurutma sırasında fazla su kaybederek sertleşebilir.
GÜNEŞTE ERİK NASIL KURUTULUR?
Geleneksel yöntemlerden biri olan güneşte kurutma, sıcak ve kuru havalarda uygulanabilir. Hazırlanan erikler temiz bir tepsi, ızgara veya kurutmaya uygun bir yüzey üzerine birbirine değmeyecek şekilde yerleştirilir. Eriklerin hava alması, kuruma sürecinin daha dengeli ilerlemesine yardımcı olur. Bu nedenle meyveleri üst üste koymak yerine aralarında mümkün olduğunca boşluk bırakmak gerekir.
ERİKLERİ DOĞRUDAN YERE SERMEYİN
Güneşte kurutma yapılırken hijyen konusu da en az güneş kadar önemli. Eriklerin doğrudan toprak veya kirli bir yüzey üzerine serilmesi yerine temiz ve uygun bir tepsi ya da kurutma filesi kullanılması daha doğru olur. Üzerlerini ince bir tülbent veya benzeri temiz bir örtüyle korumak da dış ortamdan gelebilecek toz ve böceklere karşı yardımcı olabilir. Böylece erikler hem güneşten faydalanır hem de mümkün olduğunca temiz kalır.
GÜNEŞİN ALTINDA BEKLETMEK YETERLİ DEĞİL
Erikleri güneşe bırakıp tamamen unutmak doğru bir yöntem değil. Kuruma sırasında meyvelerin durumunu düzenli olarak kontrol etmek ve gerektiğinde çevirmek gerekir. Özellikle dış yüzeyi hızla kuruyan ancak iç kısmında nem kalan eriklerde bu kontrol daha da önemlidir. Amaç yalnızca dışını kurutmak değil, nemin meyvenin tamamından dengeli şekilde uzaklaşmasını sağlamaktır.
ERİK NE KADAR SÜREDE KURUR?
Kurutma süresi tek bir rakamla ifade edilemez. Eriklerin büyüklüğü, içerdiği su miktarı, ikiye bölünüp bölünmediği, hava sıcaklığı ve nem oranı kuruma süresini doğrudan etkiler. Bu nedenle takvimdeki gün sayısından çok eriğin görüntüsüne ve dokusuna bakmak gerekir. İyice nemini kaybetmiş ancak tamamen taş gibi sertleşmemiş bir yapı, evde hazırlanacak kurutulmuş erik için tercih edilebilir.
FIRINDA ERİK KURUTMA YÖNTEMİ
Güneşli ve kuru hava bulunmadığında fırın da alternatif bir yöntem olarak kullanılabilir. Hazırlanan erikler yağlı kağıt serilmiş tepsiye tek sıra halinde dizilebilir. Fırında düşük sıcaklık tercih edilerek eriklerin kontrollü biçimde nem kaybetmesi sağlanabilir. Yüksek sıcaklıkta kısa sürede kurutmaya çalışmak ise meyvelerin dışının sertleşmesine, iç kısmının ise yeterince kurumamasına neden olabilir
BU DETAYA DİKKAT
Fırında kurutma sırasında erikleri ara ara kontrol etmek gerekir. Çünkü her fırının ısı dağılımı aynı değildir ve küçük boyutlu erikler büyük olanlardan daha hızlı kuruyabilir. Tepsinin konumunu değiştirmek veya erikleri gerektiğinde çevirmek daha dengeli bir kuruma sağlayabilir. Burada amaç eriği pişirmek değil, içerisindeki fazla nemi yavaş ve kontrollü şekilde uzaklaştırmaktır.
ERİKLERİ FAZLA KURUTMAYIN
Kurutulmuş erik denildiğinde akla sert ve tamamen susuz bir meyve gelse de aşırı kurutmak her zaman iyi sonuç vermez. Gereğinden fazla nem kaybeden erikler çok sert ve çiğnenmesi zor hale gelebilir. Bu nedenle kurutma işleminin son aşamasında eriklerin dokusunu kontrol etmek önemlidir. İdeal kıvam, kullanım amacına göre hafif yumuşak veya daha kuru olacak şekilde ayarlanabilir.
KURUTULMUŞ ERİK NASIL SAKLANIR?
