Göç ve mübadele temalı kitaplarıyla tanıdığımız yazar Semra Yeşil’in “Ege’nin İkizleri Selanik-İzmir” kitabı Yakın Yayınları’ndan çıktı. Gezi-anlatı türünde yayımlanan kitap, birbirine tarihi bağlarla bağlı Ege’nin iki yakasındaki kardeş şehirler Selanik ve İzmir’in ortak yönlerini mektup tarzındaki bir kurguyla anlatıyor.

Kitabın çalışmasına üç yıl önce başladığını belirten yazar Semra Yeşil, Selanik’le ilgili araştırmaları için pek çok kez Yunanistan’a gitmiş. Atina’daki Osmanlı dönemine ait belgeler, haritalar ve fotoğraflardan oluşan zengin bir arşive sahip bulunan Küçük Asya Araştırmaları Merkezi’nde çalışmış. “Selanik’te yürürken kendimi İzmir’deymiş gibi hissediyorum, iki kentin öylesine çok ortak yönü var ki, bunları bir kitapta anlatmak istedim” diyen Semra Yeşil eserinde gezgin yönünü de konuşturmuş.

Semra Yeşil, kentlerin ortak yönlerini kaleme alırken, İzmir’den Selanik’e ya da Selanik’ten İzmir’e seyahat edecek gezginler için keyifli rotalar oluşturmuş. Kitabın sonunda da iki kentin öne çıkan görülecek tarihi turistik yerlerine ilişkin kısa kısa bilgiler paylaşmış. “Ege’nin İkizleri” kitabında ortak geçmişe sahip Selanik ve İzmir’in anlatılan mekanlarını görünce gerçekten de “Ne kadar çok benzerlik var?” diyorsunuz.

Selanik’in Yedikule’si ile İzmir’in Kadifekale’si... Selanik’in Beyaz Kulesi ile İzmir’in Saat Kulesi... Selanik’in Çiçekçiler semti ile İzmir’in Hisarönü Meydanı... Selanik’teki Bezistan ile İzmir’deki Kızlarağası Hanı... İzmir’in Enternasyonal Fuarı ile Selanik’in Uluslararası Fuar alanı... İzmir’in Havra Sokağı ile Selanik’in Kapani Çarşısı... İzmir’in Konak Atatürk Meydanı ile Selanik’in Aristotales Meydanı... Selanik’teki Atatürk Evi ve Kordon’daki Atatürk Müzesi kitapta anlatılan kimi benzer mekanlar arasında yer alıyor.

Semra Yeşil iki kentteki birbirine benzer fiziki mekanların yanı sıra ortak kahve ve kahvehane kültürüne, kentlerin kaderini ve demografik yapısını etkileyen yangınlara, Yahudi topluluğunun yaşam alanlarına ve kentlerin gelişimi üzerindeki etkisine, iki kentteki benzer dokumacılık sanatına, agoralarına, liman ve demiryollarına yer vermiş. İki kentin yaşamını değiştiren mübadele ise bu alanda çok sayıda çalışması olan yazar Yeşil’in daha ayrıntılı aktardığı bir bölüm olmuş. “Ege’nin İkizleri Selanik-İzmir” kitabında mektuplaşmayı sürdüren iki kız kardeş, sözü kimi zaman yazar Semra Yeşil’e de vermiş. Onun Selanik ve İzmir ile ilgili kaleme aldığı öykülerini ilgiyle dinlemişler.

Yeşil’in uzun süren araştırmasının ürünü kitap, yaz aylarında rotasını suyun öte yakasına çevirecek gezginler için de adeta bir rehber kitap. Eseriyle kentlere ilişkin okuru sıkmayan, keyifli tarihi bilgiler de paylaşan yazar, 2021 yılında yayımlanan “Elveda Makedonya” ve 2024 yılında “İzmir’de Çarpar Yüreğim” gibi sürükleyici bir çalışma hazırlamış. Semra Yeşil, iki yakada yaşayan okurlarından gelen istek üzerine kitabının bir süre sonra Yunanca ve İngilizce’ye de çevrilebileceğini belirtiyor.

Yazar Yeşil, “Ege’nin İkizleri Selanik-İzmir” kitabını 23 Haziran 2026 Salı günü Alsancak’taki Yakın Kitabevi’nde okurları için imzalayacak. Etkinlik 17.00-19.00 saatleri arasında gerçekleşecek. (Fotoğraflar-Murat Yeşil)

•••

İzmir tarihine ışık tutan kitaplar

İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı, ilk baskısı 2023 yılında yapılan Halid Ziya Uşaklıgil’in ünlü “İzmir Hikayeleri” kitabının ardından kentin tanığı gazetecilerin yazılarına yer veren “İzmirli Anılar” ve “İzmir Hatıraları” kitaplarını yayımladı. Adeta bir üçleme olarak yayımlanan kitaplar İzmir’in 19. ve 20. yüzyıldaki günlük yaşamına, kültür ve edebiyat ortamına, kent ekonomisine, basın tarihine, siyasi gündemine yer vermesi açısından son derece değerli bilgiler içeriyor.

