AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU - EGE TELGRAF / Tarihî evlerin arasında yürümek için aklınıza Safranbolu geliyorsa, gezi listenize Ege’den Kula’yı da ekleyin. Manisa’nın Kula ilçesinde 18’inci ve 19’uncu yüzyılların konut kültürünü yansıtan evler, kıvrılan dar sokaklar boyunca sıralanıyor. Kasım–aralıkta yağışsız bir günü seçip ahşap kapılara, kepenkli pencerelere ve sokağa uzanan çıkmalara bakarak dolaşabilirsiniz. Geziye birkaç sokak ayırıp dönmek yerine tarihî merkezde yaklaşık iki saat geçirmek, mimari ayrıntıları fark etmenize zaman bırakır.
SOKAKTA YÜRÜRKEN YUKARI BAKIN
Kula evlerinin görünümünü en çok üst katları belirliyor. Sokağa doğru uzanan çıkmalar, geniş saçaklar ve ahşap kepenkler, birbirine yakın yapıların arasındaki yürüyüşe eşlik ediyor. Saçak altlarında görülen süslemeler de evlerin dışarıdan fark edilebilen ayrıntıları arasında. Genellikle iki katlı olan yapılarda taş, ahşap ve kerpiç birlikte kullanılıyor. Alt katlar kiler, mutfak ve ahır gibi ihtiyaçlara ayrılırken günlük yaşamın önemli bölümü üst katta geçiyor. Sokaktan baktığınız bir pencere, bu nedenle yalnızca cephenin parçası değil, evin yaşam alanının da işareti.
AHŞAP KAPILARIN ARDINDA HAYAT VAR
Kula evlerinin karakteristik bölümlerinden biri, yüksek duvarların çevrelediği avlular. Geleneksel örneklerde çift kanatlı ahşap kapıdan geçilerek avluya ulaşılıyor. Bahçe, fırın ve evin yardımcı bölümleri bu düzenin parçaları. Yaz aylarında avluya ve “hayat” adı verilen sofaya yayılan yaşam, kışın ara katlara ya da üst kattaki odalara çekiliyor. Evlerin düzeni, mevsimlere göre değişen günlük alışkanlıkları da yansıtıyor.
BİR DOLABIN ADI BİLE ESKİ YAŞAMI ANLATIYOR
Evlerin iç mekânlarında ahşap tavanlar, işlemeli kapılar ve dolaplar dikkat çekiyor. Misafirler için ayrılan baş odalar daha özenli süslemeleriyle öne çıkıyor. Odalar ise oturma, yemek yeme ve dinlenme gibi farklı ihtiyaçlar için kullanılabiliyor. Dolapların yüklük, testilik, peşkirlik ve lambalık gibi adları, hangi eşya için tasarlandığını anlatıyor. Küçük eşyaların yerleştirildiği bezemeli ahşap gözler de bu işçiliğin parçaları. Sokak gezisinde gördüğünüz cephelerin ardında, böyle ayrıntılı bir ev düzeni bulunuyor.
VOLKANIN ETEĞİNDE TARİHİ BİR YÜRÜYÜŞ
Kula’nın eski merkezi Divlit Volkan Konisi’nin eteğinde yer alıyor. Bölgede bulunan bazalt ve şist taşları, evlerde ve sokaklarda kullanılmış. Böylece ilçenin jeolojik yapısı, tarihî yerleşimin malzemesine de dönüşmüş. Çevredeki camiler, kiliseler, çeşmeler ve konaklar, geziyi tek bir evin mimarisinden çıkarıp bütün bir kent dokusuna taşıyor. Sokakların dönüşlerini takip ederek dolaşmak, Kula’yı tanımak için başlı başına bir rota oluşturuyor.
İzmir yönünden gelenler D300 İzmir–Ankara kara yolunu takip ederek Kula’ya ulaşabilir. İlçe merkezinde ise gezinizi yürüyerek sürdürüp fotoğraf molalarını sokakların akışına bırakabilirsiniz.
