Otomotivde ihracat adedi düşüyor, iç talep daralıyor. AB’nin “Made in EU” tasarısı işi zıvanadan çıkaracak boyuta taşıyor. Sektörün Ankara’ya çağrısı sert. “Otomotiv sanayisini derhal yoğun bakıma alın!”

Otomotiv sanayisinde alarm zilleri çalıyor! İlk on ayda iç pazar yüzde 15 daraldı, otomobil ihracatı adet bazında yüzde 25 düştü. Yan sanayi diken üstünde. Brüksel’in ‘Made in EU’ taslağı yeni model yatırımlarını tehdit ederken, EGOD Başkanlar Kurulu Başkanı Mehmet Torun Ankara’ya seslendi. “Feryat ve isyan sesleri yükselmeden harekete geçin.”

SEKTÖRDE DARALMA

Ortaya çıkan verilerin sektörde ciddi bir daralmanın olduğunu ortaya koyduğunu vurgulayan Ege Otomotiv Derneği Başkanlar Kurulu Başkanı Mehmet Torun, “Yılın ilk on ayında otomotiv ihracat geliri yüzde 3 artarak 35,2 milyar dolara ulaştı. Aynı dönemde ihraç edilen araç sayısı yüzde 9, toplam üretim yüzde 6 geriledi. En sert daralma otomobilde yaşandı. Üretim yüzde 17, ihracat adet bazında yüzde 25 düştü. Ekim performansının son beş yılın ekim ayı ortalamasının altında kalması, daralmanın son aya da yansıdığını gösteriyor.

Ticari araçta üretimin yüzde 12, ihracatın adet bazında yüzde 11 artması sektörün bu alandaki gücünü ortaya koyuyor. İç pazar ise yüzde 15 küçüldü. Satılan her 100 otomobilin 35’i, her 100 hafif ticari aracın 24’ü Türkiye’de üretildi. Bu oranlar, yerli üretimin iç pazardaki payını artırma ihtiyacını ortaya koyuyor. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği ODMD’ye göre Ekim 2026’da toplam otomobil ve hafif ticari araç satışı 80 bin 334 adet oldu ve beş yıllık ekim ortalamasının yüzde 8 altında kaldı” dedi.

KATILIM HIZI YAVAŞLADI

Trafiğe çıkan araç sayısındaki keskin düşüşün altını çizen Başkan Torun, “Yılın ilk on ayında 1 milyon 633 bin 858 taşıt trafiğe kaydedildi. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,7’lik düşüş, yaklaşık 304 bin daha az taşıtın trafiğe katılması anlamına geliyor. Buna rağmen ilk on ayda ayda ortalama 163 binin üzerinde yeni taşıt kaydı yapıldı. Sektör açısından bu tablo, trafiğe katılım hızının yavaşladığını, araç parkının ise büyümeye devam ettiğini gösteriyor.

Otomotiv 1-1

Aynı dönemde trafikten kaydı silinen taşıt sayısı yüzde 25,9 artarak 55 bin 184’e ulaştı. Her 100 yeni kayda karşılık yaklaşık üç taşıtın kaydı silindi. Böylece trafikteki toplam taşıt sayısı on ayda net 1 milyon 578 bin 674 arttı. Bu fark, kayıt silmelerindeki artışa rağmen araç parkının neden büyümeye devam ettiğini açıkça ortaya koyuyor” diye konuştu.

ALARM SİRENİ DUYULSUN

Gerek üretim alanındaki gerekse trafiğe çıkan araç sayılarındaki verilerin aslında bir alarm niteliğinde olduğunu belirten Başkan Torun, “Yerli yan sanayi üreticileri olarak siparişlerimizi, tahsilat sürelerimizi ve nakit akışımızı bugün masaya yatırmak zorundayız. Sektör örgütleri olarak hangi işletmenin hangi desteğe ne zaman ihtiyaç duyduğunu hızla belirleyip ilgili bakanlıkları açıkça uyarmalıyız. Atölyede ödeme günü geldiğinde iyi niyet açıklamasıyla maaş ödenmez.

Sanayi ve Teknoloji, Ticaret, Hazine ve Maliye bakanlıklarına sesleniyoruz. Feryat ve isyan sesleri yükselmeden harekete geçin. Finansmana erişimi kolaylaştıracak somut adımları ve uygulama takvimini hemen açıklayın. Siparişi kesilen tedarikçi, vadesi gelen borcu için sizin toplantı takviminizi bekleyemez. Bir vardiya kapandıktan sonra destek açıklamak, o vardiyayı geri getirmez. Alarm bugün çalıyor. Bugün önlem almayanlar yarın kaybedilen her işin hesabını versin” şeklinde konuştu.

