Çalışma hayatında iş sözleşmesi türü anlamında belirsiz olması durumunda iş sözleşmesinin sonlandırılmasında bildirim yapılmasına ''ihbar'' , süre tanınması ''önel'' ifade edilir.
Önel ve ihbar kavramları emeklilik, evlilik gibi nedenlerde öne sürülmez,işçi haklı nedenle iş akdi fesihleri,işverenin haklı nedenle iş akdi fesihlerinde öneller kullanılmaz.
Genelde bildirimli fesihlerde işçi ve işveren tarafı yasal sürelerde ihbar sürelerini kullanır.
4857/17. maddesinde süreler belirlenmiş olup, bireysel ya da toplu iş sözleşmeleriyle bu süreler artırılır.
Yargıda üst tavan olmamasına rağmen yerleşik içtihat kararlarıyla kötü niyet tazminatı tarafından belirlenen 32 haftayı ihbar sürelerinin aşılmamasına dikkat edilir.
Bu durumda ihbar tazminatı talebi işçi/işveren tarafından öne sürülebilen bir maddi alacaktır.
İHBAR SÜRELERİ
4857/17 Maddesine çalışma sürelerine göre;
6 aydan az çalışan 2 hafta,
6 ay ila 1,5 yıl çalışan 4 hafta,
1,5 yıl ila 3 yıl çalışan 6 hafta,
3 yıl ve üstü çalışan 8 hafta sürede ihbar önelleri kullanılır.
Hafta esasında ''yedi'' gün dikkate alınır.
İhbar ücretleri ''çıplak ücret'' değil,''giydirilmiş ücret'' dikkate alınarak hesaplama esası vardır, ihbar ücretinden ''SGK primi kesilmez'',''Gelir Vergisi ve Damga Vergisi'' kesintisi uygulanır.
Bölünmezlik ilkesi ile sıkı sıkıya bağlıdır: Bütünlük ilkesi ağır bastığından dolayı bölünemez bir hukuki doktrindir.
a.Kesintiye uğramaz
b.İhbar süresi (yıllık izin/istirahat süreleri/ücretsiz izin/mazeret izinleri) iç içe girmez
c.İhbar süresinin bir kısmının kullandırılması, diğer kısmının kullandırılmaması (örnek 8 hafta içinde 2 hafta kullandırılması,kalan süre 6 haftanın parasının peşin ödenmesi gibi)
Bu şekilde hatalı davranışlar bütünlük ilkesine aykırı olup ihbar önelinin tamamını ödemek zorunda bırakır. Yargıtay 9.HD bu konuda netlikle ilke kararı bu sürenin tam kullandırılması, kullandırılmadığı taktirde tüm süre olarak dikkate alınacağını işaret ediyor. Bölünmüş ihbar öneli karşısında ihbar önelinin tamamını ödeme riski ile karşı karşıya kalınır.
Kısmi ihbar ödenmez bölünemezlik ilkesi ile taban tabana zıttır: İhbar tazminatının tamamının ödenmesi ilkesi her zaman geçerli bir koşuldur.İhbar süresinin bölünerek uygulanmaz,1 gün kala bile ihbar süresinin kullandırılmaması durumunda tamamını ödeme riski ile taraflar karşı karşıya kalacaktır.
İhbar öneli kullanılırken sağlık raporu alınması: İhbar süreleri İş Sözleşmeleri ve Toplu İş Sözleşmeleri artırılır, Yasal mevzuat belirtilen sürelerin altına çekilemez. İhbar öneli bütün olarak ele alınır, kesinti ve bölüntü uygulanmaz. Özünde bölünmezlik ilkesi vardır. Bölünmesi halinde ihbar öneli geçersiz sayılır.
Rapor alınması durumunda: İster işçi ister işveren tarafından ihbar öneli verilmek suretiyle fesih bildirimi esnasında ihbar öneli verilen işçi hastalanır ve rapor alması halinde ihbar öneli süresi rapor süresi kadar uzayacaktır. İhbar önelinde bu durum bölünmezlik ilkesi ile açıklanabilir.
Örnek:
A işçisi 10 yıllık kıdemi olduğundan 56 gün ihbar öneli kullanırken, 20 gün istirahat alması halinde bu süre 20 gün kadar uzar.