Obezite tedavisinde kullanılan yeni nesil ilaçların kilo yönetiminde önemli bir değişim yarattığını belirten Doç. Dr. Merve Bayram, araştırmalarda kullanılan ilaca bağlı olarak ortalama yüzde 15 ila 20 oranında kilo kaybı görüldüğünü aktardı.
Geçmişte bu düzeyde kilo kaybının daha çok obezite ameliyatlarıyla elde edildiğini ifade eden Bayram, bazı ilaçların kalp-damar hastalığı bulunan kişilerde kalp krizi ve inme gibi ciddi sağlık sorunlarının riskini azaltabildiğini gösteren araştırmalar bulunduğunu söyledi.
Ancak tedavinin bırakılmasıyla birlikte verilen kiloların yeniden alınabildiğine dikkat çeken Bayram, bilimsel araştırmalardan elde edilen sonuçları şu sözlerle değerlendirdi:
"Zayıflama iğneleri obezite tedavisinde yeni bir dönem açtı. Araştırmalarda, kullanılan ilaca bağlı olarak ortalama yüzde 15 ile 20 kilo kaybı görüldü. Geçmişte bu büyüklükte bir kayıp daha çok obezite ameliyatlarıyla görülüyordu. Geniş çaplı bir araştırmada, kalp-damar hastalığı olan kişilerde bu ilaçlardan birinin kalp krizi ve inme gibi ciddi olayların riskini de azalttığı görüldü. Ancak en çarpıcı bulgu tedavi bırakıldığında ortaya çıktı. Bir çalışmada, katılımcılar verdikleri kilonun yaklaşık üçte ikisini ilacı bıraktıktan sonraki bir yıl içinde geri aldı. Obezite, kilo verildikten sonra da uzun vadeli takip gerektiren bir hastalık. Bu nedenle daha tedaviye başlarken verilen kilonun nasıl korunacağını da konuşmak gerekiyor."
ZAYIFLAMA İĞNELERİ KAS KAYBINA NEDEN OLABİLİYOR
Zayıflama iğneleriyle gerçekleşen kilo kaybının yalnızca yağ dokusundan oluşmadığını belirten Doç. Dr. Bayram, hızlı ve yüksek oranlı kilo kayıplarında yağsız doku kaybının da önemli bir risk oluşturduğunu söyledi.
Kaybedilen ağırlığın yaklaşık yüzde 25 ila 40'ının yağsız dokudan oluşabileceğini belirten Bayram, yeterli protein alınmaması ve direnç egzersizi yapılmaması durumunda bu oranın artabileceğine dikkat çekti.
Kas kaybının yalnızca fiziksel görünümü etkilemediğini vurgulayan Bayram, dinlenme metabolik hızı, insülin duyarlılığı, kemik sağlığı ve ileri yaşlarda düşme-kırık riskinin de bu süreçten etkilenebildiğini ifade etti.
Doç. Dr. Bayram, kas kaybıyla birlikte yağ oranının yüksek kalabildiği sarkopenik obezite tablosuna da dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
"Hızlı ve yüksek orandaki kilo kayıplarında kaybedilen ağırlığın yaklaşık yüzde 25-40'ı yağsız doku olabiliyor. Direnç egzersizi ve yeterli protein alımı olmadığında bu oran artabiliyor. Kas kaybı yalnızca estetik bir mesele değil; dinlenme metabolik hızını, insülin duyarlılığını, kemik sağlığını ve ileri yaşlarda düşme ve kırık riskini doğrudan etkiliyor. En sinsi senaryo ise sarkopenik obezite. Tartıda ciddi bir düşüş görülmesine rağmen kişi hem yağlı hem de güçsüz kalabiliyor."
ZAYIFLAMA İĞNELERİ SONRASI YÜZDEKİ DEĞİŞİMİN NEDENİ NE?
Zayıflama iğneleri kullanan bazı kişilerde görülen yanak çökmesi, yüz hatlarının belirginleşmesi ve daha yaşlı bir görünümün ortaya çıkmasına da değinen Doç. Dr. Merve Bayram, bu değişimlerin yüz bölgesindeki yağ dokusunun kaybıyla ilişkili olduğunu belirtti.
Ancak hızlı kilo kaybının etkilerinin yalnızca yüz bölgesiyle sınırlı kalmadığını vurgulayan Bayram, kas kaybının uyluk ve gövde gibi bölgelerde de yaşanabileceğini söyledi.
Bayram: "Yanakların çökmesi, yüz hatlarının keskinleşmesi ve ani yaşlanmış görünümün temelinde yüz bölgesindeki yağ dokusunun kaybı bulunuyor. Ancak burada asıl mesaj şu: Vücut, kaybı yalnızca bizim istediğimiz bölgelerden gerçekleştirmiyor. Yüzde gördüğümüz şeyin bir benzeri uyluk ve gövde kaslarında da yaşanabiliyor. Oradaki değişimi ise ayna göstermiyor" dedi.
