BİRSU KOÇ-EGE TELGRAF/Kış ayları yaklaşırken yazlık kıyafetler kaldırılıp kazaklar yeniden dolaplardan çıkarılıyor. Tam da bu sırada bazı kıyafetlerin üzerinde daha önce fark edilmeyen küçük delikler görülüyor. Özellikle yünlü kazaklarda ortaya çıkan bu görüntü, kıyafetin dolapta beklerken kendiliğinden yıprandığını düşündürebiliyor. Ancak kumaşta oluşan hasarın arkasında çoğu zaman böceklerin beslenme faaliyeti bulunuyor. Kıyafet güveleri ve halı böceği larvaları, özellikle hayvansal lif içeren kumaşlarda hasara yol açabilen başlıca canlılar arasında gösteriliyor. Bu nedenle aylarca kullanılmayan bir kazak, yeniden giyilmek istendiğinde beklenmedik bir şekilde deliklerle ortaya çıkabiliyor.
KAZAKLARI GÜVELER Mİ DELİYOR?
Kıyafet güvesi denildiğinde akla doğrudan yetişkin güve geliyor. Oysa kumaşa asıl zarar veren aşama yetişkin böcek değil, larvalar. Larvalar kıyafetlerin kıvrım, yaka ve manşet gibi daha az fark edilen bölümlerinde yaşayabiliyor. Beslenmeleri sonucunda kumaşta önce incelme ve yüzeysel izler, yoğun durumlarda ise delikler oluşabiliyor. Üstelik yetişkin güveleri görmek her zaman kolay değil. Bu canlılar ışıktan kaçıyor ve genellikle karanlık, sessiz alanlarda saklanıyor. Bu nedenle evde güve fark edilmeden önce kıyafetlerdeki hasar ortaya çıkabiliyor.
HALI BÖCEĞİ DE KAZAKLARI HEDEF ALABİLİYOR
Kazaklardaki deliklerin tek sorumlusu güveler olmayabilir. Halı böceği larvaları da yün gibi hayvansal liflerle beslenebiliyor. Bu nedenle kazak dolaptan çıkarıldığında görülen deliklerin kaynağını yalnızca güve olarak değerlendirmek doğru olmayabiliyor. Bunun temelinde kumaşın yapısı bulunuyor. Yün, kaşmir, kürk ve benzeri hayvansal kökenli materyaller keratin adı verilen bir protein içeriyor. Kumaşla beslenen bazı böceklerin larvaları bu protein içeren liflerden yararlanabiliyor. Pamuk gibi bitkisel lifler ise normal şartlarda aynı şekilde çekici değil; ancak kumaş yoğun biçimde kirlenmişse bazı böcekler bu tür tekstillere de zarar verebiliyor. Bu nedenle özellikle yünlü kazaklar, uzun süre kullanılmadan dolapta tutulduğunda daha dikkatli korunması gereken kıyafetler arasında bulunuyor.
KALINTILAR RİSKİ ARTIRABİLİYOR
Kıyafetlerin dolaba kaldırılmadan önce temizlenmesi yalnızca hijyen açısından önemli değil. Kıyafet güveleri, üzerinde ter, yiyecek veya benzeri kalıntılar bulunan kumaşlara daha fazla ilgi gösterebiliyor. Vücut yağları da kumaş üzerinde kalabilen ve böceklerin ilgisini artırabilen maddeler arasında yer alıyor. Bu nedenle yalnızca birkaç kez giyilmiş ve “temiz göründüğü” için yıkanmadan kaldırılmış bir kazak da risk taşıyabiliyor.
BÖCEĞİ BULAMAMANIZ NORMAL
Kıyafetlerde küçük delikler görülmesine rağmen dolapta herhangi bir böceğe rastlanmaması şaşırtıcı olabiliyor. Ancak kumaşa zarar veren canlıların önemli bir bölümü larva döneminde bulunuyor ve kıyafetlerin kat yerleri, dikişleri, yaka ve manşetleri gibi karanlık bölümlerinde saklanabiliyor. Bazı durumlarda ise böcek çoktan gelişimini tamamlamış olabiliyor. Bu nedenle kıyafetteki hasar fark edildiğinde kaynağın kendisini görmek mümkün olmayabiliyor. Cornell Üniversitesi de kumaş zararlılarında çoğu zaman böceğin kendisi yerine yalnızca geride bıraktığı deliklerin fark edildiğini belirtiyor.
KAZAKLARI DOLABA KALDIRMADAN ÖNCE NE YAPILMALI?
Uzmanların en sık vurguladığı noktalardan biri, kışlık kıyafetlerin kaldırılmadan önce temizlenmesi. Yünlü kıyafetlerin yıkanması veya kumaşın bakım talimatlarına uygun şekilde kuru temizlemeye verilmesi, kumaş üzerinde kalan ter, yiyecek ve diğer kalıntıların uzaklaştırılmasına yardımcı oluyor. Ardından kıyafetlerin böceklerin ulaşamayacağı şekilde kapalı saklama kutularında tutulması öneriliyor. Özellikle uzun süre kullanılmayacak yünlü kıyafetlerde erişimin engellenmesi, yeni bir istilanın önlenmesinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Dolabın ve rafların düzenli olarak temizlenmesi, kıyafetlerin kıvrım ve dikiş bölgelerinin kontrol edilmesi de olası bir istilanın erken fark edilmesine yardımcı olabiliyor. Kış ayları yaklaşırken yazlık kıyafetler kaldırılıp kazaklar yeniden dolaplardan çıkarılıyor. Tam da bu sırada bazı kıyafetlerin üzerinde daha önce fark edilmeyen küçük delikler görülüyor. Özellikle yünlü kazaklarda ortaya çıkan bu görüntü, kıyafetin dolapta beklerken kendiliğinden yıprandığını düşündürebiliyor. Ancak kumaşta oluşan hasarın arkasında çoğu zaman böceklerin beslenme faaliyeti bulunuyor. Kıyafet güveleri ve halı böceği larvaları, özellikle hayvansal lif içeren kumaşlarda hasara yol açabilen başlıca canlılar arasında gösteriliyor. Bu nedenle aylarca kullanılmayan bir kazak, yeniden giyilmek istendiğinde beklenmedik bir şekilde deliklerle ortaya çıkabiliyor.
