2025 yılına başlarken özellikle borsa yatırımcılarının beklentileri yüksekti. Enflasyonun gerilemeye devam edeceği, faizlerin kademe kademe düşeceği ve özellikle Borsa İstanbul’un güçlü bir yükseliş trendine gireceği öngörülüyordu. Merkez Bankası’nın Aralık 2024’te başlattığı faiz indirimlerine ocak ve mart aylarında da devam etmesi, piyasalarda bu beklentileri güçlendirmişti. Bu gelişmelerin etkisiyle BIST 100 endeksi, mart ayının ilk iki haftasında yüzde 14 yükselerek 10.902 puan seviyesine kadar çıktı ve tarihi zirvesine oldukça yaklaştı. Ancak umutların yerini hızla belirsizliğin aldığı bir dönem başladı. Mart ayının ikinci yarısında yaşanan siyasi gelişmeler, yatırımcı güveninde ciddi bir kırılmaya yol açtı. İç politikada artan tansiyonun yanı sıra küresel piyasalarda yeniden başlayan ticaret savaşı tartışmaları da risk iştahını önemli ölçüde azalttı. Bu gelişmelerin ardından BIST 100 endeksi sadece dört günde yüzde 18 düşerek 9 bin puanın altını gördü. Dolar ve euro da aynı dönemde yaklaşık yüzde 3 değer kazandı. Merkez Bankası, piyasadaki panik havasını dağıtmak amacıyla yılın başından bu yana sürdürdüğü faiz indirimlerine ara vererek, Nisan ayında bir faiz artışına gitmek zorunda kaldı. Bu karar ve temmuz ayında tekrar faiz indiriminin başlayacağı beklentileri piyasalarda bir süreliğine “bekle-gör” havasına girmesine neden oldu. Nisan-Haziran döneminde endeks 9.000 ile 9.700 puan arasında dalgalı bir seyir izledi. Yılın ilk yarısı tamamlandığında ise BIST 100 endeksi yaklaşık yüzde 4 kayıpla yatırımcısına zarar yazan tek yatırım aracı oldu.
Borsadaki bu dalgalı seyre karşın, bazı yatırım araçları ilk altı ayda yatırımcılarının yüzünü güldürdü. Küresel piyasalarda ons altının değer kazanması ve iç piyasada döviz kurlarındaki artış, altının gram fiyatını yukarı taşıdı. Böylece gram altın, yılın ilk yarısında yatırımcısına yüzde 41,8 oranında kazandırarak zirvede yer aldı. Aynı dönemde Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine rağmen bankaların mevduat faizlerini yüksek tutması ve mart sonrasında tekrar yükselen faizlerle birlikte, mevduat yatırımcısı ilk altı ayda nominal değerde yüzde 20,5 gibi güçlü bir kazanç elde etti.
Döviz kurları ise yılın başlarında yatay bir seyir izlerken, mart ayından sonra siyasi gelişmelerin de etkisiyle yukarı yönlü hareketlendi. Euro, yılın ilk yarısında Türk Lirası karşısında yüzde 19,5 değer kazanırken; dolar ise yüzde 12,6 yükseldi. Ancak dövize yatırım yapanların reel getirileri, enflasyon karşısında çok daha sınırlı kaldı. Özellikle dolar yatırımcısı TÜFE bazında reel olarak zarar etti. Bu durum, nominal kazançla yetinmenin yeterli olmadığını, reel getirinin asıl dikkate alınması gereken ölçüt olduğunu da bir kez daha göstermiş oldu.
