Yorgunluk, halsizlik, baş dönmesi ve sürekli üşüme… Günlük hayatın sıradan şikâyetleri gibi görünen bu belirtiler, aslında vücudumuzun kansızlık alarmı olabilir. Erken fark edilmediğinde yaşam kalitesini düşüren kansızlık, doğru beslenme ve zamanında tedaviyle kontrol altına alınabilir.
Sağlıklı bir yaşamın temel taşlarından biri, kan değerlerimizin dengede olmasıdır. Ancak çoğu zaman önemsemediğimiz halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi ya da sabahları yataktan yorgun kalkma gibi şikâyetler, vücudumuzun verdiği önemli bir mesaj olabilir. Halk arasında kansızlık olarak bilinen anemi, işte bu noktada karşımıza çıkıyor.
Peki, kansızlık nedir ve nasıl oluşur? En basit tanımıyla kansızlık, kandaki hemoglobin düzeyinin yaşa ve cinsiyete göre olması gereken seviyenin altına düşmesidir. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijeni akciğerlerden vücudun diğer dokularına taşıyan proteindir. Bu değer düştüğünde organlar ve dokular yeterince oksijen alamaz. Bunun sonucunda vücudumuz normal işleyişini sürdürmekte zorlanır.
Kansızlığın en yaygın nedenlerinden biri demir eksikliğidir. Bunun yanında B12 vitamini ve folik asit eksikliği, yetersiz ve dengesiz beslenme, kan kaybı, bazı kronik hastalıklar ve bağırsaklardan besin emiliminin bozulması da kansızlığa yol açabilir. Özellikle kadınlarda yoğun adet kanamaları, demir eksikliğinin önemli nedenleri arasında yer alır. İleri yaşlarda ise kansızlığın altında yatan başka hastalıkların araştırılması gerekir.
Belirtilerine gelince… Sürekli yorgunluk, halsizlik, soluk cilt, çarpıntı, nefes darlığı, baş ağrısı, baş dönmesi, konsantrasyon güçlüğü ve el ayaklarda üşüme en sık karşılaşılan işaretlerdir. Bazı kişilerde saç dökülmesi, tırnak kırılması ve huzursuz bacak şikâyetleri de görülebilir. Ancak unutulmamalıdır ki kansızlık bazen hiçbir belirti vermeden de ilerleyebilir.
Peki, kansızlığa karşı nasıl korunmalıyız? Öncelikle soframızda demir açısından zengin besinlere yer vermeliyiz. Kırmızı et, yumurta, balık, kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, tahin ve kuru meyveler bu açıdan önemlidir. C vitamini demir emilimini artırdığı için limon, portakal, mandalina, biber ve domates gibi besinleri öğünlerimize eklemeliyiz. Çay ve kahveyi ise özellikle demir içeren öğünlerle birlikte tüketmekten kaçınmalı, öğün sonrasına bırakmalıyız.
Bununla birlikte B12 için yumurta, süt ürünleri, balık ve et; folat için yeşil sebzeler ve baklagiller tüketmek de dengeli beslenmenin önemli parçalarıdır.
Elbette yalnızca beslenmeye dikkat etmek her zaman yeterli değildir. Kansızlıktan şüphelenildiğinde tam kan sayımı, ferritin ve gerekli görülen diğer kan testleriyle neden araştırılmalıdır. Demir veya vitamin takviyeleri doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.
Unutmayalım; kansızlık kader değil, ihmal edilmemesi gereken bir sağlık sorunudur. Vücudumuzun verdiği sinyalleri dinlemek, düzenli kontrollerimizi yaptırmak ve doğru beslenmek sağlığımızı korumanın en önemli adımlarıdır. Çünkü sağlıklı bir hayat, bazen kanımızdaki küçücük bir değeri önemsemekle başlar.