Medicana Bahçelievler Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Bölümü'nden Doç. Dr. Burak Orhan Boran, bebeklerin kafatasının ilk aylarda oldukça esnek olduğunu belirterek, uzun süre aynı pozisyonda ve sırtüstü yatırılmanın kafa şeklinde düzleşmeye neden olabileceğini bildirdi. Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Doç. Dr. Boran, bebeklerin kafa yapısının da vücudun diğer bölümleri gibi büyük ölçüde genetik özelliklerden etkilendiğini aktardı. Boran, bu nedenle her bebeğin kafasının tamamen yuvarlak olmasının gerekmediğini belirterek, bazı kafa şekil bozukluklarının yalnızca genetik özelliklerle açıklanamayacağını ifade etti.
KAFA ŞEKLİNİ GENETİK ÖZELLİKLER DE BELİRLİYOR
Doç. Dr. Boran, anne ve babanın kafa yapısının bebeğin kafa şeklinde belirleyici olabileceğine dikkati çekerek, özellikle kranyosinostoz açısından dikkatli olunması gerektiğini belirtti. Boran, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Anne ve babanın kafa yapısı, bebeğin kafa şeklinde belirleyici olabilir. Ancak bazı durumlarda, kafa şekli bozukluğu, yalnızca genetik özelliklerle açıklanamaz. Bu nedenle özellikle kranyosinostoz, yani kafa şekil bozukluğu açısından dikkatli olunması gerekir" ifadelerini kullandı. Bebeklerin kafatasının doğumda erişkinlerde olduğu gibi tek parça ve sert bir kemik yapıdan oluşmadığını belirten Boran, kafatasını oluşturan kemikler arasında sütür adı verilen birleşim bölgelerinin bulunduğunu aktardı.
BÜYÜMEYE OLANAK SAĞLIYOR
Boran, sütürlerin bebeğin beyni büyürken kafatasının da büyümesine imkan sağladığını belirterek, normal gelişim sürecinde bu bölgelerin zaman içerisinde kapandığını kaydetti. Boran, "Bebeklerin kafatasını oluşturan kemikler arasında 'sütür' adı verilen birleşim bölgeleri bulunur. Bu yapılar, bebeğin beyni büyürken kafatasının da büyümesine olanak sağlar. Normal gelişim sürecinde bu bölgeler zaman içerisinde kapanır. Ancak bu bölgelerden birinin normalden önce kapanması durumunda, o bölgede kafatasının büyümesi kısıtlanırken, diğer bölgelerde büyüme devam eder. Bunun sonucunda da bebeğin kafa şekli zaman içerisinde belirgin biçimde bozulabilir. Bu duruma kranyosinostoz adı verilir.” diye konuştu. Kafatasındaki birleşim bölgelerinden birinin normalden önce kapanmasıyla ortaya çıkan kranyosinostozun, kafatasının büyüme biçimini etkileyebildiği belirtildi.
ERKEN DEĞERLENDİRME TEDAVİ SÜRECİNDE ÖNEM TAŞIYOR
Doç. Dr. Boran, kranyosinostozun her vakada beyin gelişimini olumsuz etkilemediğini ancak bazı durumlarda kafa içindeki basıncın artmasına ve nörolojik problemlere yol açabileceğini ifade etderek, "Özellikle ilerleyici ve belirgin kafa şekil bozukluklarında erken değerlendirme önemli. Çünkü erken tanı, uygun tedavinin planlanması açısından kritik rol oynar. Tedavi ise hastalığın tipine, bebeğin yaşına ve erken kapanan kafatası birleşme hattına göre değişebilir. Uygun hastalarda cerrahi tedaviyle erken kapanan bu birleşme hattının düzeltilmesi ve kafatasının normal büyümesine olanak sağlanması, mümkün olabilir" dedi. Tedavinin hastalığın türüne, bebeğin yaşına ve erken kapanan kafatası birleşme hattına göre değişebildiğini belirten Boran, uygun hastalarda cerrahi tedaviyle erken kapanan birleşme hattının düzeltilmesinin ve kafatasının normal büyümesine imkan sağlanmasının mümkün olabileceğini aktardı.
