İstanbul Bilgi Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencileri tarafından yürütülen araştırma, sosyal medyada yemek içerikli videoların yeme davranışları ve beden algısı üzerindeki etkilerini inceledi. Çalışma, özellikle bu tür videolara ayrılan süre arttıkça kontrolsüz ve duygusal yeme eğilimlerinin yükseldiğini, beden memnuniyetinin ise azaldığını ortaya koydu. Araştırma, İstanbul Bilgi Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü öğrencileri Aslı Başak Toprak, Tuğbanur Sarıtaş, İpek Arslan ve Zeynep Özgen tarafından, Dr. Öğr. Üyesi Emre Batuhan Kenger danışmanlığında gerçekleştirildi.
ARAŞTIRMA 364 YETİŞKİNLE GERÇEKLEŞTİRİLDİ
Türkiye’nin farklı illerinde yaşayan 364 yetişkinin katılımıyla yürütülen çalışmada, sosyal medyada yemek içerikli videolara ayrılan süre ile yeme davranışları ve beden algısı arasındaki ilişki incelendi. Araştırma bulguları, belirleyici olan unsurun sosyal medyada geçirilen toplam süreden çok, kullanıcıların maruz kaldığı içeriklerin niteliği olduğunu gösterdi.
KATILIMCILAR EN ÇOK YEMEK TARİFLERİ VİDEOLARINI İZLİYOR
Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 37,9’u en sık yemek tarifleri videolarını izlediğini belirtti. Bunu yüzde 31,6 ile restoran ve yemek incelemeleri içerikleri izledi. Spor ve diyet içerikleri yüzde 18,7 ile üçüncü sırada yer alırken, mukbang ve tadım videolarını en sık izlediğini belirtenlerin oranı yüzde 11,8 olarak kaydedildi.
VİDEO İZLEME SÜRESİ ARTTIKÇA YEME EĞİLİMİ YÜKSELİYOR
Araştırma sonuçları, yemek içerikli videolara ayrılan sürenin artmasıyla birlikte kontrolsüz yeme, bilişsel kısıtlama ve duygusal yeme eğilimlerinin de yükseldiğini gösterdi. Özellikle günde 2-4 saat ve 4 saatin üzerinde bu tür içerikleri izleyen katılımcıların yeme davranışlarına ilişkin puanlarının daha yüksek olduğu tespit edildi.
BEDEN MEMNUNİYETİ KADEMELİ OLARAK AZALIYOR
Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgu, video izleme süresi uzadıkça beden memnuniyeti puanlarının kademeli olarak azalması oldu. Araştırmada, yemek içerikli videoları en uzun süre izleyen katılımcıların beden memnuniyeti puanlarının en düşük düzeyde olduğu belirlendi.
KADINLARDA DUYGUSAL YEME DAHA YÜKSEK ÇIKTI
Araştırma sonuçlarına göre kadın katılımcıların duygusal yeme puanları erkek katılımcılara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. Ayrıca beden kitle indeksi arttıkça beden memnuniyetinin azaldığı, 31 yaş ve üzerindeki bireylerin ise beslenme davranışlarını daha kontrollü biçimde sürdürmeye eğilimli oldukları tespit edildi. Araştırmada sosyal medya platformları arasındaki farklılıklar da incelendi. En sık TikTok kullandığını belirten katılımcıların araştırmadaki en yüksek kontrolsüz yeme puanı ortalamasına sahip olduğu görüldü. Buna karşılık beden memnuniyeti puanı en yüksek grup Instagram kullanıcıları olarak belirlendi.
DANIŞMAN AKADEMİSYEN BULGULARI DEĞERLENDİRDİ
Araştırmanın danışmanı İstanbul Bilgi Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Emre Batuhan Kenger, çalışmanın sonuçlarına ilişkin, “Sosyal medyada yemek içerikleri artık yalnızca tarif ya da eğlence içeriği olmaktan çıkıp, bireylerin yeme davranışlarını ve beden algısını etkileyebilen güçlü bir dijital uyarana dönüşmüş durumda. Çalışmamız, özellikle yemek videosu izleme süresi arttıkça kontrolsüz ve duygusal yeme eğilimlerinin yükseldiğini, beden beğenisinin ise azaldığını gösteriyor. Bu nedenle sosyal medyayı tamamen olumsuzlamak yerine, kullanıcıların hangi içeriklere, ne kadar süreyle ve nasıl maruz kaldığını dikkate almak gerekiyor. Genç yetişkinlerde medya ve beslenme okuryazarlığının güçlendirilmesi bu açıdan kritik görünüyor” diye aktardı. Araştırma bulguları, genç yetişkinlerde medya ve beslenme okuryazarlığının güçlendirilmesinin önemine işaret etti. Çalışmada, dijital içeriklerin yalnızca eğlence amacıyla tüketilmediği, aynı zamanda yeme davranışları ve beden algısı üzerinde etkili olabildiği sonucuna ulaşıldı.