Hatice KÖYLÜ-EGETELGRAF/ Türk, Macar ve Bulgar mühendislerin ortak çalışmasıyla inşa edilen köprü, su baskınlarının ardından güvenli ulaşım amacıyla hayata geçirildi. Gediz (Kazım Dirik) Köprüsü hakkında belki de daha önce duymadığınız bilgileri sizler için derledik. Gediz (Kazım Dirik) Köprüsü nerede? Gediz (Kazım Dirik) Köprüsü ne zaman inşa edildi?
GEDİZ NEHRİ ÜZERİNDEKİ TARİHİ YAPI
İzmir ili Menemen ilçesinde, Gediz Nehri üzerinde bulunan köprünün yapımına 1933 yılında başlanmış, 1935 yılında tamamlanmıştır. İnşaat sürecinde Türk, Macar ve Bulgar mühendisler birlikte çalışmıştır. İlk yapılışında Vali Kazım Dirik Köprüsü ismi verilen köprü 200 metre uzunluğunda olup beş kemerden meydana gelmiştir. Günümüzde İzmir-Çanakkale yolunun güzergâhı değiştirildiğinden köprü eski önemini yitirmiştir.
GEDİZ NEHRİ’NİN TARİHÇESİ
Bizanslılar ondan “Hermos”, Evliya Çelebi seyahatnamesinde “Gedüs”, günümüz insanları ise “Gediz” diye bahseder. Kütahya’daki Murat Dağından doğan nehir, yüzlerce kilometrelik yolculuğun ardından Menemen’de denize ulaşır.
Geçmişte temiz akan ve çok sayıda balığa ev sahipliği yapan Gediz Nehri, sanayileşme ile birlikte kirlilikle karşı karşıya kalmıştır. Nehir geçmişte birçok kez yatağını değiştirmiştir. En son olarak 1900’lü yıllardan birkaç yıl önce bugünkü halini almıştır. Bereket getirmesinin yanında özellikle Emiralem Regülatörü ve tahliye kanalları yapılmadan önce sık sık su baskınlarına neden olmuştur. Bu taşkınlar nedeniyle Menemen’de binlerce dönüm ekili arazi zarar görmüştür.
Bu gelişmeler üzerine yapılan iki büyük yatırımdan biri Emiralem Regülatörü ve kanallar, diğeri ise insanların, hayvanların ve araçların güvenli geçişi için inşa edilen Gediz Köprüsü olmuştur.
YAPIMDAN ALTI AY ÖNCE YAŞANANLAR
27 Şubat 1935 tarihinde köprünün inşaatı tamamlanmış, köprü üzerindeki yol kısmının yapımına geçilmiştir. Köprüden genel yola bağlanacak varyant yolların yapımının da başlatılması planlanmıştır. Köprünün kabul işlemlerinin yapılabilmesi için vilayet tarafından Bayındırlık Bakanlığından izin talep edilmiştir.
10 GÜN SONRA YAŞANAN BÜYÜK SU BASKINI
8 Mart 1935 tarihinde Gediz Nehri’nde büyük bir su baskını meydana gelmiştir. İki gün süren şiddetli yağış sonrası taşan nehir, tarlaları su altında bırakmıştır. Ahşap Gediz Köprüsü’nün bir kısmı da sular tarafından götürülmüştür. Onarımının kolay olmaması nedeniyle Foça - Menemen - Bergama arasındaki ulaşım durmuştur.
Vali Kazım Dirik Paşa Menemen’e gelerek incelemelerde bulunmuş ve köylülerin sıkıntılarını dinlemiştir. Alınan kararla, yeni yapılan Gediz Köprüsü’nden yayaların yürüyerek geçmesine izin verilmiş, her iki yakada araç bulundurularak ulaşımın sağlanmasına karar verilmiştir.
HİZMETE NE ZAMAN AÇILDI?
Menemen’in kuzeyinde, ovayı ikiye bölen Gediz Nehri üzerinde inşa edilen köprü 31 Temmuz 1935 günü düzenlenen törenle açılmıştır. Açılışa Nafia Vekili (Bayındırlık Bakanı) Ali Çetinkaya ve İzmir Valisi Kazım Dirik Paşa katılmıştır.
İzmir, Manisa, Menemen ve çevre kazalardan gelen yüzlerce kişi açılışta yer almıştır. İzmir Tarım Müdürü, Ziraat Müdürü, Menemen Kaymakamı, Menemen Belediye Başkanı, parti temsilcileri, mühendisler ve işçiler törende bulunmuştur.
Açılış kurdelesini kesen Vali Kazım Dirik Paşa, köprüye kendi isminin verilmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirmiştir. Mühendisler adına yapılan konuşmada köprünün teknik özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.
BEŞ KEMERLİ OLARAK İNŞA EDİLDİ
İki yıl içerisinde tamamlanan ve “Cumhurluk Vali Kazım Dirik Köprüsü” adını alan köprü, 200 metre uzunluğunda, beş kemerli olarak inşa edilmiştir. Ayak kolonları nehirden 30 metre aşağıya indirilen dövenlerden oluşturulmuştur. Köprü, İzmir-Çanakkale yolu ve karşı kıyıdaki köylere ulaşımın sağlanmasında uzun yıllar boyunca kullanılmıştır.
