Türkiye, uzay çalışmalarında uluslararası iş birliğini genişleten yeni bir adım attı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, NASA'nın Washington'daki merkezinde düzenlenen törende Türkiye adına Artemis Anlaşmaları'nı imzaladı. Törene NASA Başkanı Jared Isaacman, Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç ve ABD Dışişleri Bakanlığı temsilcileri katıldı. Türkiye böylece NASA öncülüğündeki Artemis Anlaşmaları'nın 71'inci imzacısı oldu. Anlaşma kapsamında uzayın barışçıl amaçlarla kullanılması, bilimsel verilerin paylaşılması, ihtiyaç halinde yardım sağlanması, ülkelerin gerçekleştirdiği uzay faaliyetlerinin birbirine zarar vermemesi ve tarihi öneme sahip uzay alanlarının korunması gibi temel prensipler yer alıyor. NASA Başkanı Jared Isaacman da anlaşmaya katılan ülkelerin gelecekteki Ay çalışmalarına ana donanımlar, bilimsel yükler, teknoloji gösterimleri, CubeSat uyduları ve farklı uzay teknolojileriyle katkı sağlayabileceğini açıkladı.
ARTEMİS PROGRAMININ HEDEFİ
NASA'nın Artemis programı, astronotların yeniden Ay yüzeyine gönderilmesinin yanı sıra uzun vadede Ay'da sürdürülebilir bir insan varlığı oluşturulmasını hedefliyor. Program kapsamında Ay çalışmalarından elde edilecek deneyim ve altyapının gelecekte Mars'a gerçekleştirilecek insanlı görevler için de kullanılması planlanıyor. Artemis Anlaşmaları ise bu çalışmalar sırasında ülkelerin barışçıl, güvenli ve şeffaf şekilde hareket etmesini sağlayacak ortak ilkeleri belirliyor. Türkiye'nin anlaşmaya katılmasıyla ülkenin gelecekteki Artemis görevlerinde farklı alanlarda katkı sağlayabilmesinin önü açılmış oldu. NASA'nın açıklamasında Türkiye'nin son yıllarda gerçekleştirdiği insanlı uzay görevlerine de yer verildi. Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 2024'te Axiom Mission 3 kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu'na giderek bilimsel deneyler gerçekleştirdi. Aynı yıl Tuva Atasever de Virgin Galactic 07 görevi kapsamında yörünge altı araştırma uçuşuna katıldı.
TÜRKİYE'NİN SIRADAKİ HEDEFİ AY
Türkiye'nin uzay programındaki önemli hedeflerden biri AYAP-1 olacak. Türkiye, ilk Ay görevini gerçekleştirerek kendi geliştirdiği uzay aracını Ay'a gönderebilen sınırlı sayıdaki ülke arasına girmeyi hedefliyor. NASA da açıklamasında Türkiye'nin yakın dönemde ilk Ay görevini başlatmaya hazırlandığını özellikle vurguladı. Türkiye ayrıca Ekim 2026'da Antalya'da düzenlenecek Uluslararası Astronotik Kongresi'ne ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Çok sayıda Artemis Anlaşmaları imzacısının katılmasının beklendiği organizasyon, Türkiye'nin uluslararası uzay ekosistemindeki konumunu güçlendirmesi beklenen önemli buluşmalardan biri olacak. Böylece Türkiye'nin uzay alanındaki uluslararası iş birlikleri Artemis Anlaşmaları ve yaklaşan uluslararası organizasyonla birlikte yeni bir aşamaya taşınmış olacak.
