Gamze Terra’nın yönettiği Sıcak Bir Göz: Mehmet Güreli belgeseli festival yolculuğuna devam ediyor. Ankara Film Festivali’nde izleyiciyle buluşan belgeseli yönetmeniyle konuştuk
Mehmet Güreli; yazar, yönetmen ve müzisyenlik başta olmak üzere Türkiye’nin çok yönlülüğüyle öne çıkan sanat insanlarından biri. Kitlelerce en çok Kimse Bilmez şarkısıyla tanınan sanatçı 77 yaşında üretmeye devam ediyor. Sınır tanımayan üretkenliğini Sıcak Bir Göz: Mehmet Güreli belgeseliyle kayda alan yönetmen Gamze Terra’ya Güreli’yi ve belgeselin çekim sürecini konuştuk. Terra, belgeselin isminin Güreli’nin sanatının da bir ifadesi olduğunun altını çizerek, “Çekimler sırasında kendi aramızda filme Sıcak Bir Göz demeye başlamıştık ve zamanla bu isme iyice ısındık. Sonrasında başka bir isim arayışımız da olmadı diyebilirim. Benim için bu isim Mehmet Güreli'yi de tarif ediyor biraz. Onun sanatına, üretimine ve farklı disiplinlerdeki dünyasına baktığımda gerçekten sıcak bir göz görüyorum. Ben ismi biraz da böyle yorumluyorum. Sadece bir öyküye gönderme değil, Mehmet'in dünyasına dair kişisel bir karşılığı da var benim için” dedi. Sözü yönetmene bırakıyoruz.
Sayın Terra, Sıcak Bir Göz: Mehmet Güreli belgeselinizin ilk gösterimi Altın Koza Film Festivali’nde gerçekleştirildi. Sırada farklı festivaller var. Bu belgeselle izleyici karşısına çıkmak sizin için ne ifade ediyor?
Sıcak Bir Göz ile izleyici karşısına çıkmak benim için öncelikle büyük bir mutluluk. Filmin prömiyerini Altın Koza Film Festivali’nde, ikinci gösterimini ise Ankara Film Festivali’nde gerçekleştirdik. İkisi de bizim çok sevdiğimiz ve saygı duyduğumuz festivaller. Üstelik filmi yarışma bölümünde göstermek ayrıca gurur vericiydi.
Önümüzde yurt dışındaki birkaç festival var. Bir filmin seyircisiyle buluşabilmesi için festivallerin önemli bir aracı olduğunu düşünüyorum. Özellikle bağımsız sinema yapanlar ve belgeselciler için filmin izleyiciye ulaşması her zaman kolay olmuyor. Ana akımın dışında kalan filmlerin kendine bir gösterim alanı bulması da başlı başına bir mesele. Bu yüzden festivalleri yalnızca filmlerin gösterildiği yerler olarak değil, bu filmlerin seyirciyle karşılaşmasına imkân sağlayan alanlar olarak görüyorum. Bizim filmimizin de farklı seyircilerle buluşacak olması beni heyecanlandırıyor.
-Belgeselde de izlediğimiz üzere Mehmet Güreli çok yönlübir sanatçı. Siz onun 40 küsur yıl önce okurla buluşan bir öyküsünün adını belgesele verdiniz. Çok farklı alanlarda üreten Güreli’ye dair yapılan bu belgesel için isim seçmekte zorlandınız mı?
Aslında isim konusunda hiç zorlanmadık. Çekimler sırasında kendi aramızda filme Sıcak Bir Göz demeye başlamıştık ve zamanla bu isme iyice ısındık. Sonrasında başka bir isim arayışımız da olmadı diyebilirim. Benim için bu isim Mehmet Güreli'yi de tarif ediyor biraz. Onun sanatına, üretimine ve farklı disiplinlerdeki dünyasına baktığımda gerçekten sıcak bir göz görüyorum. Ben ismi biraz da böyle yorumluyorum. Sadece bir öyküye gönderme değil, Mehmet'in dünyasına dair kişisel bir karşılığı da var benim için.
GÖRKEM YELTAN’IN DESTEĞİ
Az önceki sorumla bağlantılı olarak devam edeyim. Belgeselin Güreli’nin tüm alanlardaki üretimlerini aktarma çabası içinde olduğunu görüyoruz. Gayet akıcı ve takibi zor olmayan bir kompozisyonla ilerliyor belgesel. Bu düzenlemeyi ve kurgu sürecinizi anlatır mısınız?
Kurgu sürecinde en başından beri Mehmet'i daha biyografik bir yerden gözlemlemek yerine, üretimlerinden hareketle kendi dünyasına açılan bir yapı kurmayı denedik. Çünkü onun farklı disiplinlerdeki üretimlerinin birbirinden bağımsız olmadığını, aslında aynı dünyadan beslendiğini düşünüyoruz. Müzik, edebiyat, sinema ve resim arasında böyle bir ilişki kurmak istedik. Dolayısıyla filmin de bu geçişler ve çağrışımlar üzerinden ilerlemesini tercih ettik.