İŞTAHIN BASKILANMASI BESLENME YETERSİZLİĞİNE YOL AÇABİLİYOR
Zayıflama iğnelerinin iştah üzerindeki etkisinin günlük besin ve sıvı alımını önemli ölçüde değiştirebildiğini belirten Doç. Dr. Bayram, özellikle protein, vitamin ve mineral eksikliklerine karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
İlaç kullanımıyla günlük enerji alımının 500 ila 1000 kalori azalabildiğini ifade eden Bayram, bu durumun yalnızca kalori miktarını değil, besin çeşitliliğini ve besin ögesi alımını da etkileyebildiğini kaydetti.
İştahı azalan kişilerin et, kuru baklagil ve sebze gibi besinleri tüketmekte zorlanabildiğini belirten Bayram, birkaç lokmayla geçirilen günlerin yeterli protein alımını güçleştirdiğini ve uzun vadede kas kütlesinin korunmasını zorlaştırdığını ifade etti.
Doç. Dr. Bayram. "Bu ilaçlarla günlük enerji alımı 500 ila bin kalori azalabiliyor. Ancak azalan yalnızca kalori değil, besin çeşitliliği ve besin ögesi alımı da olabiliyor. İştahı azalan bir kişi et, kuru baklagil ve sebze gibi besinleri tüketmekte zorlanabiliyor. Gününü birkaç lokmayla geçirdiğinde yeterli protein almak güçleşiyor. Bu durum haftalarca devam ederse kilo verirken kas kütlesini ve gücü korumak da zorlaşıyor. Tartıda eksilen kiloyu görüyoruz ancak o kilonun ne kadarının yağdan, ne kadarının kastan gittiğini tartı bize söylemiyor" dedi.
HIZLI KİLO KAYBI SAFRA TAŞI RİSKİNİ ARTIRABİLİYOR
Porsiyonların küçülmesiyle birlikte demir, B12 vitamini, folat, kalsiyum ve lif alımının yetersiz kalabileceğini belirten Doç. Dr. Bayram, hızlı kilo kaybının safra taşı riskini de artırabildiğini söyledi.
Halsizlik ve saç dökülmesi gibi şikâyetlerin olası beslenme eksiklikleri açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Bayram, tedavi sürecinde ortaya çıkabilen sindirim sistemi sorunlarına da dikkat çekti.
Özellikle doz artırımı dönemlerinde bulantı, kusma, kabızlık ve karın ağrısı görülebildiğini belirten Bayram, bulantının yemek yemeyi zorlaştırabildiğini, kusmanın ise sıvı kaybına neden olabildiğini kaydetti.
Tekrarlayan kusma nedeniyle su içemeyen veya şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı yaşayan kişilerin gecikmeden tıbbi yardım alması gerektiğini vurguladı.
İLAÇ BIRAKILDIĞINDA İŞTAH ARTARKEN METABOLİZMA YAVAŞLAMIŞ OLABİLİR
Uzun süre çok düşük kalorili beslenmenin metabolizma üzerindeki etkilerini değerlendiren Doç. Dr. Merve Bayram, vücudun enerji kısıtlamasına karşı bazı uyum mekanizmaları geliştirdiğini söyledi.
Bu süreçte yağsız doku kaybının yaşanabildiğini, dinlenme metabolik hızının beklenenden daha fazla düşebildiğini ve hormonal değişikliklerin ortaya çıkabildiğini belirten Bayram, bu durumu adaptif termogenez olarak tanımladı.
İlaç bırakıldığında iştahın yeniden artmasına karşın metabolik hızın ve kas kütlesinin azalmış olabileceğine dikkat çeken Bayram, bunun verilen kiloların geri alınmasını kolaylaştırabileceğini ifade etti.
Doç. Dr. Bayram: "Enerji alımı uzun süre çok düşük kaldığında vücut buna uyum sağlıyor. Yağsız doku azalabiliyor, dinlenme metabolik hızı beklenenin ötesinde düşebiliyor ve hormonal değişiklikler ortaya çıkabiliyor. Buna adaptif termogenez diyoruz. İlaç bırakıldığında ise çift yönlü bir sorunla karşılaşılabiliyor: İştah geri dönerken metabolik hız düşmüş, kas kütlesi azalmış olabiliyor. Bu durumda kişi verdiği kiloları geri alırken daha olumsuz bir vücut kompozisyonuyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu nedenle iştah azalmış olsa bile yeterli protein içeren, kişinin tolere edebileceği planlı bir beslenme düzeni büyük önem taşıyor" diye konuştu.
