2019 yılından itibaren günümüze kadar gelişen yapısı ile birlikte SGK işyeri karnesi hızlıca uygulanıyor.
2018 yılında temeli atılan proje, işyerlerinin geçmiş ve cari dönem sosyal sigorta verileri kullanılarak, tespit edilen risk kriterlerine göre işyerlerinin şirket içi, sektörel ve bölgesel durumları hakkında analiz çalışmaları yapılması amaçlanır. İşyeri Karnesi Projesi ile SGK'nun veri tabanında farklı tablolarda tutulan ve bu tablolardaki verileri yorumlamaya imkan vermeyen, depolandıkları haliyle anlamlı sonuçlar elde edilemeyen verilerin bir arada değerlendirilmesi sağlanarak işyerleri hakkında özet bilgiler içeren ve belirli dönemlerde güncellenen risk değerlendirmeleri ve skorlamaları yapılması hedeflenir.
2021 yılı bu sorgulamalar 1 dakikanın altında yapılmaktadır.(yapay zeka veri tabanına yakın) İşyerlerinin icraya intikal eden borç bilgilerinin, denetim sonucuna göre kayıt dışı sigortalı çalıştırıp çalıştırmadığı saptamalarının da karneye ilave edilmesi planlanır. İşyeri karne uygulamasına dahil edilecek icra ve kayıt dışı sigortalı çalıştırma ve denetim faaliyeti sonuçları da dikkate alınarak, önceden belirlenen kural setleri doğrultusunda risk kriterlerine göre skorlanması ve işyerlerine risk puanı atanarak proje sonuçlarının denetim planlama faaliyetlerini belirlemede girdi olarak kullanılması hedeflenir.
2022 yılına gelindiğinde İş Yeri Karne Projesi, SGK sisteminde kayıtlı 4/1-(a) kapsamındaki iş yerlerinin SGK veri tabanında tutulan geçmiş ve cari dönem verileriyle belirli istatistiksel yöntemler kullanılarak mevcut durumlarını ortaya koymak, gelecekteki davranışlarını tahmin edebilmek ve riskli görülen halleri tespit edebilmek amacıyla her bir iş yeri için mikro ölçekte genel bir profil oluşturmaya yönelik bir yöntem olarak tasarlanır.Bu stratejileri uygulanır kılabilmeyi amaçlayan bilişim teknolojileri odaklı ve dinamik bir yapıya sahip yeni bir ara yüz geliştirilmesi planlanır. İş Yeri Karne Uygulaması 2021 yıl sonu itibarıyla 30–45 saniye arasında sonuç ekranı ve sorgulanan iş yeri karnesi oluşturulabilmesi sağlanır.
2023 yılında Türkiye genelindeki icraya intikal eden borç tutarları, icradaki dosya sayısı, icrada bulunan borçların ünite ve il bazında sınıflandırılması, yapılandırma kapsamındaki borç tutarları verilerinin de eklenmesi amacıyla gerekli iş kuralları hazırlanmış ve icra verileri Ekim dönemi itibarıyla İş Yeri Karne Uygulamasına dahil edilir. Risk değerleme komisyonu oluşturulur.
PİLOT İL
2024 yılında pilot il olarak İstanbul’da sahte iş yeri çalışması kapsamında 386 iş yeri denetlenir. Denetim faaliyeti neticesinde 365’inin sahte olduğu, bu iş yerleri üzerinden Kuruma 43 bin 276 sahte sigortalı bildirildiği ve 21 iş yerinin ise sahte olmadığı anlaşılır. İş yeri karnesi sahte iş yeri skorlaması ile denetlenen iş yerlerindeki tahmini başarı oranı yüzde 95 olarak gerçekleşir.
