Temmuz ve Ağustos ayı yaklaştığında yıllık izin tatil telaşı başlar; çalışanların iş yerleri açısından yıllık izin kullanmaları yönünden planlama yapılması. Tatil, çalışanların bir yıllık yoğun iş yor...

Temmuz ve Ağustos ayı yaklaştığında yıllık izin tatil telaşı başlar; çalışanların iş yerleri açısından yıllık izin kullanmaları yönünden planlama yapılması. Tatil, çalışanların bir yıllık yoğun iş yorgunluğunu üzerinden atmak, çalışma hayatına zinde başlamak için önemli bir fırsat yaratır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. Maddesi’nde “Yıllık Ücretli İzin” hakkı ve süreleri tanımlanmıştır.

1 YIL KIDEM ŞARTI

İş yerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere en az 1 yıl çalışmış olan işçilere yıllık izin verilir. Bu haktan vazgeçilemez. Bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz. Uygulamada bir yıldan az süren mevsim veya kampanya işlerinin yürütüldüğü işyerlerinde devamlı olarak çalışan işçilerin yıllık ücretli izinleri hakkında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

KAÇ GÜN YILLIK İZİN KULLANILIR

Kanuna göre çalışanların yıllık izinleri: - 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) hizmet süresi olanlara 14, - 5 yıldan fazla 15 yıldan az hizmet süresi olanlara 20, - 15 yıl (dahil) ve daha fazla hizmet süresi olanlara 26 günden az olamaz. Ayrıca 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz. 53 üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir. Alt işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanır. Asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla, alt işveren ise tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene vermekle yükümlüdür. Yıllık izin sürelerinin bitiminde çalışanlar 4 günlük Ücretsiz Yol İzni kullanabilir.

GEMİ ADAMI YILLIK İZİN

854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 40. Maddesinde Yıllık Ücretli İzin hakkı ve süreleri de tanımlanmıştır. Aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet akdine dayanarak en az 6 ay çalışmış olan Gemi Adamı, yıllık izne hak kazanır. Buna göre Gemi Adamlarının izin süreleri şöyledir: - 6 aydan 1 yıla kadar hizmeti olanlara 15 günden, - 1 yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda 1 aydan az olamaz. İzin, işverenin uygun göreceği bir zamanda kullanılır. Bu haktan feragat edilemez. Bir aylık izin, tarafların rızasıyla aynı yıl içinde kullanılmak suretiyle ikiye bölünebilir. Gemi Adamı, yıllık ücretli iznini yabancı bir memleket limanında veya hizmet akdinin yapılmış bulunduğu mahalden gayri bir yerde kullanmaya zorlanamaz. Gemi Adamı, dilerse, işveren veya vekilinden Ücretli İzne İlişkin olarak 7 güne kadar Ücretsiz Yol İzni de isteyebilir.

BASIN ÇALIŞANI YILLIK İZİN

5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun 21. maddesinde Yıllık Ücretli İzin hakkı ve süreleri tanımlanmıştır. - Günlük bir mevkutede (yayın organı) çalışan bir gazeteciye, en az 1 yıl çalışmış olmak şartıyla, yılda 4 hafta tam izin verilir. - Gazetecilik mesleğindeki hizmeti 10 yıldan yukarı olan bir gazeteciye, 6 hafta izin verilir. Gazetecinin kıdemi aynı gazetedeki hizmetine göre değil, meslekteki hizmet süresine göre hesaplanır. - Günlük olmayan mevkutelerde çalışan gazetecilere her 6 aylık çalışma devresi için 2 hafta izin verilir. Yıllık ücretli izinlerin hesabında bu Kanunun 1. Maddesi’ndeki “Gazeteci” tabirine girenlerin kıdemleri, iş akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden inikat etmiş olmasına bakılmaksızın, gazetecilik mesleğinde geçirdikleri hizmet süresi nazar-ı dikkate alınmak suretiyle tespit edilir. İzin hakkından feragat edilemez. Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.

ESNAF İŞYERLERİNDE /EV HİZMETLİLERİ YILLIK İZİN

İşveren, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yılda en az iki hafta ve on sekiz yaşından küçük işçiler ile elli yaşından büyük işçilere de en az üç hafta ücretli yıllık izin vermekle yükümlüdür.

YILLIK İZİN İDARİ PARA CEZASI

Kullandırılmayan yıllık izin süreleri için uygulanacak para cezaları ise kısaca şöyledir: - İzni kullandırmamak veya eksik kullandırmak durumda her işçi için bin 683TL, - 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 53. Maddesi’ne göre 5 bin 252 TL, - 5953 sayılı Basın İş Kanunu’nun 29. Maddesi’ne göre ücretinin üç katı kadar idari para cezası.