İhracatı çift bazında yarılanan Türk ayakkabı sektörü zirveyi geri istiyor! Sektör, yeniden yükseliş için ucuz kredi, ithalata kota ve İzmir’e ihracat üssü istedi

377 milyon çiftlik rekorla dünyaya ayakkabı giydiren Türk ayakkabı sektörü o ihtişamlı günlerini geri istiyor. Ege Telgraf’a konuşan Ayakkabıcılar Odası ve İESOB Başkanı Yalçın Ata, toparlanmanın ilk adımını “Öncelikle imalat sektörüne ucuz kredi” sözleriyle tarif etti. “ihracat 187 milyon çifte gerilese ithalat 76 milyon çifte yükselse de ucuz üretim gerekiyor” diyen Ata, işçilik, enerji ve akaryakıt maliyetlerinin düşürülmesini, küçük imalatçıya vergi ve sigorta primi indirimi sağlanmasını, Uzakdoğu’dan gelen hazır ayakkabıya ise kota ve ek vergi uygulanmasını istedi.

REKORUN 2 NEDENİ!

Türkiye tarihinin en büyük ayakkabı ihracatını pandemi sonrasında gerçekleştirdiğine dikkati çeken Ayakkabıcılar Odası ve İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (İESOB) Başkanı Yalçın Ata, “Türkiye’nin ayakkabı ve aksamı ihracatı 2022’de yüzde 21,1 büyüdü. Bir yılda 229 milyon dolar artarak 1 milyar 311 milyon dolarla rekor kırdık. Bu rekoru iki gelişmeyle açıklıyorum. Pandemi sonrasında dünya ayakkabı ticareti canlandı ve küresel ihracat çift bazında yüzde 9 büyüdü. Aynı dönemde yükselen navlun maliyetleri Avrupalı alıcıları yakın tedarikçilere yöneltti. Türkiye’nin Avrupa’ya yakınlığı, bu talebi siparişe dönüştürmemizi kolaylaştırdı.

Toplam artışın yüzde 58’i yani yaklaşık 133 milyon doları, yüzü deriden yapılan ayakkabılardan geldi. Bu grubun ihracatı 599,6 milyon dolara ulaştı. Ukrayna’ya satışımız 45 milyon dolar artışla 62 milyon dolara, Almanya’ya 32 milyon dolar artışla 106 milyon dolara, İtalya’ya 21 milyon dolar artışla 53 milyon dolara yükseldi. Yılın son çeyreğinde rüzgar yön değiştirdi. Çin yeniden açılınca Avrupalı alıcıların siparişlerinin bir bölümü Uzakdoğu’ya döndü” diye konuştu.

‘DEĞERLENDİRİLMELİYDİ’

Rekorla açılan kapıların iyi değerlendirilemediğini dile getiren İESOB Başkanı Yalçın Ata, “2022 yılında açılan kapılar, imalatçılarımıza yeni müşteriler kazanma ve mevcut pazarlarda kalıcı olma fırsatı sundu. Geriye baktığımda, bu fırsatı sektör olarak yeterince değerlendiremediğimizi düşünüyorum. İlk siparişlerin ardından alıcılarla düzenli temas kurmak ve onların sonraki sezonlarda da Türkiye’yi tercih etmesini sağlamak için daha fazla çaba göstermemiz gerekiyordu. İhracatımız 2023’te 1 milyar 269 milyon dolara, 2024’te 1 milyar 162 milyon dolara, 2025’te ise 1 milyar 9 milyon dolara geriledi. Üç yılda yaklaşık 302 milyon dolarlık kayıp yaşadık. İhracatçı birliklerinin kayıtlarına göre 2026’nın ilk on ayında da ihracat, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 8,7 azaldı” şeklinde konuştu.

‘HEDEFE ODAKLANMAK’

Farkı kapatmak için kasım ve aralık aylarının iyi değerlendirilmesi gerektiğini belirten İESOB Başkanı Ata, “İlk on ayda açılan 59,2 milyon dolarlık farkı kapatmak ve geçen yılki 774,8 milyon doları yakalamak için kasım ve aralıkta toplam 155,1 milyon dolarlık ihracat gerekiyor. Yılı 780 milyon dolarla kapatmayı hedeflersek, son iki ayda 160,3 milyon dolara, yani aylık ortalama 80,2 milyon dolara ulaşmalıyız.

İddialı bir hedefe odaklanılmalı. Önceliğimiz, mevcut alıcılarla görüşüp bekleyen siparişleri kesinleştirmek ve hazır ürünleri yıl bitmeden sevk etmek olmalı. İmalatçılarla ihracatçılar teslimat takvimlerini birlikte planlarsa, daha fazla siparişi zamanında yetiştirebiliriz. Yakın pazarlardaki hızlı teslimat avantajımızı kullanarak aradaki farkın kapatabilme ihtimali var” dedi.

