‘Kurumsal karbon ayak izinin öneminin dünya farkına varmalı’

Bülent ÖZGEN
11 Eylül 2021

Yapılan çalışmada insana ve doğaya saygılı yeşil binalar ve yerleşkelerin yaratılarak, Şehirciliğin ve bina sektörünün sürdürülebilir olarak gelişmesi ve binaların çevre kriterlere göre tasarlanıp, liderlik yapılmasını sağlamaya liderlik yapması esas alınmıştır. Enerji verimliliği, çevreye duyarlı malzemelerin üretilmesi, yeşil şehirlerin ve kentsel dönüşümlerin oluşturulması amaç edinilmiştir.

 Sera gazlarının envanteri, kurum ölçeğinde veya seçilen sınırlı bir fonksiyon alanı özelinde uluslararası normlara uygun olarak atmosfere salınan veya absorbe edilen sera gazlarının miktarının teknik bir raporla belirlenmesidir.

NEDEN ÖLÇÜLMELİ

ECOBUILD ‘ın yaptığı çalışmaya göre ; Kurumlar, şehir sera gazı envanterlerini elde ettiklerinde İklim Değişikliğine Uyum Planları’nın da ilk adımını atmaktadırlar. Kurum ölçeğinde mevcut CO2e emisyonları belirlediğinde, gelecekte yeşil firma normlarına ulaşmak için yapılması gerekenler de ortaya çıkmaktadır. İşletmeler iklim değişikliğine katkılarını azaltmak için önemli ölçüde artan baskılarla karşı karşıyadır. Uluslararası çalışan işletmeler daha sıkı yeşil kurumsal tercihler ve yasal düzenlemelere uyum sağlamalıdır. Kurumlar, karbon ayak izleri üzerinde daha fazla incelemeye tabi tutulmaktadır. Rekabetçi olabilmek için işletmeler karbon ayak izi hesaplaması yapmak, yeşil politikalar ve stratejileri geliştirmek zorunda kalacaktır. İşletmeler karbon emisyonlarının hesaplanmasıyla aşağıdaki faydaları sağlayabilirler:

*Kurumsal sera gazı kaynaklarını, risklerini anlamak ve yönetebilmek

*Hizmet sunduğu kurum veya devlet yönetmeliklerine uygunluk sağlamak

*Sera gazı maliyetlerini ve tasarruf fırsatlarını belirlemek

*Sera gazı emisyonları hakkında müşteri taleplerini karşılamak

*Kuruluşlarının iklim değişikliği üzerindeki etkilerini anlamak ve azaltmaya yönelik çözümler bulmak

Tüm bu faydalar ancak sera gazı emisyonlarının doğru ve istikrarlı bir şekilde ölçülmesi, hesaplanması ve yönetimiyle mümkündür.

Kurumsal sera gazı emisyonu envanteri nedir?

Sera Gazlarının Envanteri, kurum ölçeğinde veya seçilen sınırlı bir fonksiyon alanı özelinde uluslararası normlara uygun olarak atmosfere salınan veya absorbe edilen sera gazlarının miktarının teknik bir raporla belirlenmesidir. Sera Gazı Emisyonu Envanteri, gazların kaynaklarını, miktarlarını ve bu gazların salındığı zaman aralığını içermektedir. Sera gazları, kurumun veya işletmenin her türlü aktivitelerinden ve arazi değişiminden kaynaklanmaktadır. Enerji, ulaşım, atık, ticaret, üretim kurumdaki başlıca sera gazı emisyon kaynaklarıdır. Kurumlar sera gazı emisyonu envanterlerini (veya karbon ayak izlerini) elde ettiklerinde, buna ilişkin azaltma senaryo ve eylem planlarını da yapabilmektedirler. Kurumlar, geleceğe ilişkin iklim değişikliğine uyum senaryo ve tahminlerini oluştururken mutlaka mevcut sera gazı emisyon envanterlerini elde etmelidirler. Kurumlar için “İklim Değişikliğine Uyum Stratejileri” sera gazı emisyonu envanteri ile başlamaktadır ve bu envanter uluslararası normlara göre hesaplanmalı ve raporlanmalıdır.  Kurumlar özelinde iklim değişikliğine uyum senaryoları ve eylem planları için sera gazı emisyonu envanteri yapılması çalışmaların ilk adımı olarak ortaya çıkmaktadır. Bu doküman, sera gazı (Green House Gas – GHG) emisyonlarını ölçmek ve raporlamak için gerekli standartları, metodolojiyi ve veri kaynaklarını özetlemektedir.

