Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cavit Işık Yavuz, Türkiye’de yaz aylarında hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesinin beklendiğini belirterek, vatandaşlara çeşitli uyarılarda bulundu. Yavuz, El Nino’nun etkisiyle dünyanın birçok bölgesinde aşırı sıcaklıkların görüldüğünü, Avrupa’da sıcak hava dalgaları nedeniyle çeşitli önlemler alındığını ve bazı bölgelerde kırmızı alarm uygulandığını söyledi.
SICAKLIK VE NEM BİRLİKTE RİSK OLUŞTURUYOR
Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından yapılan sıcaklık uyarılarını hatırlatan Yavuz, sıcaklığın yanı sıra nem oranındaki yükselişin de sağlık açısından önemli olduğunu ifade etti. Sıcaklık ve nemin birlikte artmasının vücudun çevresel koşullara uyum mekanizmalarını zorladığını belirten Yavuz, bu durumun "ısı stresi" olarak adlandırılan sürecin başlamasına neden olduğunu söyledi.
ISI STRESİ CİDDİ SONUÇLARA YOL AÇABİLİYOR
Prof. Dr. Yavuz, ısı stresinin hafif belirtilerden sıcak çarpmasına ve komaya kadar ilerleyebilen ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceğini ifade etti. Vücudun sıcaklığa uyum sağlamak için terleme yoluyla ısı dengesini korumaya çalıştığını belirten Yavuz, bu süreçte önemli miktarda su ve mineral kaybı yaşandığını dile getirdi.
SICAKLIĞIN ERKEN BELİRTİLERİNE DİKKAT
Sıcak havaların neden olabileceği sağlık sorunlarına değinen Yavuz, "Aşırı sıcakların yol açtığı sağlık sorunları, güneş yanıkları, isilik ve el-ayaklarda şişlik gibi hafif belirtilerden sıcak çarpması gibi hayati risk oluşturabilen tablolara kadar uzanabiliyor. Bacaklarımızda ve kollarımızda oluşan sıcak krampları, sıcaklığın bizi etkilemeye başladığını gösteren erken bir uyarı niteliği taşıyor" dedi.
GÜNDE 2,5-3 LİTRE SU ÖNERİSİ
Yeterli sıvı tüketiminin önemine vurgu yapan Yavuz, "Sağlıklı bir yetişkinin sıcak hava dalgalarında özellikle 2,5-3 litre su içmesi lazım. Dünya Sağlık Örgütü de her saat başı en az bir bardak su içilmesini ve su tüketiminin gün içine yayılmasını öneriyor. Kafeinli içecekler, şekerli ve alkollü içeceklerden kesinlikle uzak durmak gerekiyor. Çünkü kafeinli içecekler idrarı artırdığı için daha fazla su kaybına yol açabiliyor." diye konuştu.
ACİL SERVİS BAŞVURULARI ARTABİLİR
Sıcak hava dalgalarının sağlık kuruluşlarına başvurularda artışa neden olabileceğini belirten Yavuz, "Sıcak krampları her zaman insanları acil servise ya da hastaneye başvurmaya yönlendirmeyebilir ancak sıcak bitkinliği dediğimiz bir üst tablo var. Burada sıcaklık, kişiyi bitkin ve yerinden kalkamayacak duruma getirebiliyor. Bu iyiye işaret değil çünkü tablonun ilerlediğini gösteriyor. Artan sıcak havalarla, özellikle kalp, diyabet ve böbrek hastalarında acil servis başvuruları artabiliyor. Doğrudan sıcak çarpması gibi komaya kadar gidebilen ağır tablolar var. Bu durumda vücudun ısı düzenleme mekanizmaları bozuluyor ve hayati tehlike başlıyor. Bilinç kaybının ortaya çıkabildiği bu tablo, gerçek anlamda acil servis gerektiren bir durum." ifadelerini kullandı.
SOLUNUM YOLU HASTALARI İÇİN DE RİSKLİ
Yavuz, sıcak hava dalgalarının hava kalitesini olumsuz etkileyebildiğini ve bunun da solunum yolu şikayetlerinde artışa yol açabildiğini belirtti. Solunum yolu hastalığı bulunan kişilerin de bu süreçte sağlık kuruluşlarına başvurmak zorunda kalabildiğini ifade etti.
YAŞLILAR, ÇOCUKLAR VE GEBELER DİKKAT
Bazı grupların aşırı sıcaklardan daha fazla etkilendiğini vurgulayan Yavuz, "Vücudun sıcaklığa uyum kapasitesi herkeste aynı değil. Örneğin 65 yaş üstü bireylerde bu kapasite azalıyor. Çocuklarda ise henüz tam gelişmemiş oluyor. Gebelerde de vücudun geçirdiği değişiklikler nedeniyle sıcakların etkileri daha belirgin hissedilebiliyor. Bunun yanında böbrek, karaciğer ve kalp hastalığı bulunan kişiler de aşırı sıcaklardan çok daha hızlı ve daha fazla etkilenebiliyor." diye aktardı.
KLİMA KULLANIMI VE ARAÇ UYARISI
Vatandaşlara güneşin en etkili olduğu saatlerde dışarı çıkmamaları çağrısında bulunan Yavuz, ev ve iş yerlerinde klima kullanımında 20 ila 25 derece arasındaki sıcaklıkların tercih edilmesini önerdi. Evler için 22-23 derece oda sıcaklığının uygun olduğunu belirten Yavuz, araç içerisinde çocukların, yaşlıların ve evcil hayvanların bırakılmaması gerektiğini ifade ederek, "Sıcak havalarda çocukları, yaşlıları ve evcil hayvanları klima açık olsa bile araç içerisinde bırakmamak gerekiyor. Dışarıda hava sıcaklığı 27 dereceyken araç içi sıcaklığı kısa sürede çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor" dedi.
ACİL DURUMLARDA 112 UYARISI
Sıcak çarpmasının belirtilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Yavuz, bitkinlik, halsizlik, bulantı, kusma ve baş ağrısının dikkatle takip edilmesi gerektiğini söyledi. Bilinç bulanıklığı, bayılma veya nöbet görülmesi durumunda ise vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini sözlerine ekledi.