Toplumda yaygın görülen sağlık sorunlarından biri olan demir eksikliği, çoğu zaman belirgin şikayetler oluşturmadan ilerleyebiliyor. Halsizlikten saç dökülmesine, dikkat dağınıklığından çarpıntıya kadar birçok belirtiyle ortaya çıkabilen bu durum, bazı vakalarda önemli hastalıkların habercisi olabiliyor.
Medical Park Ankara Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Mustafa Enes Yılmaz, demir eksikliğinin vücudun ihtiyaç duyduğu kadar demir mineraline sahip olmaması durumu olduğunu belirtti.
Yılmaz: "Yetersiz demir alımı, demirin bağırsaklardan yeterince emilememesi veya kronik kan kayıpları demir eksikliğine yol açabilir. Özellikle adet gören üreme çağındaki kadınlarda, gebelerde, emziren annelerde, gelişme çağındaki çocuklarda ve bazı mide-bağırsak sistemi hastalıklarında sık karşılaşıyoruz" dedi.
İLK BELİRTİLER ÇOĞU ZAMAN GÖZDEN KAÇABİLİYOR
Demir eksikliğinin erken dönemde belirgin şikayetlere neden olmayabileceğini belirten Yılmaz, hastaların genellikle halsizlik yakınmasıyla sağlık kuruluşlarına başvurduğunu ifade etti.
Yılmaz: "Saç dökülmesi, ciltte solukluk, tırnaklarda şekil ve renk değişiklikleri, konsantrasyon güçlüğü, baş ağrısı ve uyku hali ilk belirtiler arasında yer alabilir. Demir eksikliği ilerleyip kansızlık geliştiğinde ise çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, efor kapasitesinde azalma ve ağız kenarlarında çatlaklar görülebilir. Hatta bazı kişilerde toprak, buz, kağıt veya sabun gibi besin değeri olmayan maddeleri yeme isteğiyle karakterize edilen pika sendromu ortaya çıkabilir" diye konuştu.
DEMİR EKSİKLİĞİ VE KANSIZLIK AYNI DURUM DEĞİL
Toplumda sık yapılan yanlışlardan birinin demir eksikliği ile kansızlığın aynı durum olarak değerlendirilmesi olduğunu vurgulayan Yılmaz, iki kavramın farklı olduğuna dikkat çekti.
Yılmaz: "Her demir eksikliği olan kişide kansızlık bulunmaz. Ancak demir eksikliği uzun süre devam eder ve vücudun ihtiyacı karşılanamazsa demir eksikliğine bağlı anemi gelişebilir. Bu yüzden iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir" dedi.
KADINLARDA DAHA SIK GÖRÜLÜYOR
Demir eksikliğinin kadınlarda daha yaygın görüldüğünü belirten Yılmaz, bunun başlıca nedenleri arasında adet kanamaları, gebelik ve emzirme dönemlerinin bulunduğunu söyledi.
Yılmaz: "Yoğun adet kanamaları, gebelik ve emzirme kadınlarda demir ihtiyacını artıran veya demir kaybına yol açan durumlar arasında yer alıyor. Bununla birlikte, erkeklerde görülen demir eksikliği de önemsenmelidir. Erkek bir hastada demir eksikliği saptandığında altta yatan farklı bir hastalık olup olmadığını araştırma gereği duyuyoruz" dedi.
UNUTKANLIK VE DİKKAT DAĞINIKLIĞINA YOL AÇABİLİYOR
Demirin yalnızca kan üretiminde değil, vücuttaki birçok sistemin sağlıklı çalışmasında görev aldığını belirten Yılmaz, eksikliğinin farklı belirtilere neden olabileceğini ifade etti.
Yılmaz: "Demir kas fonksiyonları, bağışıklık sistemi, cilt sağlığı ve beyin fonksiyonları açısından da önemlidir. Bu yüzden eksikliğinde unutkanlık, dikkat dağınıklığı, zihinsel performans düşüklüğü, huzursuzluk ve uyku problemleri görülebilir. Kansızlık da geliştiğinde dokulara taşınan oksijen miktarı azalır ve belirtiler daha belirgin hale gelir" diye konuştu.
DEMİRİN EMİLİMİNİ C VİTAMİNİ DESTEKLİYOR
Demir eksikliğinden korunmada doğru beslenmenin önemli olduğunu belirten Yılmaz, demir açısından zengin besinler hakkında bilgi verdi.
Yılmaz: "Kırmızı et demir açısından en güçlü kaynaklardan biridir. Bunun yanında ciğer, tavuk, hindi ve balık gibi hayvansal proteinler de demir içerir. Ancak demirin emilimini artırmak için C vitaminiyle birlikte tüketmek önemlidir. Örneğin, et yemeklerinin yanında limonlu salata veya portakal suyu tercih edilebilir" dedi.
ÇAY VE KAHVE TÜKETİMİNE DİKKAT ÇEKTİ
Yemeklerden hemen sonra tüketilen bazı içeceklerin demir emilimini olumsuz etkileyebileceğini belirten Yılmaz, özellikle çay ve kahvenin bu konuda dikkatli tüketilmesi gerektiğini söyledi.
Yılmaz: "Çay ve kahve özellikle öğünlerle birlikte tüketildiğinde yiyeceklerdeki demirin emilimini azaltır. Bu yüzden yemeklerden sonra birkaç saat beklemek daha doğru olacaktır" diye konuştu.
BAZI DURUMLARDA CİDDİ HASTALIKLARIN HABERCİSİ OLABİLİR
Demir eksikliğinin bazı kişilerde önemli sağlık sorunlarının ilk belirtisi olabileceğini vurgulayan Yılmaz, özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda ayrıntılı değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti.
Yılmaz: "Özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır. Açıklanamayan kilo kaybı, dışkıda kan görülmesi, uzun süren karın ağrısı ve gece terlemeleri gibi belirtiler varsa altta yatan mide ülseri, bağırsak polipleri, çölyak hastalığı, inflamatuvar bağırsak hastalıkları veya mide ve kolon kanseri gibi hastalıkları araştırmak gerekir" dedi.
KORUNMADA YAŞAM ALIŞKANLIKLARI ÖNEM TAŞIYOR
Demir eksikliğinin önlenmesinde dengeli beslenmenin ve doğru yaşam alışkanlıklarının önemli olduğunu ifade eden Yılmaz, risk grubundaki kişilerin düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini belirtti.
Yılmaz: "Haftada en az birkaç öğün kırmızı et tüketmek, öğünlerde C vitamini almak, yemeklerle birlikte çay ve kahve içmemek, gereksiz kısıtlayıcı diyetlerden kaçınmak önemlidir. Yoğun adet kanaması yaşayan kadınların kadın hastalıkları uzmanına başvurması, gebelik döneminde doktor önerisiyle demir desteği kullanılması gerekir. Sürekli halsizlik, saç dökülmesi veya dikkat dağınıklığı yaşayan kişilerin de mutlaka gerekli tetkikleri yaptırması önem taşır" diye konuştu.