Sera gazı emisyonlarının ölçümü, doğrulanması ve kamuya açıklanması için dokümanın bir temel oluşturması amaçlanmıştır. Ayrıca bu doküman, raporlama yapmak isteyen kurumlara, ilgili standartlara uygun olarak

GHG raporlama süreci boyunca nelere dikkat etmeleri gerektiğini söylemektedir. Sera gazı emisyonlarının hesaplanması için yaygın olarak kabul edilen standartlar ve kılavuzlar şunlardır:

*GHP Sera Gazı Protokolü – Kurumsal Hesaplama ve Raporlama Standardı

*SO14064 – Sera gazları, Bölüm 1: Sera gazı emisyonlarının miktarının belirlenmesi, raporlanması ve azaltılması için kuruluş seviyesinde temel gereklilikleri belirtir.

*IPCC Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli – Ulusal Sera Gazı Envanterleri İçin Kılavuzlar

PLANLAMA

İşletmenizin hangi sera gazlarının yayılmasına katkı yaptığını ya da yayılmasına etki ettiğini tespit ediniz;

  1. İlkeler, standartları benimseyiniz
  2. Hedeflerinizi işletmeniz olarak belirleyiniz
  3. İşletmenizin organizasyon sınırlarını belirleyiniz
  4. İşletmenizin operasyon yaptığı sınırları belirleyiniz.

HESAPLAMA

İşletmenizin neden olduğu gazların emisyonlarını hesaplayınız ve uluslararası kabul edilen standart birime ton CO2 eşdeğerine çeviriniz:

  1. Sera gazı emisyonlarınızın azaltımlarını hesaplayınız
  2. Zaman periyotları arasında mukayese ediniz
  3. Hesaplarınızı ve verilerinizin güvenliğini gözden geçiriniz
  4. Envanter kalite kontrolü yapınız

Emisyon envanterlerini hazırlamak için gereken zaman ve kaynaklar, kuruluşunuzun niteliğine ve yapısına bağlı olarak değişecektir. Aşağıda belirtilen adımları izleyerek, güvenilir bir sera gazı raporlaması yapılmaktadır. ISO ve GHG protokolünde belirtilen kapsamlı standartları uygulamalısınız.

RAPORLAMA

İşletmenize ait emisyonlarınızı uluslararası standartlar ile uyumlu ve paydaşlarınızın anlayabileceği bir şekilde raporlayınız:

  1. Sera Gazı Emisyon Raporunuzu oluşturunuz
  2. Sera Gazı Emisyon Raporunuzu doğrulayınız
  3. Sera Gazı Emisyon Raporunuzu yayınlayınız.

Kurum ölçeğinde Sera Gazı Emisyonu Envanteri, işletmenin mevcut durumunun analizinin yapılması, geleceğinin uluslararası normlarda projelendirilmesi ve vizyonunun sürdürülebilir işletmeciliğe ve iklim değişikliğine adapte olacak şekilde oluşturulması için ilk adımdır.

Dünyada tüm büyük işletmeler Sera Gazı Emisyonu Envanterlerini yapmış, kısa ve uzun vadedeki emisyon hedeflerini belirlemişlerdir. Dünyadaki bir çok kurum tüm işletmesini Sıfır Karbon olarak dönüştürmeye karar vermiştir

İLKELER VE STANDARTLAR

GHG Sera Gazı Emisyonu Protokolü, kurumsal sera gazı emisyonlarının hesaplanması ve raporlanmasının aşağıdaki temel prensiplere göre yapılması gerektiğini belirtmektedir:

Uygunluk: Hedef kullanıcının ihtiyaçlarına uygun sera gazı kaynakları, sera gazı yutakları, sera gazı rezerv alanları, veriler ve metodolojilerin seçilmesi.

