Ela SAĞLAM-EGETELGRAF/ Konserve yiyecekler, uzun süre bozulmadan saklanabilmeleri nedeniyle özellikle kışlık hazırlıklarda ve uzun vadeli gıda depolamada sıkça tercih ediliyor. Teneke veya cam ambalaj içerisinde muhafaza edilen ürünler, dış ortamla temasın büyük ölçüde kesilmesi sayesinde uzun süre dayanabiliyor.
Ancak tüketicilerin en sık yaptığı hatalardan biri, ambalaj üzerindeki tarihi ürünün kesin olarak o gün bozulacağı tarih şeklinde değerlendirmek. Özellikle bazı ürünlerde belirtilen tarih, kalite ve lezzetin en iyi seviyede olduğu dönemi ifade edebiliyor. Buna rağmen tarih geçmiş her konserve için otomatik olarak güvenli tüketim sonucu çıkarılmaması gerekiyor.
KONSERVENİN SAKLANDIĞI YER DAYANIKLILIĞINI ETKİLİYOR
Konserve ürünlerin uzun süre korunabilmesi için saklama koşulları büyük önem taşıyor. Güneş ışığı almayan, serin, kuru ve rutubetsiz alanlar konserve ürünler için daha uygun ortamlar olarak öne çıkıyor. Özellikle ocak, fırın, kalorifer veya doğrudan güneş alan bölgelerden uzak tutulmaları gerekiyor. Yüksek sıcaklık ve sürekli sıcaklık değişimleri, zaman içerisinde ürünün renk, koku, tat ve kıvamında değişikliklere yol açabiliyor. Bu nedenle kilerde uzun süre bekletilecek konservelerin serin ve kuru bir ortamda muhafaza edilmesi önem taşıyor.
KUTUDAKİ EZİK VE ŞİŞKİNLİKLERE DİKKAT
Konserve satın alırken yalnızca tarihe bakmak yeterli değil. Kutunun fiziksel durumu da mutlaka kontrol edilmeli. Özellikle derin ezikler, kesikler, çatlaklar, dikiş bölgelerinde meydana gelen deformasyonlar veya kutuda şişkinlik bulunması dikkat edilmesi gereken işaretler arasında yer alıyor. Kutunun kapağında ya da gövdesinde belirgin bir bombe oluşması, içeride basınç değişimi meydana geldiğine işaret edebilir. Böyle bir ürünün tüketilmesi yerine güvenli şekilde elden çıkarılması daha doğru olacaktır. Hafif yüzey çizikleri ile ciddi fiziksel hasarların birbirinden ayrılması da önemli. Ancak kutunun bütünlüğünden şüphe duyuluyorsa riske girmemek gerekiyor.
HER KONSERVENİN DAYANMA SÜRESİ AYNI DEĞİL
Konserve ürünlerin dayanıklılığı, içerisinde bulunan gıdanın özelliklerine göre değişiklik gösterebiliyor. Özellikle gıdanın asitlik seviyesi raf ömrü açısından önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor. Domates, salça ve turşu gibi daha yüksek asitli ürünlerin kalite özellikleri zaman içerisinde daha hızlı değişebilirken; mısır, bezelye, fasulye gibi düşük asitli ürünlerde daha uzun saklama süreleri söz konusu olabiliyor. Et ve balık ürünlerinde ise saklama koşulları ve üretici tarafından belirtilen tüketim bilgileri özellikle dikkate alınmalı. Bu nedenle tüm konserveler için tek bir "şu kadar yıl dayanır" kuralı bulunmuyor. Ürünün türü, ambalajı, üretim yöntemi ve saklandığı ortam birlikte değerlendirilmelidir.
KAPAĞI AÇILAN KONSERVEDE SÜRE DEĞİŞİYOR
Kapalı konserve ile açılmış konserve arasında önemli bir fark bulunuyor. Ambalaj açıldığı anda ürün dış ortamla temas etmeye başladığından saklama süreci de değişiyor. Açılan konservenin kalan kısmının mümkünse cam veya gıdaya uygun kapaklı bir saklama kabına aktarılması ve buzdolabında muhafaza edilmesi gerekiyor. Ürünün türüne bağlı olarak birkaç gün içerisinde tüketilmesi daha uygun. Açılmış konserve ürünlerin uzun süre oda sıcaklığında bırakılması ise gıdanın bozulma riskini artırabilir.
EV YAPIMI KONSERVELERDE DAHA FAZLA DİKKAT GEREKİYOR
Evde hazırlanan konserveler söz konusu olduğunda ise durum daha hassas. Hazırlama, sterilizasyon ve saklama koşullarındaki hatalar ürünün güvenliğini doğrudan etkileyebiliyor. Bu nedenle ev yapımı konservelerde kullanılan sebze ve meyvelerin taze olması, kavanoz ve kapakların uygun şekilde temizlenmesi ve ürünlerin doğru yöntemlerle hazırlanması büyük önem taşıyor. Hazırlanan kavanozların üzerine yapım tarihinin yazılması da daha sonra kontrol yapılmasını kolaylaştırıyor.
KÖTÜ KOKU VE ŞİŞKİNLİK VARSA TÜKETMEYİN
Konservenin kapağı açıldığında kötü veya alışılmadık bir koku gelmesi, üründe renk ya da görünüm değişikliği bulunması, köpürme veya anormal sıvı hareketi görülmesi halinde ürün tüketilmemeli. Özellikle kapağı şişmiş, sızdıran veya açıldığında içeriği basınçla dışarı fışkıran konserveler riskli kabul edilmeli. Burada önemli olan nokta, gıdanın tadına bakarak güvenli olup olmadığını test etmeye çalışmamak. Şüpheli görünen ürünlerin tüketilmemesi en güvenli yaklaşım.
TARİH TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL
Konserve ürünlerde ambalaj üzerindeki tarih önemli bir kontrol noktası olsa da ürünün güvenliğini değerlendirirken kutunun fiziksel bütünlüğü, saklama koşulları ve açıldıktan sonraki durumu da göz önünde bulundurulmalı. Kilerde uzun süre bekleyen bir konserveyi kullanmadan önce yalnızca tarihe bakmak yerine kutuyu dikkatlice incelemek gerekiyor. Şişkinlik, ciddi ezik, sızıntı, kötü koku veya olağan dışı görünüm varsa ürünü tüketmemek büyük önem taşıyor. Özellikle ev yapımı konservelerde ise saklama süresinden çok hazırlama ve sterilizasyon koşullarına dikkat edilmesi gerekiyor.