HESABINI KİM VERECEK!

Made in EU’ya itiraz edilmesi gerektiğini belirten Başkan Torun, ““Made in EU” düzenlemesinin kesinleşme tarihi henüz açıklanmadı.Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi aynı metni kabul ettiğinde kesinleşecek.Avrupa Birliği’nin ‘Made in EU’ taslağındaki AB içinde montaj şartı, Türkiye’de üretilen araçları belirli kamu ihalelerinin ve teşviklerin dışında bırakabilir. Türk parçalarının menşe hesabında tanınması, Türkiye’de monte edilen aracın önündeki engeli kaldırmıyor. Gümrük Birliği’nin gerektirdiği standartlara yıllardır yatırım yapan sanayicimize şimdi ‘Montajı burada yap, yoksa teşvikten yararlanamazsın’ denmesini kabul etmiyoruz.

Bu şart aşılmazsa Avrupa’daki alıcılar siparişlerini, üreticiler de yeni model yatırımlarını AB içindeki fabrikalara kaydırabilir. Bir modelin Türkiye’ye verilmemesi, yüzlerce yerli tedarikçinin yıllarca beklediği siparişleri tehlikeye atar. Bunun bedeli fabrikada kapanan vardiya, atölyede duran tezgah ve işini kaybeden usta olur.

Ticaret ve Sanayi ve Teknoloji bakanlıklarına çağrımız açık. Taslak kesinleşmeden Brüksel’de montaj şartına itiraz edin. Türkiye’de üretilen araçların da ilgili ihalelere ve teşviklere eşit koşullarda erişmesini nihai metne yazdırın. Üreticilerimiz de hangi modelin, siparişin ve yatırımın risk altında olduğunu bugünden ortaya koysun. Yatırım kararı başka ülkeye gittikten sonra yapılan açıklamanın fabrikaya faydası yok. Bu mücadele bugün verilir. Yarın kaybedilen siparişin hesabını kim verecek?” şeklinde konuştu.

KAZANCIN ANAHTARI PATENT

Yerli otomotiv sektörünün şapkasını önüne koyarak bir kez daha düşünmesi gerektiğinin altını çizen Başkan Torun, “Sanayi Devrimi iki asrı aşkın süre önce başladı. Bugünün gelişmiş ekonomileri fabrikalarını kurup üretim güçlerini büyütürken Türkiye sanayi toplumuna daha geç geçti. Bilgi toplumuna geçişte de aynı gecikmeyi yaşadık. Yapay zeka çağında ise geçmişin üstünlüğü kimseye garanti vermiyor. Gelişmiş ülkeler bile teknolojiyi üretime uyarlamakta geç kalabiliyor. Türkiye’nin önünde bu kez teknolojiyi yakalama ve ona yön verme fırsatı var.

Dünya çapında talep gören birçok marka, üretiminin bir bölümünü gelişmekte olan ülkelerde fason yaptırıyor. Tasarım, kritik teknoloji patentleri ve marka hakları merkezde kalıyor. Fabrika imalat bedelini alırken, marka sahibi lisans geliri ve satış karından pay alıyor. Aynı üründen kimin ne kazandığını, o ürünün içindeki teknolojiye kimin sahip olduğu belirliyor.

Türk otomotiv sanayisi şapkasını önüne koymalı. Fason üretimde ve ağır sanayi ürünlerinde hacmi büyüterek bir yere kadar gideriz. Üretim hatlarında otomasyona ağırlık vermeli, mühendislik gücümüzü batarya yönetimi, güç elektroniği ve araç yazılımına yöneltmeliyiz. Geliştirdiğimiz teknolojilerin patentini alıp bunları seri üretime taşımalı, lisans gelirini de Türkiye’de tutmalıyız.

Sektör olarak kendimize şu soruyu sormalıyız. Ürettiğimiz araç sayısı artarken, o araçlarda bize ait kaç teknoloji kullanılıyor? Yeni yatırımları değerlendirirken ihracat adedinin yanında kendi patentlerimizin kaç modelde kullanıldığını ve ne kadar gelir getirdiğini de ölçmeliyiz. Bir sonraki yatırım kararını bu hesabı yaparak vermeliyiz” dedi.