Mevzuatımızda yer alan 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na dayanılarak hazırlanan 2014/6883 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Geçici Koruma Kanunu” yürürlüğe girmiştir.
Bu yönetmeliğin amacı, ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma amacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılardan, 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 91 inci maddesi çerçevesinde, uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayanlara sağlanabilecek geçici koruma işlemlerinin usul ve esasları ile bu kişilerin Türkiye’ye kabulü, Türkiye’de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye’den çıkışlarında yapılacak işlemleri, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirleri ve ulusal ve uluslararası kuruluşlar arasındaki işbirliğiyle ilgili hususları düzenlemektir.
Yukarıda izah edilen şartları taşıyan yabancılar, Türk vatandaşlarının yararlanamadığı ayrıcalıklar tanınmak suretiyle koruma altına alınmıştır. Çok insancıl bir yaklaşım olmakla birlikte, son yıllarda alınan aşırı göç, ülke ekonomisinde büyük yara açar hale gelmiştir. İlgili yönetmelikte 28.11.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve 2026 yılı ocak ayından itibaren yürürlüğe girecek bazı değişiklikleryapılmış ve aşağıda görüleceği üzere kapsam genişletilmiştir.
Değişiklik ile gelen tek kriter, “Ödeme gücü olmadığı belirlenenler” kavramı olmuştur. Kavramın uygulamada ne kadar katkı sağlayabileceği zaman içinde görülecektir.
Geçici korunanlardan SGK Başkanlığı tarafından genel sağlık sigortalıları için belirlenmiş olan sağlık uygulama tebliği hükümleri gereği katılım payı alınacaktır. Eski düzenlemede “alınabilir” ifadesi yerine, “alınır” ifadesi getirilmiştir. Bu şekilde alınan katılım payları Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonuna aktarılacaktır. Ancak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, Göç İdaresi Başkanlığı’yla irtibatlı olarak, ödeme gücü bulunmadığı belirlenen geçici korunanların ödedikleri katılım payları, talepleri durumunda kendilerine iade edilecektir.
Geçici korunanlardan, ödeme gücü bulunmadığı belirlenenlere sunulan sağlık hizmet bedeli Sağlık Bakanlığı kontrolünde SGK Başkanlığı’nca sağlık sigortalıları için belirlenmiş olan sağlık uygulama tebliğindeki bedeli geçmeyecek şekilde sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik fonlarından, en geç üçer aylık dönemler halinde Sağlık Bakanlığı’na ödenecektir.
Geçici korunanlardan, ödeme gücü bulunmadığı belirlenenler, acil ve zorunlu durumlar dışında, özel sağlık kuruluşlarına doğrudan başvuramayacaklardır.
Geçici korunanlara bulaşıcı hastalık riskine karşı gerekli tarama ve aşılar yapılarak her türlü önlem ve tedbir alınacaktır.
Geçici korunanlara üreme sağlığıyla ilgili olarak yetkili personel tarafından bilgilendirme yapılır ve destek faaliyetleri yürütülecektir.
Çocuklara yönelik gerekli aşıların ve engelliliği ve bebek/çocuk ölümlerini engellemek amacıyla ulusal taramaların yapılması için gerekli tedbirle alınacaktır. Burada ilaveten engelliliği ve bebek/çocuk ölümlerini engelleme taramaları yapılması hükmü eklenmiştir.
Geçici korunanlara sağlanacak sağlık hizmetlerine karşılık olarak sağlık hizmet sunucularına bir bedel ödenmesinin zorunlu olması halinde; SGK Başkanlığı’nca genel sağlık sigortalıları için belirlenmiş olan birim fiyatları geçecek veya daha düşük iskontoyu içerecek şekilde fiyat uygulaması yapılamayacaktır. Aşılar hariç olmak üzere geçici korunanlardan ödeme gücü olmadığı belirlenenlere SGK’ca bedeli karşılanmayan sağlık hizmetleri kapsamında sağlık hizmeti verilemeyecektir. Bu değişiklik ile de kapsam genişletilmiş, dana önce yalnızca “temel ve acil sağlık hizmeti” ile sınırlandırılan kapsam, “sağlık hizmetleri” olarak genişletilmiştir.
Arabulucu - Avukat Nurdan HERİS