Tamlık: İlgili sera gazı emisyonları ve yutaklarının tamamının içerilmesi.

Tutarlılık: Sera gazına ilişkin bilgilerin anlamlı karşılaştırılmasına imkan sağlanması.

Doğruluk: Sistematik hatalar ve belirsizlikler mümkün olduğu kadar azaltılması.

Şeffaflık: Hedef kullanıcıların güvenli bir şekilde karar vermesine imkan sağlamak amacıyla, sera gazına ilişkin yeterli ve uygun bilgilerin açıklanması.

HEDEF BELİRLEME

Sera gazı emisyonlarının hesaplanması ve raporlanması için her işletmenin farklı amaçları olabilir. En yaygın hedefler aşağıdadır: 

*Müşteri sürdürülebilirlik gereksinimlerinin uygunluğuna göre rekabet gücünü arttırmak

*Devlet teşvik ve zorunluluklarına uygunluk sağlamak

*Marka bilinirliğini ve cari değerini arttırmak

*Sera gazı borsası veya pazarına katılmak

*Sera gazı ile ilgili kurumsal riskleri yönetmek

*Kuruluşunuzdaki sera gazı ilkelerini daha iyi benimsemek için hedeflerinizi belirleyiniz ve ısrarla takip ediniz.

FAALİYET SINIRI

Bir kuruluşun faaliyet sınırlarını belirlemesi önemlidir. Doğrudan ve dolaylı emisyon kaynaklarını tanımlamaya yardımcı olmak, şeffaflığı geliştirmek ve farklı ihtiyaç ve amaçlara sahip farklı kuruluş türlerine yardımcı olmak için, sera gazlarının hesaplaması ve raporlanması amacıyla üç farklı kapsam tanımlanmıştır.  hesaplanması.

Kapsam 1 : Raporlayan şirketin sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan doğan sera gazı emisyonların hesaplanması.

Kapsam 2 : Dışarıdan satın alınan elektrik, ısı veya buharın üretilmesiyle ilgili dolaylı sera gazı emisyonlarının hesaplanması.

Kapsam 3 : Raporlayan şirketin faaliyetlerinden kaynaklanan ancak başka şirket tarafından sahip olunan/ kontrol edilen kaynaklardan gelen diğer dolaylı emisyonların hesaplanması.

AZALTIM VE ULAŞIM

*Kurumsal sera gazlarınızın neden ve nasıl hesaplandığı konusunda şeffaf olmak gereklidir. Firma genelinde sera gazı emisyonlarına odaklanmak, kuruluşların toplam sera gazı risklerini ve fırsatlarını daha etkin bir şekilde yönetmelerine yardımcı olur.

*Kaynakların en düşük maliyetli sera gazı uzaklaştırma faaliyetlerine aktarılması gereklidir.

*GHP Sera Gazı Protokolü, sera gazı uzaklaştırmalarının da hesaplanmasını önermektedir. Bunun gerçek sonuçlarının görülebilmesi için kurumların en az bir yıl boyunca emisyonlarını hesaplamış olmaları gerekmektedir.

*Doğrudan emisyonlarımız zamanla değişti mi?

*Dolaylı emisyonlarımız zamanla değişti mi?

*Herhangi bir projeye veya kredi mekanizmalarına katılabilirmiyiz?

 

ZAMAN PERİYOTLARI

İşletmeleri, aşağıdakiler başta olmak üzere çeşitli iş hedeflerine ulaşmak için emisyonlarını yıllara sari izlemeleri gerekmektedir: 

*Kamu raporlaması

* Sera gazı hedeflerinin oluşturulması

*Risk ve fırsatların yönetilmesi

*Yatırımcıların ve diğer paydaşların ihtiyaçlarını karşılamak

*Emisyonların hesaplanmasına başlamak ve sonraki ölçümleri karşılaştırmak için bir “referans yıl” seçilmelidir. Zaman içinde  emisyonların tutarlı bir şekilde karşılaştırılması, şirketlerin  mevcut emisyonlarını karşılaştırmak için bir referans noktası belirlemesini gerektirir. Zaman içinde emisyonların tutarlı bir şekilde izlenmesi için, şirketlerin satın almalar, elden çıkarmalar ve birleşmeler gibi önemli yapısal değişiklikleri tanımlayarak referans yıl emisyonlarının yeniden hesaplanması gereklidir.

