Son yıllarda özellikle genç yaşlarda meydana gelen ani kalp ölümleri toplumda dikkat çeken sağlık sorunlarından biri haline geldi. Herhangi bir sağlık problemi olmadığı düşünülen bireylerde yaşanan beklenmedik ölümler, ani kalp ölümünün nedenlerini ve alınabilecek önlemleri yeniden gündeme getirdi. Nev Sağlık Grubu Kardiyoloji Bölümü Uzmanı Dr. Gülay Özkeçeci, genç yaşta görülen ani kalp ölümleriyle ilgili açıklamalarda bulundu.
ANİ KALP ÖLÜMÜ NASIL TANIMLANIYOR?
Ani kalp ölümünün tıbbi literatürde belirli kriterlere göre tanımlandığını belirten Özkeçeci, "Olaya tanık olunan vakalarda belirtilerin başlamasından itibaren 1 saat içinde, olayın tanığı olmadığı durumlarda ise kişinin hayatta son görülmesinden sonraki 24 saat içinde meydana gelen kalp kaynaklı doğal ölümler ani kalp ölümü olarak tanımlanır. Her yaş grubunda görülebilen bu durumun sıklığı yaş ilerledikçe artmaktadır" dedi.
YAŞ İLERLEDİKÇE RİSK ARTIYOR
Ani kalp ölümünün görülme sıklığının yaşla birlikte yükseldiğini belirten Özkeçeci, bebeklik ve çocukluk döneminde her 100 bin kişide yaklaşık 1 vaka görüldüğünü ifade etti. Bu oranın orta yaş grubunda her 100 bin kişide yaklaşık 50 vakaya ulaştığını belirten Özkeçeci, 80'li yaşlarda ise her 100 bin kişide yaklaşık 200 vaka görülebildiğini söyledi.
GENÇLERDE EN SIK NEDEN RİTİM BOZUKLUKLARI
40 yaşın üzerindeki bireylerde ani kalp ölümünün en sık nedeninin kalp krizi ve kalp damar hastalıkları olduğunu belirten Özkeçeci, genç yaş grubunda ise farklı nedenlerin öne çıktığını söyledi. Özkeçeci, "Genç yaştaki ani ölümlerin arkasında ise genellikle ritim bozuklukları yer alır. Bu ölümcül ritim bozukluklarının kaynağı genellikle genetik geçişli kalp hastalıklarıdır" diye konuştu.
GENETİK HASTALIKLAR KALBİ ETKİLEYEBİLİYOR
Genetik geçişli kalp hastalıklarının bazı kişilerde yapısal bozukluklara neden olabileceğini ifade eden Özkeçeci, bu durumun kalbin içerisinde veya kalpten çıkış sırasında kan akışını etkileyebildiğini belirtti. Kalbin elektriksel sistemindeki bozuklukların da önemli risk oluşturduğunu kaydeden Özkeçeci, "Yapısal bozukluklar kalbin içerisinde veya kalpten çıkarken kan akışında bozukluklara neden olabilir. Yapısal olmayan hastalıklar ise kalbin elektriksel sistemindeki kusurları içerir. Bu durum kararsız ve tehlikeli ritim bozukluklarına neden olabilir" ifadelerini kullandı.
İLAÇLAR VE BAZI MADDELER DE RİSK OLUŞTURUYOR
Ani kalp ölümünün yalnızca genetik nedenlerle ortaya çıkmadığını vurgulayan Özkeçeci, dışarıdan alınan bazı maddelerin de risk oluşturduğunu söyledi. Özkeçeci, "Dışarıdan alınan bazı hormonlar, ilaçlar ve suistimal edilen maddeler de ani kalp ölümüne neden olabilir. Performans artırma veya kas kütlesini artırma amacıyla yüksek dozda ya da uzun süreli anabolik androjenik steroid kullanımı, kalp kasında kalınlaşmaya yol açarak ani kalp ölümüne neden olabilir" dedi. Uzman isim ayrıca sinir sistemini uyaran ilaçlar, ritim bozukluğu ilaçları, bazı antibiyotikler, antipsikotikler, antidepresanlar, anestezik maddeler, alkol ve kokain kullanımının da risk faktörleri arasında bulunduğunu belirtti.
BU BELİRTİLER DİKKATE ALINMALI
Ani kalp ölümlerinin çoğu zaman beklenmedik şekilde ortaya çıktığını ancak bazı uyarıcı belirtiler verebildiğini belirten Özkeçeci, özellikle efor sırasında yaşanan bazı durumların önemsenmesi gerektiğini söyledi. Özkeçeci, "Özellikle spor veya koşu gibi efor gerektiren aktiviteler sırasında ya da ani heyecan ve korku anlarında yaşanan açıklanamayan bayılmalar, göğüste sebepsiz sıkışma ve baskı hissi, aniden başlayan çarpıntılar ve nedensiz göz kararmaları dikkatle değerlendirilmelidir" diye konuştu.
AİLE GEÇMİŞİ RİSKİ ORTAYA KOYABİLİR
Aile öyküsünün gençlerde ani kalp ölümü açısından önemli bir gösterge olduğunu ifade eden Özkeçeci, özellikle erken yaşta yaşanan açıklanamayan ölümlerin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Özkeçeci, "Ailede özellikle 50 yaşın altında nedeni açıklanamayan ani ölüm, erken yaşta kalp krizi, boğulma veya bayılmaya bağlı olabilecek açıklanamayan trafik kazası öyküsü bulunan gençler birinci derece risk altındadır" dedi.
ERKEN TANI İÇİN TETKİKLER ÖNEM TAŞIYOR
Risk grubundaki bireylerin gerekli kontrollerden geçmesinin önemine dikkat çeken Özkeçeci, bazı tetkiklerin hayat kurtarıcı olabileceğini söyledi. Özkeçeci, "Elektrokardiyografi (EKG), Ekokardiyografi (EKO) gibi tetkikler ve gerekli durumlarda yapılacak genetik tarama testleri hayat kurtarıcı olabilir. Ayrıca profesyonel ya da amatör olarak spora başlayacak her gencin ve yoğun efor sarf eden bireylerin mutlaka rutin kardiyoloji kontrolünden geçmesi gerekir" dedi.
İLK DAKİKALAR HAYAT KURTARABİLİR
Ani kalp ölümü vakalarının her yerde ve her zaman yaşanabileceğini belirten Özkeçeci, olayın ardından ilk birkaç dakikada yapılacak doğru müdahalenin kritik önem taşıdığını vurguladı. Toplumda temel yaşam desteği eğitimlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini ifade eden Özkeçeci, "Gençlerde ani kalp ölümlerini önlemenin en güçlü yolu belirtileri tanımak, genetik mirasımızı bilmek ve kalbimizi modern tıbbın koruyucu şemsiyesi altına almaktır" diye aktardı.
