Ahmet Buğra TOKMAKOĞLU-EGETELGRAF/ Kimliği hakkında kesin bilgi bulunmayan Uzunali Dede’nin kabri, Üçdeğirmenler mevkiinde ziyaret edilen noktalar arasında yer alıyor. Uzunali Dede hakkında bu hikayeyi daha önce duymuş muydunuz? Uzunali Dede kimdir?
URLA’NIN TARİHİ GEÇMİŞİ
İzmir ilinin batısında, kendi adını taşıyan yarımadanın merkezinde bulunan Urla’nın tarihi antik çağlara dayanıyor. Bölge, kent devletleri döneminin ardından Pers-İskender, Roma ve Bizans imparatorluklarının hâkimiyeti altına girdi. Daha sonraki süreçte Büyük Selçuklular, Anadolu Beylikleri, Anadolu Selçukluları ve Osmanlı İmparatorluğu bölgede egemenlik kurdu. Birinci Dünya Savaşı sırasında üç yıl işgal altında kalan Urla, 12 Eylül 1922’de Türkiye Cumhuriyeti idaresine geçti.
URLA ADI NEREDEN GELİYOR?
Urla isminin kökenine ilişkin farklı rivayetler bulunuyor. Halk arasında Latince ve Rumca bataklık-sazlık anlamına gelen “Vurla” kelimesinden türediği ifade ediliyor. Bir diğer rivayette ise Osmanlı Padişahı Mehmet Çelebi’nin komutanlarından İbrahim Bey’in sefere çıkarken söylediği “Uğurola” veya “Uğurlu geldi” sözlerinden adını aldığı aktarılıyor. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde ise kentin Kıdafe Kralı’nın kızı “Ulice” tarafından kurulduğu, “Urli” adı verilen şehrin zamanla “Urla” olarak anılmaya başlandığı yazılıyor.
İKLİM VE TURİZM POTANSİYELİ
Denize dik inen ve yıl boyunca yeşilliğini koruyan tepelerin eteklerinde oluşan düzlükler ve koylar, turizm açısından değerlendirilen alanlar arasında yer alıyor. Akdeniz ikliminin tüm özelliklerini taşıyan Urla’da, İzmir Körfezi ile Karaburun ve Foça açıklıkları karşısında bulunması nedeniyle sürekli esinti görülüyor. Yaz ayları sıcak, kış ayları ise ılık ve yağışlı geçiyor. İlçede önemli bir akarsu bulunmuyor.
LİMANTEPE VE ANTİK DÖNEM
Urla’da yapılan arkeolojik araştırmalarda, İskele Mahallesi’nde bulunan Limantepe Höyüğü’nün MÖ 4000’li yıllara kadar uzanan bir merkez olduğu ortaya konuldu. Buluntular arasında yer alan kent limanının, Ege Denizi’nin bilinen en eski limanlarından biri olduğu kabul ediliyor. Antik Klazomenai kenti de bu liman bölgesinde yer alıyor ve özellikle zeytinyağı üretimiyle Antik Çağ’da önemli bir ticaret merkezi olarak biliniyor.
TÜRK HAKİMİYETİ VE TARİHİ YAPILAR
Urla, 1330’lu yıllarda Aydınoğulları Beyliği ile Türk egemenliğine girdi, 14. yüzyıl sonlarında ise Osmanlı topraklarına katıldı. 16. yüzyılda Ayşe Hafsa Sultan’ın Manisa’da yaptırdığı külliyeye gelir sağlayan vakıf yapısı içinde yer aldı. Denizli Mahallesi Camii, Kamanlı Camii, Sungurlular Camii, Hacı Turan Kapan Camii, Fatih İbrahim Bey Camii ve Hacı Turan Şadırvanı ilçedeki 15. ve 16. yüzyıllara ait Türk eserleri arasında bulunuyor.
UZUNALİ DEDE RİVAYETİ
Uzunali Dede, İzmir’in Urla ilçesinde Üçdeğirmenler mevkiinde, eski Süt Pınarı’nın hemen yanında, bir duvar dibinde yer alan kabriyle biliniyor. Uzunali Dede’nin kimliği hakkında kesin bir bilgi bulunmuyor.
HALK İNANIŞLARI VE ZİYARETLER
Bazı kişiler tarafından “Süt Dede” olarak da anılan Uzunali Dede’nin dilekleri yerine getirdiğine inanılıyor. Bu inanç doğrultusunda kabri başında mum yakıldığı ve adak adandığı görülüyor.
