Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) ek süre alan şirketler dışında kalanlar Borsa İstanbul’da 2024 yılına ait finansal tablolarını açıkladı ve şirketlerin mali performansına dair önemli veriler gün yüzüne çıktı. Yüksek enflasyon, sıkı para politikaları ve artan maliyet baskıları, işletmelerin kârlılığı üzerinde belirgin etkiler yarattı. Faiz oranlarındaki artış, krediye erişimi zorlaştırırken, tüketici talebindeki zayıflama da birçok sektörde gelir kayıplarına neden oldu. Açıklanan bilançolar, işletmelerin bu zorlu ekonomik koşullar karşısında oldukça kötümser bir performans sergilediğini gözler önüne sererken, şirketlerin finansal yapılarını nasıl yönettikleri ve geleceğe nasıl hazırlandıkları konusunda da önemli ipuçları sunuyor. Geçtiğimiz yıl boyunca Türkiye ekonomisinde uygulanan sıkı para politikaları ve yüksek faiz ortamı, krediye erişimi zorlaştırırken, talep tarafında daralmaya yol açtı. Bunun yanı sıra, şirketlerin borçlanma maliyetlerindeki artış, üretim ve işgücü giderlerindeki yükseliş de bilançoları olumsuz etkiledi. Özellikle perakende, sanayi ve ihracat ağırlıklı sektörlerde finansal baskılar daha belirgin hissedildi.
186’SI ZARARDA
Borsa İstanbul’da 2024 yıl sonu finansal tablolarına bakıldığında, özellikle karlılıklarda ciddi gerilemeler olduğu ortaya çıkıyor. Bilanço ve gelir tablolarını açıklayan 524 şirketin 338’i (yüzde 65) kâr elde ederken, 186’sı zarar açıkladı. 2023 yılında ise 427 şirket kâr açıklamış, zarar eden şirket sayısı 97’de kalmıştı. Bu veriler, zarar eden şirket sayısının bir yılda iki katına çıktığını gösteriyor. Ayrıca, Borsa İstanbul’da işlem gören 25 şirketin net kârında yüzde 90’dan fazla düşüş yaşandı. 2024 bilanço döneminde 32 şirket zarar pozisyonundan kâra geçerken, 2023’te kâr açıklayan 121 şirket 2024 yılını zararla kapattı. Bununla birlikte, 119 şirket kârlılığını artırmayı başarırken, 187 şirketin kârı bir önceki yıla kıyasla geriledi. Açıklama yapan şirketlerin toplam net kârı, 2023 yılına kıyasla yüzde 48 düşüşle 873 milyar TL’ye geriledi. Oysa bu şirketler, bir önceki yıl toplamda 1,7 trilyon TL net kâr elde etmişti. Burada dikkat çeken en önemli nokta, satış gelirlerinin büyük ölçüde sabit kalmasına rağmen kârlılığın neredeyse yarı yarıya azalması. Finansal kesim dışındaki şirketlerin net satışları ise 2024 yılında yüzde 1,5 artış göstererek 13,2 trilyon TL’ye yükseldi. 2023 yılında bu tutar 13 trilyon TL seviyesindeydi.
