İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı koltuğunda iki ayrı dönemde görev yapan bir isim… Özfatura'nın siyasi hikâyesi de İzmir açısından dikkat çekici. İlk döneminde ANAP'tan seçildi; ikinci kez ise DYP'nin adayı olarak belediye başkanlığına geldi. Bu tablo şunu gösteriyor: Özfatura'nın siyasi kimliği, tek bir parti dönemiyle sınırlı değildi. Ama onun asıl mirası parti kimliğinden çok, belediyecilik anlayışı üzerinden tartışıldı. 1984-1989 ve 1994-1999 yılları arasında İzmir’i yönetti. Üstelik ilk döneminde İzmir’in “Büyükşehir” kimliğinin henüz yeni oluştuğu bir dönemin belediye başkanıydı. Dolayısıyla Özfatura’yı yalnızca yaptığı yollar, kavşaklar ya da belediye hizmetleri üzerinden değil, İzmir’in bugünkü kentleşme anlayışının temellerinin atıldığı bir dönemin aktörü olarak değerlendirmek gerekiyor.
NE YAPTI?
En başta planlama meselesini öne çıkardı. İmar planlarının revizyonu, altyapı koordinasyonu için AYKOME, ulaşım için UKOME gibi kurumsal yapılanmalar bu dönemde gündeme geldi. Dar ve sabit gelirli vatandaşlar için toplu konut alanları oluşturulması da dönemin önemli başlıklarından biriydi. Bugün kulağa sıradan gelebilir. Ama 1980'lerin İzmir'inde bunlar, hızla büyüyen ve yoğun göç alan bir kent açısından önemli adımlardı. Körfez meselesini erken gördü. Bugün İzmir'in en temel çevre sorunlarından biri olan Körfez'in temizliği konusunda da Özfatura döneminin önemli bir mirası var. Büyük Kanal Projesi onun döneminde gündeme taşındı ve daha sonra farklı belediye başkanlarının dönemlerinde sürdürüldü. Meles, atık yönetimi, çöp döküm alanlarının düzenlenmesi ve hastane atıkları gibi çevre başlıklarında da çalışmalar yapıldı. Burada hakkını teslim etmek gerekiyor: İzmir Körfezi'nin geleceğinin yalnızca deniz ulaşımı veya sahil düzenlemesinden ibaret olmadığını, kanalizasyon ve altyapıyla birlikte düşünmek gerektiğini erken gören belediye başkanlarından biri oldu. Büyük Kanal'ın tamamlanması ve Körfez üzerindeki etkilerinin ortaya çıkması sonraki yönetimlerin de uzun yıllar süren çalışmalarını gerektirdi. Özfatura döneminde ulaşım master planı, sinyalizasyon sistemleri, köprülü kavşaklar ve çok katlı otoparklar gibi uygulamalar gündeme geldi. Bugün İzmir'in kronik sorunlarından biri olan trafik düşünüldüğünde, ulaşımın yalnızca otobüs sayısını artırmaktan ibaret olmadığını görüp kent ölçeğinde planlama arayışına girilmesi, dönemin önemli taraflarından biri olarak görülebilir. Ancak her proje alkışlanmadı. Galleria, Karşıyaka çok katlı otoparkı ve özellikle kazıklı yol projeleri kamuoyunda tepkilere neden olan uygulamalar arasında yer aldı. İşte Özfatura döneminin belki de en önemli tartışması burada başlıyor: Şehircilikte vizyon sahibi olmak yetiyor mu, yoksa o vizyonun kentlinin beklentileriyle de buluşması mı gerekiyor?
İKİNCİ DÖNEM
Özfatura'nın belediyeciliğinde dikkat çekici bir başka nokta ise yarım kalan projelerin sonraki dönemlerde devam ettirilmesi. 1989'da Yüksel Çakmur göreve geldi.1994'te Özfatura yeniden başkan oldu. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin tarihçesine göre Özfatura ikinci döneminde ilk döneminde başlattığı ancak tamamlayamadığı bazı projeleri ve Çakmur döneminde sürdürülen çalışmaları tamamladı; toplu konut, Büyük Kanal, raylı sistem ve imar planı çalışmalarını sürdürdü. Bir başkanın başlattığını diğerinin devam ettirebilmesi, aslında İzmir’in kazancı
YAPAMADIKLARI
İşte burada daha eleştirel bakmak gerekiyor. Özfatura'nın dönemine ilişkin kentin hızlı göçü, çarpık kentleşme, kent planlaması ve ilçelerle ilişkiler gibi sorunlar ele alınıyor. İzmir'in büyüme hızını düşündüğümüzde, planlama çabalarına rağmen kentteki düzensiz yapılaşmanın tamamen önüne geçilemediği ortada. Bugün hâlâ konuştuğumuz birçok problemin kökleri o yıllara kadar uzanıyor: Ulaşım, otopark, plansız büyüme, altyapı, Körfez, kıyı kullanımı ve kent merkezinin baskısı… Çünkü bazı sorunlar çözüldü, bazıları ertelendi, bazıları ise sonraki belediye başkanlarına miras kaldı. Özfatura döneminde kurumsallaşma adına önemli adımlar atıldı. Toplu konut çalışmaları yapıldı. Evka’lar birçok aile o dönemde ev sahibi oldu. Ama aynı zamanda bazı ulaşım ve kentleşme projeleri tartışma yarattı; hızlı büyüyen İzmir'in bütün sorunları çözülemedi ve bazı projeler sonraki dönemlere kaldı. Yaptıkları yapamadıkları ile Dr. Burhan Özfatura’yı bugün ebedi aleme uğurlayacağız. Allah rahmet eylesin. Mekanı Cennet olsun.
