Medical Park Ordu Hastanesi’nden Psikolog Ferahnaz Şeyma Yılmaz, yeme bozukluklarının yalnızca beslenme alışkanlıklarıyla sınırlı olmadığını, kişinin duygusal dünyası ve psikolojik durumuyla da yakından ilişkili olabileceğini belirtti.
Yılmaz, yeme davranışının kişinin yaşamını ve sağlığını olumsuz yönde etkileyecek düzeyde bozulmasının yeme bozukluğu olarak değerlendirildiğini söyledi.
Psk. Yılmaz: "Pika, geri çıkarma (geviş getirme) bozukluğu, kaçıngan/kısıtlı yiyecek alımı bozukluğu, anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza ve tıkanırcasına yeme bozukluğu başlıca yeme bozuklukları arasında yer alıyor. Yeme bozuklukları kadınlarda daha sık görülmekle birlikte kadın ve erkeklerde farklı yaş dönemlerinde ortaya çıkabiliyor" şeklinde konuştu.
STRES VE ÜZÜNTÜ YEME DAVRANIŞINI ETKİLEYEBİLİYOR
Yeme isteğinin her zaman fiziksel açlıktan kaynaklanmadığını belirten Yılmaz, farklı duyguların yeme davranışı üzerinde etkili olabileceğini ifade etti.
Yılmaz: "Stres, gerginlik, korku, üzüntü, depresif duygular, yorgunluk, yalnızlık, güvensizlik, öfke ve utanç gibi birçok duygu yeme davranışını etkileyebilir. Duygusal açlığın altında çoğu zaman kişinin yaşadığı yoğun duygular bulunabilir. Korku, öfke, gerginlik ve utanç gibi duygular, kişinin kendisini rahatlatmak amacıyla yeme davranışına yönelmesine neden olabilir. Bu nedenle aşırı yeme isteği ortaya çıktığında yalnızca 'Ne yemek istiyorum' sorusunu değil, 'Şu anda ne hissediyorum' sorusunu da sormak önemlidir."
FİZİKSEL AÇLIK YAVAŞ, DUYGUSAL AÇLIK ANİDEN ORTAYA ÇIKABİLİYOR
Fiziksel açlık ile duygusal açlığın birbirinden ayrılması gerektiğini belirten Psk. Yılmaz, iki durumun ortaya çıkış şekillerinin farklı olabileceğini söyledi.
Yılmaz: "Fiziksel açlık genellikle yavaş yavaş ortaya çıkar ve kişi farklı yiyecekler arasında bilinçli seçim yapabilir. Yemek yendiğinde ve doyma hissi oluştuğunda durmak mümkündür. Duygusal açlık ise çoğu zaman aniden ortaya çıkar, belirli yiyeceklere yönelik yoğun bir istek oluşturabilir ve kişi tok olsa dahi yemeye devam edebilir. Sonrasında suçluluk veya pişmanlık duyguları yaşanabilir" şeklinde konuştu.
YOĞUN YEME İSTEĞİNDE 15 DAKİKA MOLASI ÖNERİSİ
Yoğun yeme isteği ortaya çıktığında kişinin öncelikle bu isteğin fiziksel açlıktan mı yoksa duygusal bir durumdan mı kaynaklandığını değerlendirmesinin önemli olduğunu belirten Yılmaz, bazı yöntemlerin isteğin şiddetinin azalmasına yardımcı olabileceğini ifade etti.
Psk. Yılmaz: "Aynı zamanda kısa bir yürüyüş yapmak veya dikkati farklı bir aktiviteye yöneltmek isteğin şiddetinin azalmasına yardımcı olabilir. Bu süreçte kendinize 'Gerçekten aç mıyım, yoksa şu anda bir duyguyla mı baş etmeye çalışıyorum' sorusunu yöneltebilirsiniz" ifadelerine yer verdi.
Yılmaz, yoğun yeme isteği ortaya çıktığında kişilerin kendilerine 15 dakika vermesinin, yiyeceklerin bulunduğu ortamdan uzaklaşmasının, dişlerini fırçalamasının veya dikkatlerini başka bir aktiviteye yöneltmesinin de yardımcı olabileceğini belirtti.
AŞIRI YEME İSTEĞİ BİR UYARI İŞARETİ OLABİLİR
İnsan bedeninin ve ruhsal dünyanın zaman zaman bir şeylerin yolunda gitmediğini farklı yollarla gösterebildiğini ifade eden Psk. Yılmaz, aşırı yeme isteğinin de bu işaretlerden biri olabileceğini söyledi.
Yılmaz: "Aşırı yeme isteği de bu işaretlerden biri olabilir. Kişinin kendisine 'Beni şu anda rahatsız eden ne var' diye sorması, duygularını fark etmesi ve ihtiyaç duyduğunda destek alması önemlidir" diye konuştu.
YEME BOZUKLUKLARINDA PROFESYONEL DESTEK ÖNEMLİ
Yeme bozukluklarının tedavi edilebilir rahatsızlıklar olduğunu belirten Psk. Yılmaz, yaşanan sorunların tek başına çözülmeye çalışılması yerine gerektiğinde sağlık profesyonellerinden destek alınması gerektiğini ifade etti.
Yılmaz: "Kişinin yaşadığı sorunları tek başına çözmeye çalışmak yerine gerektiğinde psikolog ve psikiyatri başta olmak üzere ilgili sağlık profesyonellerinden destek alması, tedavi sürecinin sağlıklı şekilde ilerlemesine yardımcı olur. Yeme davranışındaki belirgin değişikliklerin uzun sürmesi, kontrol edilemeyen yeme ataklarının yaşanması, yoğun yiyecek kısıtlamalarının uygulanması veya yemek sonrasında telafi davranışlarının görülmesi halinde profesyonel destek alınması önemlidir" ifadelerini kullandı.