Enflasyon muhasebesinin uygulandığı 2024 yılı finansal tablolarında; borçluluk oranı yüksek şirketler, kâr açıklarken, güçlü özkaynağa sahip firmalar finansal baskı altında kaldı. Döviz kurlarındaki yatay seyir, şirketlerin TL bazlı satış fiyatlarını enflasyon karşısında artırmakta zorlanmaları ve artan girdi maliyetleri, kâr marjlarında ciddi bir daralmaya yol açtı. Özellikle yüksek faiz oranları, sıkı para politikaları ve küresel ekonomik belirsizlikler bilanço performanslarını olumsuz etkileyen temel faktörler oldu. Şirketlerin kârlılığındaki düşüşün arkasında, enerji, hammadde ve işçilik maliyetlerindeki artış, yükselen faizler nedeniyle finansman giderlerinin ağırlaşması, döviz piyasalarındaki belirsizlikgerek iç gerek dış talepteki zayıflama ve artan vergi yükleri gibi unsurlar bulunuyor. 2024 yılının özellikle sanayi sektörü için beklenenden kötü geçti. Satılan malın maliyetlerindeki yükseliş, brüt kâr ve FAVÖK marjlarında bozulmaya yol açarken, finansman giderlerindeki sert artış şirket bilançolarını zorladı. Kar artışına bakıldığında sadece 38 şirket başarı sağladı. Şirketler, 2024 yılında maliyet yönetimine ve operasyonel verimliliğe odaklanarak ayakta kalmaya çalıştı. Zor olsa da krediye erişim sağlayan firmalar, yüksek faiz ortamında borçlarını yönetmekte zorlanırken, bazı şirketler ise sermaye artırımı yoluyla finansal yapılarını güçlendirmeye çalıştı. Ayrıca, maliyet artışlarını müşterilere yansıtamayan firmalar, düşük kârlılık veya zarar açıklamak zorunda kaldı. Şirket bilançoları Borsa İstanbul’daki yatırımcılar açısından önemli bir gösterge oldu. Kârlılığı gerileyen şirket hisselerinde değer kaybı görülürken, bazı yatırımcılar bu durumu alım fırsatları olarak değerlendirdi. 2025 yılı için beklentiler ise enflasyon ve faiz politikalarına bağlı olarak şekillenecek. Ekonomideki sıkı para politikalarının bir süre daha devam edecek olması ve bu süreçte şirketlerin mali yapılarını güçlendirmeye yönelik stratejiler geliştirmesi kritik bir faktör olacak. Sonuç olarak, 2024 yılı şirket bilançoları, ekonomideki zorlu koşulların finansal sonuçlara doğrudan yansıdığını gösteriyor. Koşullar ne kadar zor olursa olsun, önümüzdeki dönemde firmaların mali disipline daha fazla önem vermesi, sürdürülebilir büyüme stratejileri oluşturması ve yatırımcı güvenini koruyacak hamleler yapması büyük önem taşıyor.
Ekonomik veri takvimi
31Mart 2025, Pazartesi Çin İmalat/Genel PMI
31Mart 2025, Pazartesi Almanya Perakende Satışlar
31Mart 2025, Pazartesi Almanya TÜFE(Aylık-Yıllık)
01 Nisan 2025, Salı Japonya İşsizlik Oranı
01 Nisan 2025, Salı Japonya İmalat Sektörü PMI
01 Nisan 2025, Salı Euro Bölgesi İmalat Sektörü PMI
01 Nisan 2025, Salı Euro Bölgesi İşsizlik Oranı
01 Nisan 2025, Salı ABD İmalat Sektörü PMI
02 Nisan 2025, Çarşamba Türkiye İmalat Sektörü PMI
03Nisan 2025, Perşembe Çin Hizmet/Bileşik PMI
03Nisan 2025, Perşembe Japonya Hizmet/Bileşik PMI
03Nisan 2025, Perşembe Türkiye TÜFE(Aylık-Yıllık)
03Nisan 2025, Perşembe Almanya Hizmet/Bileşik PMI
03Nisan 2025, Perşembe Euro Bölgesi Hizmet/Bileşik PMI
03Nisan 2025, Perşembe Euro Bölgesi ÜFE(Aylık-Yıllık)
03Nisan 2025, Perşembe OECD TÜFE(Aylık-Yıllık)
03Nisan 2025, Perşembe ABD Dış Ticaret Dengesi
03Nisan 2025, Perşembe ABD Hizmet/Bileşik PMI
04 Nisan 2025, Cuma ABD İşsizlik Oranı
04 Nisan 2025, Cuma ABD Tarım Dışı İstihdam
Ekonomi ve finans sözlüğü
Hazır imkanlar: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın para politikası hedefleri doğrultusunda, ekonominin likiditesi ile para arzının etkin bir şekilde düzenlenmesi amacıyla, bankalara ve aracı kurumlara politika faiz oranlarından kısa vadede sağlamış olduğu Türk Lirası borç alma ve borç verme olanaklarıdır (TCMB).
Türev işlemler: Spot (iki iş günü) işlem tarihini aşan ve ileri bir tarihte teslimi söz konusu olacak; döviz, faiz ve mal gibi bir kıymetin miktarı, fiyatı ve vadesinin bugünden belirlenerek sözleşmeye bağlandığı işlemlerdir. Örnek olarak: Forward, future, swap ve opsiyonlar verilebilir (TCMB).