Yılın ilk yarısında öne çıkan bu tablo, yatırım tercihlerinde dikkat edilmesi gereken yönleri ortaya koydu. Bunlardan ilki, yatırım kararlarının yalnızca ekonomik verilerle değil, aynı zamanda siyasi ve jeopolitik gelişmelerle doğrudan ilişkili olduğudur. Borsadaki sert düşüş, bunun en somut örneğiydi. Diğer yandan yatırımcının sadece yüksek kazanç umuduyla değil, riskleri de göz önünde bulundurarak hareket etmesi gerektiği bir kez daha ortaya çıktı. Altın gibi tarihsel olarak güvenli liman kabul edilen araçlar, kriz dönemlerinde yeniden ön plana çıktı. Mevduat ise yüksek faiz ortamında sunduğu öngörülebilir kazançla özellikle kısa vadeli hedefler açısından avantaj sağladı. Bu noktada yatırımcılar açısından en değerli stratejinin portföy çeşitlendirmesi olduğu net biçimde anlaşılıyor. Tüm varlıkların aynı yönde hareket etmediği bu belirsizlik ortamında, farklı yatırım araçlarına dengeli biçimde dağılmış bir portföy hem riski azaltıyor hem de kazanç potansiyelini koruyor. Ayrıca yatırım yaparken enflasyonla uyumlu düşünmek, yani sadece nominal getiriyi değil reel getiriyi de dikkate almak büyük önem taşıyor. Getiri oranları kadar, o getirinin alım gücü karşısında ne ifade ettiği yatırımın başarısını belirliyor.
Sonuç olarak, 2025 yılının ilk yarısı yatırım dünyasında kısa sürede değişen dengelerin, siyasi gelişmelerin ve küresel etkenlerin piyasaları nasıl etkileyebileceğini bir kez daha gösterdi. Bu süreçte yatırımcısını en çok sevindiren araçlar altın ve mevduat oldu; borsa ise umutla başladığı yılı şimdilik hayal kırıklığıyla sürdürüyor. Önümüzdeki dönemde piyasaların seyrini Merkez Bankası’nın faiz politikaları, iç siyasi gelişmeler ve küresel ekonomideki olası dalgalanmalar belirleyecek.
Ekonomik Veri Takvimi
07 Temmuz 2025, Pazartesi Almanya Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
07 Temmuz 2025, Pazartesi Çin Döviz/Altın Rezervleri
07 Temmuz 2025, Pazartesi Euro Bölgesi Perakende Satışlar
08 Temmuz 2025, Salı Japonya Cari İşlemler Dengesi
08 Temmuz 2025, Salı Almanya Dış Ticaret Dengesi
09 Temmuz 2025, Çarşamba Çin TÜFE (Aylık-Yıllık)
10 Temmuz 2025, Perşembe Japonya ÜFE (Aylık-Yıllık)
10 Temmuz 2025, Perşembe Türkiye Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
10 Temmuz 2025, Perşembe OECD İşsizlik Oranı
11 Temmuz 2025, Cuma İngiltere GSYH (Aylık-Yıllık)
11 Temmuz 2025, Cuma Almanya TÜFE (Aylık-Yıllık)
11 Temmuz 2025, Cuma İngiltere Sanayi Üretimi (Aylık-Yıllık)
11 Temmuz 2025, Cuma İngiltere Dış Ticaret Dengesi
11 Temmuz 2025, Cuma Türkiye Cari İşlemler Dengesi
11 Temmuz 2025, Cuma Almanya Cari İşlemler Dengesi
11 Temmuz 2025, Cuma Almanya Kredi Notu/Görünümü
Ekonomi ve Finans Sözlüğü
Hedge İşlemleri: Hedge etmek, bir yatırımın ya da ticari faaliyetin gelecekteki fiyat dalgalanmalarından doğabilecek zararlara karşı korunma yöntemidir. Bu işlemler sayesinde, kur, emtia, faiz ya da hisse senedi gibi varlıklarda oluşabilecek olumsuz fiyat değişimlerine karşı risk azaltılabilir, hatta tamamen ortadan kaldırılabilir. Amaç, belirsizlikleri sınırlayarak kârı daha öngörülebilir ve sabit hale getirmektir.
Tarh: Vergi alacağının, ilgili vergi kanunlarında belirtilen matrah ve oranlar esas alınarak vergi dairesi tarafından hesaplanması işlemidir. Bu işlemle birlikte, vergi alacağı miktar olarak belirlenmiş olur. Tarh, vergi alacağının doğmasından sonraki ilk idari aşamayı oluşturur ve genellikle beyannameye dayalı olarak gerçekleştirilir; ancak resen veya ikmalen de yapılabilir.
Hale Tok Savaşer
İletişim: [email protected]