Bu süreçte arşiv malzemesi bizim için çok önemliydi. Yapımcılarımız GörkemYeltan ve Yalçın Akyıldız ile görüntüyönetmenimiz Ahmet Sesigürgili, Mehmet'le yıllardır hem dostluk hem de üretim ilişkisi içinde olan insanlar. Bu yakınlık, filmin malzemesine ulaşmamız açısından da çok kıymetliydi. Özellikle Görkem arşiv konusunda büyük bir çaba gösterdi. Yıllar içinde biriktirdiği malzemeleri büyük bir titizlikle toparlayıp filmin kullanımına uygun şekilde bize teslim etti.
Kurgu aşamasında da Süheylaİlay Arıkan'la oldukça titiz bir çalışma yürüttük. Filmin ritmini, geçişlerini ve anlatı yapısını birlikte şekillendirdik. Aslında çok kısa bir süre içerisinde tamamladık kurguyu ama bu süreçte malzemenin içinden doğru anlatıyı bulmak için oldukça yoğun çalıştık. Bizim için önemli olan, Mehmet'in hayatını baştan sona anlatmaktan çok, üretimlerinin içinden onun dünyasına dair bir his yaratabilmekti.
YAZARLIĞINDAKİ DÜNYA
-Çalışmanız boyunca Güreli’yi çok daha yakından tanımışsınızdır. Siz daha çok hangi yönünü benimsediniz? Sinemacı, yazar, müzisyen… Hangisi?
Mehmet'i yaklaşık on yılönce, evinde canlı kayıtlar yaptığı dönemde kişisel olarak tanıdım. Ama aslında çok daha öncesinden beri okuduğum, dinlediğim ve üretimlerini takip ettiğim bir sanatçıydı. Dolayısıyla farklı yönlerine yabancı değildim. Tabii birlikte çalışmaya başlayınca ve zamanla bir dostluk da kurulunca onu çok daha yakından tanıma fırsatım oldu.Açıkçası artık bu alanları birbirinden ayırmak benim için de zor. Çünkü bir süre sonra sinemacılığı, yazarlığı ya da müzisyenliği ayrı ayrı düşünemiyorsunuz. Hepsi birbirini tamamlayan, aynı dünyadan beslenen tarafları gibi geliyor. Ama illa birini seçmem gerekirse sanırım kalemi biraz daha ağır basıyor diyebilirim. Yazarlığındaki dünyayı, dili ve anlatım biçimini ayrıca seviyorum.
GÜRELİ’NİN DOSTLUĞU
-Belgeseli hazırlarken Güreli’nin dostluklarına, çevresine dair de gözlemleriniz olmuştur. Böyle bir sanatçının doğrusu dostluklarını merak ediyor insan. Mehmet Güreli nasıl bir dosttur?
Bunu biraz kişisel bir yerden cevaplayabilirim. Bence Mehmet iyi bir dosttur. Özellikle yakın olduğu insanlara karşı oldukça özverili ve ilgili olduğunu düşünüyorum. Yakınlığını hissettirir, bunu büyük jestlerle değil, daha çok küçük şeylerle ve sohbetiyle yapar. Onunla oturup konuşmaya başladığınızda bir bakmışsınız felsefeden edebiyata, oradan filmlere, sonra hiç beklemediğiniz bir şekilde gündelik hayatın meselelerine geçmişsiniz. Sohbetinin böylebir akışı var. Birbirinden çok uzak gibi görünen konular arasında rahatlıkla dolaşabiliyor. Üstelik sadece anlatan değil, dinleyen de biridir. Onunla konuşurken kendinizi rahat hissedersiniz. Sanırım dostluğunun en sevdiğim taraflarından biri de bu; yanında kendiniz olabiliyorsunuz.
ARŞİV TARAMA SÜRECİ
-Başarılıbir arşiv taramanız olduğu görülüyor. Ulaşamadığınız, ekleme imkânı bulamadığınız bir belge oldu mu?
Aslında filmde Mehmet'in dört farklı üretim alanına yer verdiğimiz için arşiv de oldukça geniş bir alana yayılıyordu. Filmler, dergiler, kitaplar, eski fotoğraflar, müzik kayıtları ve yıllar içinde biriktirdiği pek çok kişisel malzeme... Bunların tamamı Mehmet'in evinden çıktı. Dolayısıyla arşiv açısından oldukça zengin bir malzemeyle çalışma fırsatımız oldu. Elbette her şeyi filme dahil etmek mümkün değildi; bizim için önemli olan bu malzemeler arasından filmin anlatısına katkı sağlayacak parçaları seçmekti.
-Masanızda başka bir çalışmanız var mı? Yakın gelecekte sizden göreceğimiz bir belgesel ya da başka bir çalışma var mı?
Evet, şu anda masamda birkaç farklı proje var. Öncelikle pre-prodüksiyon aşamasında olan bir kısa filmim var. Bir yandan da Dişi Düşman adınıverdiğim uzun metraj belgesel üzerinde çalışıyorum. Şu sıralar onun arşiv incelemelerini ve kaynak taramalarını yapıyorum. Film, Türk sinemasının erotik film döneminde kadın seyircilerin deneyimlerine odaklanıyor. Araştırma süreci oldukça keyifli ama bir o kadar da yoğun ve yer yer sert bir süreç. Umarımönümüzdeki yıl filmi hayata geçirebilirim.
Bunların dışında, kurgu aşamasında olan ve artık tamamlanmaya yaklaşan kısa bir deneysel filmim de var. Biraz farklı alanlarda dolaşan projeler ama hepsiyle eş zamanlı olarak ilgileniyorum.