ZAYIFLAMA İĞNELERİ YEME DAVRANIŞLARINI DA ETKİLEYEBİLİYOR
Zayıflama iğnelerinin etkilerinin yalnızca fiziksel değişimlerle sınırlı olmadığını belirten Doç. Dr. Bayram, tedavinin psikolojik boyutunun da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Özellikle kilo kaygısı yüksek kişilerde yeme davranışlarının yakından takip edilmesinin önemine dikkat çeken Bayram, iştahın ilaçla baskılanmasının bazı bireylerde aşırı kısıtlama, öğün atlamayı başarı olarak görme ve açlık-tokluk sinyallerine güvenin azalması gibi davranışlara neden olabileceğini ifade etti.
İlaç bırakıldıktan sonra iştahın yeniden artmasıyla tıkınırcasına yeme ve kontrol kaybı yaşanabileceğini belirten Bayram, özellikle ergenler ve genç kadınlarda bu riskin değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Doç. Dr. Bayram: "İştahın ilaçla baskılanması, bazı bireylerde aşırı kısıtlama, öğün atlamayı başarı olarak görme ve açlık-tokluk sinyallerine güvenin kaybolması gibi davranışları tetikleyebiliyor. İlaç bırakıldığında iştahın yeniden artmasıyla birlikte tıkınırcasına yeme ve kontrol kaybı da görülebiliyor. Özellikle ergenler ve genç kadınlarda bu riskin değerlendirilmesi önemli. Bu nedenle tedavi öncesinde yeme bozukluğu açısından tarama yapılmalı ve süreç boyunca yeme davranışları izlenmeli" dedi.
"İLAÇ İŞTAHI AZALTIR AMA NE YİYECEĞİMİZİ BELİRLEMEZ"
Zayıflama iğnelerinin tek başına kalıcı kilo kontrolü sağlamadığını vurgulayan Doç. Dr. Merve Bayram, tedavi sürecinde diyetisyen desteğinin önemine dikkat çekti.
Araştırmalarda elde edilen kilo kayıplarının beslenme ve fiziksel aktivite desteğiyle birlikte yürütülen programlarda görüldüğünü belirten Bayram, yeterli protein alımının kas kütlesini korumak açısından önemli olduğunu söyledi.
Bulantı yaşayan kişilerde öğünlerin tüketilebilecek şekilde düzenlenmesi, kabızlık durumunda ise su ve lif alımının değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Bayram, günlük yaşama uyum sağlayan sürdürülebilir bir beslenme planının oluşturulmasını önerdi.
Kilo koruma planının hedef kiloya ulaşıldıktan sonra değil, tedavinin başlangıcında hazırlanması gerektiğini belirten Bayram: "İlaç iştahı azaltır ama ne yiyeceğimizi belirlemez. Araştırmalarda gördüğümüz etkileyici kilo kayıpları, ilacın beslenme ve fiziksel aktivite desteğiyle birlikte kullanıldığı programlarda elde edildi. Porsiyonlar küçüldüğünde yeterli protein almak, kası korumak için önemli. Bulantı varsa öğünleri kişinin tüketebileceği şekilde düzenlemek, kabızlık varsa su ve lif alımını değerlendirmek gerekiyor. Bir yandan da kişinin günlük hayatına uyum sağlayan, sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturulmalı. Kilo koruma planı, hedef kiloya ulaşıldığı gün değil, tedavinin başlangıcında yapılmalı" dedi.
ZAYIFLAMA İĞNESİ KULLANANLARA BESLENME VE EGZERSİZ UYARISI
Zayıflama iğnesi kullanmayı düşünen veya tedaviye devam eden kişilerin öncelikle hekim değerlendirmesinden geçmesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Bayram, ilk günden itibaren diyetisyen takibinin de önem taşıdığını vurguladı.
Öğünlerde yeterli protein kaynaklarına yer verilmesi, düzenli sıvı tüketimi, lif alımının desteklenmesi ve kasları çalıştıran egzersizlerin günlük yaşama dahil edilmesi gerektiğini ifade eden Bayram, tedavide asıl hedefin yalnızca kilo vermek olmadığını söyledi.
Doç. Dr. Merve Bayram: "Zayıflama iğneleri obezite tedavisinde güçlü bir araçtır. Ancak önemli olan yalnızca kaç kilo verildiği değil, bu kilonun nasıl verildiği ve sonrasında nasıl korunduğudur. Ağırlık kaybının kalitesini ve kalıcılığını belirleyen en önemli unsurlardan biri, ilaç tedavisine eşlik eden doğru beslenme yaklaşımıdır" dedi.