2025 yılında İzmir Kent Kitaplığı-İzmir Kültür AŞ tarafından yayımlanan “İzmir Hatıraları-Eski İzmir’in Elli Yıllık Ahvali” adını taşıyan eser Aydın Vilayeti’nin son mektupçularından İzmir milletvekili, şair ve gazeteci Mustafa Kamil Dursun’un Anadolu ve Ticaret gazetelerinde yayımlanan anılarından oluşuyor. Kitap Prof. Dr. Faruk Huyugüzel ve Dr. Ünal Şenel tarafından yayına hazırlanmış. Vilayet’in evrak kaleminde farklı kademelerde görev almış ve uzun süre mektupçuluk yapmış Mustafa Kamil Dursun’un anılarında İzmir ve Ege Bölgesi’nin idari, siyasi, toplumsal, fikri ve edebi tarihine ilişkin ayrıntılı bilgiler var.

Mustafa Kamil Dursun’un anıları

Dursun’un kitabında Helvacızade Emin ve Dellalbaşızade Ragıp’tan Cumhuriyet döneminde Dr. Behçet Uz’un zamanına kadar belediye başkanlığı yapan kent yöneticilerinin hizmetlerine de yer verilmiş. Kurtuluş Savaşı döneminde İzmir’de yaşananlar, İzmir Enternasyonal Fuarı ve Kültürpark’ın kuruluşu, İzmir’deki toplumsal grupların yaşayışları, gelenek görenekleri, Ramazan eğlenceleri, İzmir’in edebiyat ve kültür yaşamı gibi ayrıntılar Mustafa Kamil Dursun’un döneminin tanığı olarak aktardığı konular olmuş. Kitap yayına hazırlanırken, Osmanlı Devleti’nin resmi yazışma diline yakın bir dille kaleme alınmış anıların dilinde sadeleştirmeye gidilmiş.

İzmir’in eski ailelerinden Postacıoğlu ailesinin üyesi, İzmir’de doğup büyüyen şair, gazeteci Mustafa Kamil Dursun’un anıları kentin bir kısmı unutulmuş tarihine ışık tutan, araştırmacılar için kaynak oluşturacak bir eser. Kitapta 1878-1951 yılları arasında yaşamış Dursun’un idari ve siyasi çalışmalarının yanı sıra şiirlerinden örnekler de verilmiş.

Gazeteci Hüseyin Rifat’ın anıları

İzmir Kent Kitaplığı İzelman AŞ tarafından yayımlanan eser “İzmirli Anılar” ise, İzmir’de doğup büyümüş, şair ve gazeteci Hüseyin Rifat Işıl’ın imzasını taşıyor. Kitap, yazar Erkan Serçe tarafından yayına hazırlanmış. Genç yaşında Hizmet Gazetesi’nde çalışmaya başlamış, gazetenin son sahibi olmayı başarmış bir gazeteci olan Işıl, kentin kültür ve sanat yaşamının önemli isimlerinden biri.

İzmir Rüştiyesi’nin ardından İstanbul’da Darülfünun Eczacılık Bölümü’nü bitiren Hüseyin Rifat Işıl, 1906 yılında İzmir’in ünlü eczanesi Şifa Eczanesi’ni açmış. Daha sonra eczaneyi devredip siyasi mizah gazetesi Kokorok’u çıkarmış, İlham, Deccal ve Dellal dergilerini yayımlamış.

Şiirleri Lemi Atlı, Isak Varon, Sadettin Arel gibi sanatkarlarca bestelenen Hüseyin Rifat Işıl, Ömer Hayyam’ın şiirlerini dilimize en iyi aktaran çevirmen olarak da tanınmış. İzmir’de şair Eşref’le tanışan onun hicivlerinden etkilenen Işıl, yazdığı şiirlerde şairi örnek almış. Hicivleriyle dikkat çeken, Yanık Yurt, Vatan gibi dönemin önemli pek çok gazetesinde makaleleri, dizi yazıları yayımlanan Hüseyin Rifat Işıl, İzmir’in kültür ve edebiyat yaşamına dair önemli isimleri kayda geçirmiş.

Yazar Erkan Serçe, “İzmirli Anılar” kitabının Hüseyin Rifat Işıl’ın Hizmet ve Anadolu’da yayımlanan anıları ile Şair Eşref ile ilgili 1944-45’te Vakit Gazetesi’nde yayımlanan anılarının bir araya getirilmesiyle oluşturulduğunu anlatıyor. 1878-1954 yıllarında yaşamış Hüseyin Rifat’ın yaşamından kesitlerin de yer aldığı kitap “Benim Gözümden Hizmet’in Tarihi”, “İzmir’in Eski Meşhur simaları”, “İstanbul Mektubu Neyzen Tevfik’le Karşı Karşıya”, “Eşref ve Hayatı: Hatıralara Girmeden Önce” bölümlerinden oluşuyor.