‘TOPARLANMA İRADESİ’

Güçlü bir toparlanma isteğinin olduğunun altını çizen Başkan Ata, “İzmir’de ve Türkiye genelinde ayakkabı sektörünün yeniden ayağa kalkmak, üretimini artırmak ve ihracatta büyümek için güçlü bir irade ortaya koyduğunu görüyorum. Üreticilerimizle konuştuğumda aynı isteği duyuyorum. Atölyeler daha çok çalışsın, tezgahlar yeniden hızlansın, Türk ayakkabısı dış pazarlarda daha çok alıcıya ulaşsın. İzmir’in iki önemli üretim merkezinde de Türkiye’nin diğer üretim bölgelerinde de bu isteği karşılayacak mesleki birikim, deneyimli ekipler ve üretim altyapısı var. İmalatçılarımız ellerindeki makine ve ekipmanla üretime devam etmeye, yurt dışından gelecek siparişleri karşılamaya hazır olduklarına inanıyor. Bu iradenin bugün en somut göstergesi, İstanbul’da düzenlenecek Uluslararası Ayakkabı Yan Sanayi Fuarı’na gösterilen ilgi. Stant açmak isteyen firmalarımız da fuarı ziyaret etmeyi planlayan meslektaşlarımız da yeni iş bağlantıları kurmak için şimdiden hazırlık yapıyor. Bu temasları düzenli siparişlere dönüştürerek hem üretimde hem ihracatta yeniden büyüyebileceğimize inanıyorum” değerlendirmesinde bulundu.

‘İTHALAT ZORLAŞTIRILSIN’

Çin’in ayakkabı üretiminde ciddi mesafeler kat ettiğinin altını çizen Başkan Ata, “Oradaki üreticiler dünya pazarlarında payını artırmak için rekabetçi fiyatlar, esnek ödeme vadeleri ve farklı bütçelere uygun kalite seçenekleri sunuyor. Bugün Çin menşeli ayakkabılarda ödenen bedele göre kalite kademeleri belirginleşiyor. Bu ürün çeşitliliği ve ödeme kolaylıkları, gelişmiş ülkelerin üreticileri üzerinde bile ciddi rekabet baskısı oluşturuyor. Türkiye’de ayakkabı imalatçılarımızın bugünkü maliyet ve finansman koşullarında Çin’le aynı fiyat ve vade şartlarında rekabet edebilecek durumda olmadığını görüyoruz. İthal ürünlerle aramızdaki maliyet farkı büyüdüğünde küçük atölyelerimiz sipariş kaybediyor, kapasite kullanımı düşüyor ve istihdam baskı altında kalıyor. Yerli üretimi korumak için Çin’den ithal edilen ayakkabılara etkili miktar kotaları uygulanmasını ve ilave gümrük vergilerinin artırılmasını istiyoruz. Bu adımların ürün gruplarına göre, ithalatın yerli üretim ve istihdam üzerindeki etkisi ölçülerek belirlenmesi gerektiğini düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.

ÖNCELİKLİ TALEPLER

İktidardan talepleri olduğunu dile getiren Başkan Ata, “Önceliğimiz, ayakkabı imalatçılarının düşük faizli işletme kredisine hızla erişebilmesi. Özellikle iç pazara çalışan küçük atölyelerde hammadde ve ücret ödemeleri, satış bedeli tahsil edilmeden önce yapılıyor. Kredi vadeleri işletmelerin nakit akışına göre belirlenmeli, başvurular kolaylaştırılmalı. Küçük imalatçıya yönelik vergi indirimi ve sigorta primi desteği de gecikmeden devreye alınmalı.

Dövizdeki yükseliş ithal girdileri pahalılaştırırken işçilik, enerji ve akaryakıt giderleri de birim üretim maliyetini yukarı çekiyor. Bu tablo, imalatçımızın hem iç pazarda hem ihracatta rekabetçi fiyat vermesini zorlaştırıyor. Enerji ve akaryakıt giderlerini hafifletecek destekler, üreticimizin fiyat teklifini güçlendirir. Uygun finansman da siparişin üretime dönüşmesini ve zamanında teslim edilmesini sağlar. Küçük atölyenin tezgahı döndükçe istihdam korunur, ustalık yeni kuşaklara taşınır” diye konuştu.

AYAKKABI İHRACAT BÖLGESİ

İhracata yönelik İzmir’de özel bir bölge kurulmasını arzu ettiklerini dile getiren Başkan Ata, “Mısır ve benzeri ülkelere giden ayakkabı imalatçılarımızın bir bölümü, işçilik ve enerji maliyetleri orada da yükselince kararını yeniden değerlendiriyor. Görüştüğüm bazı üreticiler, taşındıklarına pişman olduklarını ve yurda dönmek için fırsat kolladıklarını söylüyor. Türkiye’de rekabetçi üretim koşulları sağlanırsa bu imalatçıların yeniden burada üretime başlayacağına inanıyorum. Gaziantep’teki ayakkabı üretim bölgesini örnek alarak İzmir, İstanbul ve Bursa çevresinde de ayakkabı ve yan sanayisine yönelik, ihracat odaklı özel üretim bölgeleri kurabiliriz. İmalatçıyla yan sanayinin aynı bölgede buluşması, parça ve malzeme tedarikini hızlandırır, teslim sürelerini kısaltır. Bu da üreticimizin dış pazarlardaki müşterilerini korumasını ve yeni siparişler almasını kolaylaştırır. Böyle bir altyapının, dönüşü düşünen imalatçılarımızın Türkiye’de yeniden tezgah kurma kararını hızlandıracağına inanıyorum. Mevcut işletmelerimiz de aynı imkanlardan yararlanarak ihracat için üretim kapasitelerini daha verimli kullanabilir” diye konuştu.