Kurutma işlemi tamamlandıktan sonra saklama aşaması başlıyor. Erikler tamamen soğuduktan sonra temiz, kuru ve hava almayan kaplarda muhafaza edilebilir. Saklama kabına kaldırmadan önce meyvelerin gerçekten yeterince kuruduğundan emin olmak gerekir. İçerisinde fazla nem kalan erikler kapalı ortamda beklediğinde istenmeyen değişimler meydana gelebilir.
CAM KAVANOZ KULLANILABİLİR
Kurutulmuş erikleri saklamak için temiz ve tamamen kuru cam kavanozlar tercih edilebilir. Kavanozun kapağının da iyi kapanması, dışarıdan nem girişini azaltmak açısından önemlidir. Kavanozları serin, kuru ve doğrudan güneş almayan bir yerde tutmak da ürünün kalitesini korumaya yardımcı olur. Özellikle sıcak ve nemli ortamlarda saklama koşullarına daha fazla dikkat etmek gerekir.
BUZDOLABINDA SAKLANIR MI?
Saklama koşulları eriğin ne kadar kurutulduğuna ve ortamın sıcaklığına göre değişebilir. Tamamen kurutulmuş ürünler uygun koşullarda serin ve kuru bir yerde saklanabilirken, daha nemli bırakılan ürünlerde soğukta saklama seçeneği değerlendirilebilir. Buradaki en önemli nokta, saklama sırasında nem oluşmamasıdır. Kavanozun içerisinde yoğunlaşma veya nem fark edilirse ürün yeniden kontrol edilmelidir.
RENGİNE ALDANMAYIN
Kurutma sırasında eriğin renginin değişmesi normal olabilir. Ancak yalnızca rengine bakarak eriğin tamamen kuruduğuna karar vermek doğru değildir. Dokusu, nemi ve saklama koşulları da birlikte değerlendirilmelidir. Çok koyu renk alması her zaman daha iyi kuruduğu anlamına gelmez; önemli olan meyvenin kontrollü şekilde nemini kaybetmesidir.
EN SIK YAPILAN HATALAR
Erikleri üst üste dizmek, çok yüksek sıcaklıkta kurutmak, yeterince olgunlaşmamış meyve kullanmak ve kurutma sonrası sıcakken kavanoza koymak sık yapılan hatalar arasında yer alır. Bir diğer önemli hata ise kurutulmuş erikleri saklamadan önce yeterince soğutmamaktır. Sıcak meyvenin kapalı bir kaba alınması içeride nem oluşmasına neden olabilir.
HER ERİK AYNI SÜREDE KURUMAZ
Aynı tepside bulunan eriklerin boyutları birbirinden farklıysa kuruma süreleri de değişebilir. Büyük ve sulu meyveler daha uzun sürede kururken küçük parçalar çok daha hızlı nem kaybedebilir. Bu nedenle kurutma işlemini tek bir saate bağlamak yerine erikleri tek tek kontrol etmek daha güvenli bir yaklaşım olur. Gerektiğinde kuruyan parçalar ayrılıp diğerleri için işleme devam edilebilir.
KIŞA HAZIRLAMANIN TAM ZAMANI
Eriklerin bol bulunduğu yaz sonu ve sonbahar başı, evde kurutmalık hazırlamak için değerlendirilebilecek dönemlerden biri. Mevsiminde alınan meyveleri doğru şekilde hazırlamak, yazın lezzetini daha soğuk günlere taşımaya yardımcı olabilir.
Kavanoz kapağı açıldığında ortaya çıkan yoğun meyve kokusu ise bütün emeğin en güzel karşılığı olabilir. Birkaç basit ayrıntıya dikkat ederek hazırlanan kurutulmuş erikler, kış sofralarında tatlılardan kompostolara kadar pek çok tarifte değerlendirilebilir. Kurutulmuş erikler doğrudan tüketilebildiği gibi farklı tariflerde de kullanılabilir. Komposto, hoşaf, tatlı ve bazı hamur işi tariflerine eklenerek mutfakta değerlendirilebilir. Özellikle kış aylarında yaz meyvelerini sofraya taşımanın geleneksel yollarından biri olan kurutma yöntemi, doğru uygulandığında oldukça pratik bir hazırlık sunar. Önemli olan ise işe doğru eriği seçerek başlamak ve saklama aşamasına kadar hijyen ile nem kontrolünü elden bırakmamak.