RAPOR OLUŞTURMA

Raporun oluşturulması en kritik adımdır. Neleri raporlamalıyız ve hangi formatı kullanmalıyız? sorusuna burada yanıt verilmektedir. Emisyonlarınızı hesapladıktan sonraki adım bilgiyi paydaşlarınıza rapor olarak iletmektir.

Beyan edilen bilgiler geçerli, eksiksiz, tutarlı, şeffaf, doğru, kullanıcı dostu olmalı ve mümkünse doğrulanmalıdır. Şirketler şu bilgileri raporlamalıdır:

*Raporlama yapılan kuruluşun ve sınırlarının açıklaması,

* En az Kapsam 1 ve Kapsam 2 olacak şekilde emisyonlar ve performanslar hakkında bilgiler,

*Destekleyici diğer bilgiler ve belgeler.

NEDENLERİ

*Kamuya açık bilgilerin güvenilirliğini ortaya koymak

*Kuruluşun paydaşlarının güvenini arttırmak  liştirmek

*Kuruluş içi verilerin güvenilirliğini doğrulamak

*Sera gazı hesaplama ve raporlama uygulamalarınızı geliştirmek

*Kuruluş içerisinde bilginin öğrenilmesini ve aktarılmasını kolaylaştırmak

*Gelecekteki piyasa gereksinimlerini karşılamak veya öngörmek.

UYUM EYLEM PLANI

Hızlı şehirleşme ve artan insan faaliyetleri atmosfere salınan sera gazlarının artmasına neden olmaktadır.

Bu durum küresel ısınma ve iklim değişikliğini doğurmaktadır.

İklim değişikliğinin etkileri; 

*Düzensiz yağışlar ve seller

*Sıcaklık artışı ve kuraklık

*Fırtına ve aşırı hava olayları

*Deniz suyu seviyesinde yükselme

*Şehirde yaşayan hayvan ve bitki türlerinin yok olması

*İnsanların ve ekosistemlerin yaşam olanaklarının kalmamasıdır.

Firmaların süratle iklim değişikliğine uyumu sağlayacak önlemleri alması gereklidir. Mevcut politikalar ile iklim değişikliğine adapte olmadan şehirlerde yaşamak zorlaşacak, sel ve kuraklık felaketleri yanında altyapı sistemlerinin yetersizliği nedeni ile yaşam kalitesi düşecektir.

İklim değişikliğine uyum eylem planları dayanıklı altyapılar, düşük emisyonlu üretim ve tüketim gibi konu başlıkları yanında kriterlerinin belirlenmesi, İklim, mal veya hizmet üretimi planlama anlayışına yenilikler getirmektedir. Bu yeni işletme planlama yeşil üretim kriterlerinin belirlenmesi, iklim değişikliği uyumu için gerekli olan tüm kararların ve  yapılması gereken tüm uygulamaların eyleme dönüştürülmesi anlamına gelmektedir.

Sonuç olarak; ECOBUILD’in  yapılan çalışma da insana ve doğaya saygılı yeşil binalar ve yerleşkelerin yaratılarak, Şehirciliğin ve bina sektörünün sürdürülebilir olarak gelişmesi ve binaların çevre kriterlere göre tasarlanıp, liderlik yapılmasını sağlamaya liderlik yapması esas alınmıştır. Enerji verimliliği, çevreye duyarlı malzemelerin üretilmesi, yeşil şehirlerin ve kentsel dönüşümlerin oluşturulması amaç edinilmiştir.

Kaynak : ECOBUILD Kurumsal Sera Gazı Emisyonu Ölçülmesi ve Envanter Broşürü.

 

Tonguç Baba’dan Bedri Rahmi’ye mektup-1 “Bizden memleketi sevmek… Üst yanına boş vermek gerek !”

Yalnız değilsin, buradayım