5/01/2026 tarihinde TÜİK açıklamasıyla işçi/esnaf emeklisi için 2026 yılı için ilk altı aylık enflasyona karşı yüzde 12,19, memur emeklileri için ise yüzde 18,60 oranında zam hayata geçmesi planlandı.

Buna karşın çarşı-pazar da gıda ve diğer kalemlerde artış oranı karşısında çetin kış şartlarında zorunlu giderler kaleminde olan ısınma, aydınlanma ve haberleşme alanında artışlar karşısında emekliler alt sınır olarak 2019 yılında hayata geçen 5510/Ek Madde 19 ile tamamlayıcı emekli aylık düzenlemesine etki edecek oranların tartışması gündemde yer buldu.

TARTIŞMA ALEVLENDİ!

Emekliler geçim standartlarını primli sistemde ödedikleri sosyal güvenceyle hayatta kalabilirler. Günümüzde emeklilerin alım gücü her geçen gün erimeye devam ediyor. Huzurevlerinde bile kalabilecek maddi anlamda emekli aylığına sahip değiller, sağlık harcamalarını karşılayacak maddi güçleri yok, temel gıda maddelerine ulaşımda zorluk yaşıyorlar, kendi evleri olsa da kış aylarında ısınma giderleri pahalı olduğu için bu maliyeti karşılayamıyorlar.

Ucuz otel odaları bulmaları halinde oralarda yaşayacakları ''Emekli Otel'' odalarını tercih eder hale geldiler.

Akşama doğru pazar atıklarını, ısınmak için belediyelerin ucuz kafelerini, büyükşehirlerde metro istasyonu ve banliyö trenlerini, hastanelerin bekleme yerlerini, evlerde hazırladıkları termoslarda çaylarını içmeyi, kent lokantalarında ucuz yemek ya da aşevlerinden yemek beklentileriyle emekli maaşları olsa da açlık sınırını ikame edecek bir yaşamla karşı karşıya kalmışlar. Kış ayı bitsin yaz gelsin diye günleri iple çekerken, yaz ayı gelince sahile ya da tatil yörelerine gitme niyetleri yok, en azından ısınma ve enerji anlamında elektrik tasarrufu, parklarda ve sahil kenarında banklarda oturma.

Balık tutma sevdaları ise hem gıda anlamı hem de geçim anlamında satış hedefleri arasında olsa da, deniz ne verirse ona da şükretmeyi öğrenmişler.

SİSTEM KAVRAMI KALMADI!

Emekli zamları yasal düzenleme ile hayata geçer, alt sınır aylıkları da bu düzenleme kapsamında olup,sistemin bozulmasıyla 5510 sayılı Kanunda ''Ek Madde:19'' icat edilmesi emeklinin kompanse edilen yeni bir ilave ödeme sistemine geçildi. Bu sistem aslında sorgulanmadı Hazine bir nevi primsiz ödeme mantığında''Sosyal Yardım ''gibi belirlenen sınır altına kalanlara''izah edilemeyen kök aylığa'' etki edecek ödeme sistemi yaygınlaştırıldı.

Sistemin topal ördek olmasından dolayı müdahale edilmesi, TBMM kanun düzenlemesi 2019 bu yana uygulamaya geçti. Sistem bu şekli ile sürdürülebilirliği kalmadığı gibi, SGK aktüer ya dengeleri de bozma eğrisi yükseliyor.
Ek Madde 19 icat edilmesiyle primli ödeme de gün/matrah kazanç ikilemi de çözülüyor ve önemsiz hale geliyor.

a.)Aylık Bağlama Oranları,
b.)Türkiye de Gelişme Hızı,
c.)Enflasyon,
d.)Prim günü,
e.)Prim Miktarı

anlamsız ve değersiz kavramlar haline geliyor.

Birçok emekli 3600-5400-7200-9000 ve üstünde prim ödeyen, matrahlarını 4 ila 7,5 katı ödeyenler şimdilerde 12,19 size zam, diğerlerine 20 bin TL alt sınır aylığı denildiğinde ödeyenle ödemeyenin ödül/ceza mekanizmasını meydanlara taşımaya başladı.

ORTALAMA EMEKLİ AYLIĞI SIR MI?

Günümüzde ortalama emekli aylığı net olarak bilinmiyor,sır gibi kurumlar tarafından saklanıyor. Ortalama emekli aylığı farklı kurumlardan emekli olanlar açısından alt sınır aylıklarında popülist yaklaşımla belirlemeler emekliler arasında huzursuz sendromlar yaşatıyor.
Yapılacak düzenleme hakkaniyet çerçevesinde ele alınmalıdır.

a.)Asgari ücrete yüzde 27,
b.)Memur emeklisine yüzde 18,60,
c.)Kıdem Tazminatına yüzde 20,45
d.)İşçi/esnaf emeklisine 20 bin TL üstüne yüzde 12,19
e.)Alt sınır aylığına yüzde 18,47 zam düzenlemesi adaletli bir sistemin olmadığı anlamına gelir.

Primine sahip çıkanlar, alt sınır aylığının 3.4.5.6.7.8 katından fazla emekli aylığı alanlar 20 bin TL aylık karşısında korunmadı haksızlığa uğradı.
''Ne ka ekmek, o ka köfte'', bu deyimin sözlük karşılığı ''emeğin kadar karşılığını alırsın'' o zaman düşük primler karşılığında düşük maaş, yüksek primler karşılığında yüksek emekli aylıkları olarak dikkat çekilerek, primlerine sahip çık denilmiş, sonuç ise şimdi bu tezin çürüdüğü yönünde. EK Madde 19 ile taçlandırma işlemi hayata alınmasıdır.

20 BİN ALT SINIR AYLIĞI

Sigortalı primine sahiplenmemiş, işvereni bunu kullanmış, kamu maliyesi zarar etmiş, Ek Madde 19 ile bu sigortalılara kaymaklı ekmek kadayıfı ikramı. Diğer sigortalı ise primi ve günlerine sahiplendiği gibi, işvereni de bu özeni göstermiş, kamu maliyesi kazanmış, ona ise kaymaklı ekmek kadayıfı sana zararlı sen diyet yap denilen bir emekli aylığı zam mı reva görmek ne kadar hakkaniyetli.

Emeklilere yapılması düşünülen düzenleme de bu hikaye saklı gibi görünüyor.