Manisa Celal Bayar Üniversitesi (MCBÜ) Alaşehir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde yürütülen bilimsel araştırmada, Türkiye’nin önemli üzüm çeşitleri arasında yer alan Sultani Çekirdeksiz ile Alaşehir ekotipi Red Globe üzümlerinin tüm genom dizilemesi tamamlandı. Elde edilen genetik veriler, uluslararası NCBI GenBank veri tabanına kaydedilerek bilim dünyasının kullanımına sunuldu. MCBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen 2023-036 numaralı altyapı projesi kapsamında gerçekleştirilen çalışmanın BioProject numarası PRJNA1175541 olarak kayıtlara geçti. Araştırmanın yürütücülüğünü MCBÜ Alaşehir Meslek Yüksekokulu Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu üstlendi. Ekipte Öğretim Görevlisi Tevfik Hasan Can, Dr. Öğr. Üyesi Ummahan Öz, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Murat Afşar ve Tütün Eksperliği Yüksekokulu’ndan Prof. Dr. Meltem Sesli yer aldı.
ÜRETİM MALİYETLERİNE KATKI SAĞLAYACAK
Araştırma kapsamında elde edilen genom verilerinin, gelecekte üzüm üreticilerinin karşılaştığı sorunların çözümüne yönelik çalışmalarda kullanılması hedefleniyor. Hastalıklara daha dayanıklı, su kısıtına daha toleranslı ve kalite özellikleri geliştirilmiş üzüm çeşitlerinin geliştirilmesi, üretim maliyetlerinin azaltılmasına ve pazarlanabilir ürün miktarının artırılmasına katkı sağlayabilir. Özellikle Red Globe yetiştiriciliğinde karşılaşılan renklenme ve tane çatlaması gibi sorunların genetik açıdan incelenmesinin, ilerleyen dönemde yapılacak ıslah çalışmaları için yeni imkanlar sunabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte, elde edilen genom verilerinin doğrudan yeni bir üzüm çeşidi ortaya çıkarmadığına dikkat çekiliyor. Bu hedefe ulaşılabilmesi için ek araştırmaların ve saha denemelerinin yapılması gerekiyor. Araştırma ekibinin, genom verilerinin ayrıntılı analizine yönelik bilimsel makale çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.
"TÜM GENOM DİZİLİMİNİ GERÇEKLEŞTİRDİK"
Araştırmanın önemine ilişkin değerlendirmelerde bulunan proje yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu, Sultani Çekirdeksiz ve Red Globe üzümlerinin genetik yapılarının ortaya çıkarılmasının, gelecekteki bilimsel çalışmalar için önemli bir kaynak oluşturduğunu belirterek, "Projemiz kapsamında Sultani çekirdeksiz ve Alaşehir ekotipi red globe üzümlerinin tüm genom dizilemesini gerçekleştirdik. Elde ettiğimiz verileri uluslararası NCBI GenBank veri tabanına kaydettirerek araştırmacıların kullanımına açtık. Böylece bu iki üzüm çeşidinin genetik yapısının daha ayrıntılı incelenmesine ve yeni araştırmalar yapılmasına imkan sağlayacak bir veri kaynağı oluşturduk" dedi.
“BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR”
Çalışmanın yalnızca genetik verilerin elde edilmesiyle sınırlı olmadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu, bu bilgilerin ilerleyen süreçte bağcılığın geliştirilmesine yönelik araştırmalarda değerlendirilebileceğini ifade etti. Sultani Çekirdeksiz üzümünün Türkiye’nin kuru üzüm üretimi ve ihracatı açısından önemine dikkat çeken Yeğenoğlu, Red Globe’un da bölgede ekonomik değeri bulunan çeşitlerden biri olduğunu ifade ederek, "Sultani Çekirdeksiz, ülkemizin kuru üzüm üretimi ve ihracatı açısından büyük önem taşıyor. Red Globe ise bölgemizde yetiştirilen ve ekonomik değeri bulunan üzüm çeşitlerinden biri. Bu çeşitlerin genetik yapılarının daha iyi anlaşılması; verim, kalite, kuraklık stresine dayanıklılık ve bitkinin çevresel koşullara verdiği tepkiler gibi konularda yapılacak araştırmalara katkı sağlayabilir" dedi.