FARKLI NEDENLERLE ORTAYA ÇIKIYOR
Boran, bebeklerde görülen kafa şekil bozukluklarının önemli bir bölümünün genellikle daha basit nedenlerle ortaya çıkan pozisyonel kafa şekil bozukluklarından kaynaklandığını belirtti. Özellikle bebeğin uzun süre aynı pozisyonda yatırılmasının kafatasının arka bölümünde düzleşmeye neden olabileceğini anlatan Boran, ilk aylarda kafatasının oldukça esnek olmasının bu durumun ortaya çıkmasında etkili olduğunu kaydetti. Boran, "Sürekli aynı bölgenin yatağa temas etmesi, o bölgede basıya bağlı düzleşmeye neden olabilir. Bu durum sütürlerin erken kapanmasıyla aynı şey değil ve çoğu zaman pozisyon değişiklikleriyle önlenebilir veya azaltılabilir." diye konuştu. Buna göre pozisyona bağlı düzleşmenin, sütürlerin erken kapanmasıyla aynı durum olmadığı ve çoğu zaman bebeğin pozisyonunun değiştirilmesiyle önlenebildiği veya azaltılabildiği belirtildi.
BEBEĞİN UYKU POZİSYONA DİKKAT
Doç. Dr. Boran, pozisyona bağlı kafa şekil bozukluklarının önlenmesine yönelik ebeveynlere de önerilerde bulundu. Bebeğin güvenli uyku kurallarına uygun biçimde sırtüstü yatırılmasının sürdürülmesi gerektiğini belirten Boran, başın baktığı yönün değiştirilebileceğini ifade ederek, "Bebeğin güvenli uyku kurallarına uygun şekilde sırtüstü yatırılması sürdürülürken, başının baktığı yön değiştirilebilir. Güvenli olduğu sürece ve bir yetişkin gözetiminde, bebeğin hareket etmesine ve farklı pozisyonlarda zaman geçirmesine olanak sağlayın. Bebeği kucakta daha dik pozisyonda tutmak veya uygun taşıma yöntemlerinden yararlanmak, uzun süreli basıyı azaltmaya yardımcı olabilir." dedi. Boran, güvenli olduğu ve bir yetişkin tarafından gözetildiği sürece bebeğin hareket etmesine ve farklı pozisyonlarda zaman geçirmesine imkan tanınmasının önemine işaret etti. Bebeğin kucakta daha dik pozisyonda tutulmasının veya uygun taşıma yöntemlerinden yararlanılmasının da uzun süreli basıyı azaltmaya yardımcı olabileceğini bildirdi.
KAFA ŞEKLİNDEKİ BELİRGİN DEĞİŞİKLİKLERE BAKIN
Ebeveynlerin bebeğin kafa şekliyle ilgili endişe yaşamasının son derece doğal olduğunu belirten Boran, yaş ilerledikçe kafa şeklindeki değişimin daha belirgin hale gelmesi, başın bir tarafında belirgin düzleşme görülmesi veya kafa yapısında endişe verici bir farklılık fark edilmesi halinde uzman değerlendirmesine başvurulması gerektiğini ifade ederek, "Bebeğin kafa şeklinin yaşı ilerledikçe daha da belirgin biçimde değiştiğini düşünüyorsanız, başın bir tarafında belirgin düzleşme varsa veya kafa yapısında sizi endişelendiren bir farklılık gözlemliyorsanız, bunu kendi başınıza değerlendirmek yerine çocuk beyin ve sinir cerrahisi konusunda deneyimli bir uzmana başvurmanız en doğru yaklaşım olacaktır. Çoğu durumda önemli bir sorun saptanmasa da, nadir görülen ancak erken tanı ve tedavi gerektiren durumların gözden kaçırılmaması açısından uzman değerlendirmesi önem taşır." diye aktardı.