Türkiye geneli için sahte olma ihtimali yüksek olan 16 farklı ilde (İstanbul hariç) tescilli 100 iş yeri belirlenir. Denetim faaliyeti sonucunda 79 iş yerinin sahte olduğu, 17 iş yerinin sahte olmadığı, 4 iş yeri ile ilgili raporlama çalışmasının devam ettiği ve iş yerlerinden SGK 5 bin 360 sahte sigortalı bildiriminde bulunulduğu tespit edilir. Türkiye geneli tahmini isabet oranı yüzde 83,15 olarak gerçekleşir. Sahte olma ihtimali yüksek olan 132 iş yeri için denetleme faaliyeti gerçekleştirilmiş olup bu iş yerlerinden 126’sı için sonuç alınır. Denetim faaliyeti sonucunda 108 iş yerinin sahte/kısmi sahte iş yeri olduğu belirlenmiş, bu iş yerleri aracılığıyla Kuruma en az 13.439 sahte sigortalı bildiriminde bulunulduğu tespit edilir. Tahmini isabet oranı yüzde 85,71 olarak gerçekleşir. Prime Esas Kazanç, Geçici İş Göremezlik Ödenekleri sahte sigortalılıkta mercek altına alınır.
2025 yılında ise İşyeri Karne projesi ise 2026 yılına yön vermeye devam ederken veriler netleşmeye başlamıştır.
ARTAN İVME
7 yıl içinde artan ivme ile yoluna devam eder.
2025 Mart dönemi itibarıyla yapılan çalışmalarda İş Yeri Karne Projesi sahte iş yeri alt başlığı altında yapılan sorgulamada risk puanı 80’in üzerinde ve ortalama çalışan sayısı 20’nin üzerinde olan 135 yeni iş yeri belirlenmiş olup söz konusu iş yerleri denetlenmek üzere iş yeri sicil dosyalarının bulunduğu SGİM’lere gönderilir. Denetim sonuçlarına göre bu iş yerlerinden 128’inin sahte/kısmi sahte iş yeri olduğu belirlenmiş, bu iş yerleri aracılığıyla Kuruma en az 18 bin 191 sahte sigortalı bildiriminde bulunulduğu tespit edilmiş, tahmin isabet oranı yüzde 94,81 olarak gerçekleşir.
2025 Ekim dönemi itibarıyla yapılan çalışmalarda İş Yeri Karne Projesi sahte iş yeri alt başlığı altında yapılan sorgulamada risk puanı 80’in üzerinde ve ortalama çalışan sayısı 20’nin üzerinde olan 268 yeni iş yeri belirlenmiş olup söz konusu iş yerleri denetlenmek üzere iş yeri sicil dosyalarının bulunduğu SGİM’lere gönderilir. Denetim sonuçlarına göre bu iş yerlerinden 195’inin sahte/kısmi sahte iş yeri olduğu belirlenmiş, bu iş yerleri aracılığıyla Kuruma en az 20 bin 578 sahte sigortalı bildiriminde bulunulduğu tespit edilmiş, tahmin isabet oranı İstanbul ili özelinde yüzde 88,76, Türkiye genelinde yüzde 78,95 olarak gerçekleşir.
Türkiye geneli ve illere göre meslek gruplarına ve meslekte geçirilen süreler ayrımında 1 ila 5 yıl arasındaki her yıl ve 5 yıl üzeri iş tecrübesine sahip olma durumuna göre ortalama prime esas kazanç tutarları bulunmuştur. Sigortalıların bulundukları il, kıdem süreleri ve meslek gruplarına göre emsal prime esas kazanç tutarları hesaplanmış ve bildirilen kazançların ortalamadan sapmaları skorlanmıştır. Böylece SGK’ye bildirilen prime esas kazanç miktarlarında potansiyel bir kayıt dışılık olup olmadığı hususunda çıkarımlarda bulunulmaya başlanmıştır.
İş yeri karne projesinde puanlama yapılacak son fasıl analık ve hastalık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneğinden yersiz yararlanma ihtimalinin hesaplandığı risk konu başlığıdır. Bu temel risk başlığı ile alakalı olarak risk skorunun hesabına esas teşkil edecek iş kuralları üzerinde çalışılmıştır. Doğum ve bazı hastalıklar gibi öngörülebilen geçici iş göremezlik hallerinde sigortalıların daha yüksek ödenek almak için prime esas kazançlarını gerçekte olduğundan daha yüksek bildirdikleri durumlar skorlanmıştır.
Sahte iş yeri ve sahte sigortalılık durumlarıyla ilişkili olabilecek çok sayıda değişken kullanılarak tahmin algoritmaları geliştirilmiştir. Sahte olma olasılıkları yüksek olan iş yerleri, dosyalarının bulundukları SGİM’lere gönderilerek denetime sevk edilmeleri sağlanmıştır.
